Đọc hiểu Yêu tiếng Việt (Huy Cận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tâm trạng của nhân vật trữ tình khi học ngoại văn: thương vô hạn, tủi vô ngần, tiếng mẹ là tiếng con ngồi học, chương trình học ngoại văn

Giải thích:

Các từ ngữ trực tiếp diễn tả nỗi đau đớn, tủi nhục của người dân mất nước khi tiếng mẹ đẻ bị đẩy xuống hàng ngoại ngữ trong nhà trường. 

- So sánh: “Tiếng Việt” – “sữa mẹ”

- Tác dụng: Nhấn mạnh tầm quan trọng, sự gắn bó, nuôi dưỡng và ảnh hưởng sâu sắc của tiếng Việt đối với tâm hồn con người Việt Nam. “Sữa mẹ” tượng trưng cho tình yêu thương, nguồn sống, là nguồn dinh dưỡng dồi dào nuôi lớn mỗi người con. Cũng giống như sữa mẹ, tiếng Việt nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nên bản sắc văn hóa dân tộc.

Giải thích:

Đối chiếu "Tiếng Việt" với "sữa mẹ" để cụ thể hóa giá trị nuôi dưỡng, che chở cả về thể chất lẫn tâm hồn của ngôn ngữ dân tộc đối với mỗi con người. 

Ý nghĩa của lời nhắn nhủ: Biết ơn cha ông ta đã có công giữ nước và giữ gìn tiếng nói để từ đó ý thức được trách nhiệm không chỉ trong việc bảo vệ độc lập mà còn phải bảo vệ tiếng Việt – ngôn ngữ dân tộc.

Giải thích:

Khẳng định mối quan hệ sống còn giữa độc lập dân tộc và việc bảo tồn ngôn ngữ; mất tiếng nói là mất nước, giữ được tiếng nói là giữ được hồn cốt cha ông.

Gợi ý:

- Trân trọng và giữ gìn tiếng Việt

- Yêu nước không chỉ nằm ở hành động mà còn ở việc bảo vệ tiếng nói dân tộc

…

Giải thích:

Thức tỉnh ý thức trách nhiệm của cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc trân trọng, học tập và bảo vệ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ như một biểu hiện của lòng yêu nước.

Trong khổ thơ (2), theo tác giả yêu tiếng nước nhà là yêu: hơi thở của ông cha, hồn nước đọng trong vần điệu.

Giải thích:

Yêu tiếng nước nhà gắn liền với việc quý trọng "hơi thở của ông cha" và "hồn nước" kết tinh trong vần điệu văn học. 

Nhân vật trữ tình trong khổ thơ (3): con.

Giải thích:

Việc đặt mình vào vị trí đứa con đối với Tiếng Việt thể hiện thái độ thành kính, biết ơn sâu sắc như đối với đấng sinh thành. 

Một từ láy được tác giả sử dụng trong khổ thơ (2): thiết tha/ xót xa.

Giải thích:

Các từ láy miêu tả trạng thái cảm xúc đối lập: vừa yêu kính, say mê lại vừa đau đớn, ngậm ngùi trước cảnh ngộ của tiếng nước nhà thời bấy giờ. 

- Nội dung lời nhắn nhủ: Muốn giữ được đất nước cần phải gìn giữ được tiếng nói của dân tộc mình.

- Những việc cần làm để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:

+ Sử dụng tiếng Việt theo chuẩn ngữ âm, ngữ nghĩa, từ vựng, ngữ pháp.

+ Thường xuyên trau dồi năng lực sử dụng tiếng Việt, không lạm dụng tiếng nước ngoài trong diễn đạt.

+ Bồi đắp, lan tỏa tình yêu tiếng Việt gắn với niềm tự hào dân tộc

Giải thích:

Gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt là hành động thiết thực để bảo vệ văn hóa dân tộc, đòi hỏi ý thức trách nhiệm từ lời ăn tiếng nói hằng ngày đến tư duy ngôn ngữ.