Đọc hiểu Yêu tiếng Việt (Huy Cận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: YÊU TIẾNG VIỆT (Huy Cận)
Thuở nhỏ giờ anh học Quốc văn
Là thương vô hạn, tủi vô ngần
Tiếng là tiếng mẹ con ngồi học
Mà ở chương trình học ngoại văn ...
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
YÊU TIẾNG VIỆT
(Huy Cận)
Thuở nhỏ giờ anh học Quốc văn(1)
Là thương vô hạn, tủi vô ngần
Tiếng là tiếng mẹ con ngồi học
Mà ở chương trình học ngoại văn(2) ...
Buổi ấy anh yêu tiếng nước nhà
Là yêu hơi thở của ông cha
Yêu hồn nước đọng trong vần điệu
Yêu thiết tha mà lại xót xa
Tiếng Việt nuôi con như sữa mẹ
Nuôi con từng thớ thịt tâm hồn
Cuộc đời chỉ trở thành xương máu
Khi nói qua lời mẹ của con
Thế đó em ơi lớp tuổi xanh
Yêu văn dân tộc xốt tâm tình
Yêu cha ông bốn nghìn năm lẻ
Giữ nước mình lo giữ tiếng mình …...
Tiếng nói cha ông trao các em
Giữ gìn em nhé trau dồi thêm
Nói bằng tiếng Việt đời thêm đẹp
Như máu hồng tươi trở lại tim.
Ai đâu chọn được quê sinh đẻ
Chọn tiếng yêu thương mới đến đời
Nhưng nếu mai sau mà sống lại
Lòng anh tiếng Việt lại đầu thai.
(Tuyển tập Huy Cận tập 1, NXB Văn học, 1996)
Chú thích:
- Nhà thơ Huy Cận tên thật là Cù Huy Cận (1919 - 2005) là một trong những nhà thơ tiêu biểu, thành công cả trong phong trào Thơ Mới và thơ ca Cách mạng, với một gia tài thi ca đồ sộ trong sự nghiệp sáng tác của mình như tập thơ "Lửa thiêng" (1940), "Trời mỗi ngày lại sáng" (1958), "Đất nở hoa" (1960), "Hạt lại gieo" (1984), "Ta về với biển" (1997), "Cha ông nghìn thuở" (2002) ... Nhà thơ lão thành cách mạng Cù Huy Cận đã được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Giải thường Hồ Chi Minh về Văn học nghệ thuật ...
(1) Quốc văn: tiếng nước nhà
(2) Ngoại văn: Sách báo tiếng nước ngoài
Câu 1
Xác định thể thơ được sử dụng trong văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức đã học về đặc trưng thể loại (số câu, số chữ…)
Lời giải chi tiết
Thể thơ bảy chữ
Giải thích:
Mỗi dòng thơ trong toàn bộ tác phẩm đều có đúng 7 tiếng (chữ).
Mở rộng
- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.
- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách
- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.
Tìm trong đoạn thơ trên những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tâm trạng của nhân vật trữ tình khi phải học ngoại văn.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Chú ý khổ thơ đầu, đặc biệt là 2 dòng thơ đầu tiên
Lời giải chi tiết
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tâm trạng của nhân vật trữ tình khi học ngoại văn: thương vô hạn, tủi vô ngần, tiếng mẹ là tiếng con ngồi học, chương trình học ngoại văn
Giải thích:
Các từ ngữ trực tiếp diễn tả nỗi đau đớn, tủi nhục của người dân mất nước khi tiếng mẹ đẻ bị đẩy xuống hàng ngoại ngữ trong nhà trường.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong hai đòng thơ sau:
Tiếng Việt nuôi con như sữa mẹ
Nuôi con từng thớ thịt tâm hồn
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức đã học về tác dụng của biện pháp so sánh
Lời giải chi tiết
- So sánh: “Tiếng Việt” – “sữa mẹ”
- Tác dụng: Nhấn mạnh tầm quan trọng, sự gắn bó, nuôi dưỡng và ảnh hưởng sâu sắc của tiếng Việt đối với tâm hồn con người Việt Nam. “Sữa mẹ” tượng trưng cho tình yêu thương, nguồn sống, là nguồn dinh dưỡng dồi dào nuôi lớn mỗi người con. Cũng giống như sữa mẹ, tiếng Việt nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nên bản sắc văn hóa dân tộc.
Giải thích:
Đối chiếu "Tiếng Việt" với "sữa mẹ" để cụ thể hóa giá trị nuôi dưỡng, che chở cả về thể chất lẫn tâm hồn của ngôn ngữ dân tộc đối với mỗi con người.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Em hãy nêu ý nghĩa lời nhắn nhủ của tác giả qua hai dòng thơ:
Yêu cha ông bốn nghìn năm lẻ
Giữ nước mình lo giữ tiếng mình
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ dòng thơ và xác định lời nhắn nhủ của tác giả, từ đó nêu ý nghĩa
Lời giải chi tiết
Ý nghĩa của lời nhắn nhủ: Biết ơn cha ông ta đã có công giữ nước và giữ gìn tiếng nói để từ đó ý thức được trách nhiệm không chỉ trong việc bảo vệ độc lập mà còn phải bảo vệ tiếng Việt – ngôn ngữ dân tộc.
Giải thích:
Khẳng định mối quan hệ sống còn giữa độc lập dân tộc và việc bảo tồn ngôn ngữ; mất tiếng nói là mất nước, giữ được tiếng nói là giữ được hồn cốt cha ông.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Từ suy ngẫm của tác giả trong đoạn thơ, anh/chị hãy rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, từ nội dung rút ra bài học phù hợp với chuẩn mực đạo đức
Lời giải chi tiết
Gợi ý:
- Trân trọng và giữ gìn tiếng Việt
- Yêu nước không chỉ nằm ở hành động mà còn ở việc bảo vệ tiếng nói dân tộc
…
Giải thích:
Thức tỉnh ý thức trách nhiệm của cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong việc trân trọng, học tập và bảo vệ sự trong sáng của tiếng mẹ đẻ như một biểu hiện của lòng yêu nước.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Trong khổ thơ (2), theo tác giả yêu nước nhà là yêu những gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc quét khổ thơ (2), chú ý các từ ngữ đi liền sau động từ “yêu” để lọc ra những đối tượng cụ thể được tác giả nhắc đến.
Lời giải chi tiết
Trong khổ thơ (2), theo tác giả yêu tiếng nước nhà là yêu: hơi thở của ông cha, hồn nước đọng trong vần điệu.
Giải thích:
Yêu tiếng nước nhà gắn liền với việc quý trọng "hơi thở của ông cha" và "hồn nước" kết tinh trong vần điệu văn học.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Căn cứ vào hệ thống đại từ nhân xưng, từ ngữ xưng hô xuất hiện trực tiếp trong khổ thơ để nhận diện chủ thể đang bộc lộ cảm xúc.
Lời giải chi tiết
Nhân vật trữ tình trong khổ thơ (3): con.
Giải thích:
Việc đặt mình vào vị trí đứa con đối với Tiếng Việt thể hiện thái độ thành kính, biết ơn sâu sắc như đối với đấng sinh thành.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Chỉ ra 1 từ láy được tác giả sử dụng trong khổ thơ (2)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng định nghĩa về từ láy (có sự hòa phối, lặp lại về âm đầu hoặc vần giữa các tiếng) để rà soát và gọi tên chính xác từ láy trong khổ (2).
Lời giải chi tiết
Một từ láy được tác giả sử dụng trong khổ thơ (2): thiết tha/ xót xa.
Giải thích:
Các từ láy miêu tả trạng thái cảm xúc đối lập: vừa yêu kính, say mê lại vừa đau đớn, ngậm ngùi trước cảnh ngộ của tiếng nước nhà thời bấy giờ.
Mở rộng
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Từ lời nhắn nhủ “Giữ nước mình lo giữ tiếng mình”, em sẽ làm gì để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Khái quát ý nghĩa cốt lõi của câu thơ, từ đó liên hệ thực tế với trách nhiệm và hành động cụ thể của một học sinh trong đời sống giao tiếp hằng ngày.
Lời giải chi tiết
- Nội dung lời nhắn nhủ: Muốn giữ được đất nước cần phải gìn giữ được tiếng nói của dân tộc mình.
- Những việc cần làm để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt:
+ Sử dụng tiếng Việt theo chuẩn ngữ âm, ngữ nghĩa, từ vựng, ngữ pháp.
+ Thường xuyên trau dồi năng lực sử dụng tiếng Việt, không lạm dụng tiếng nước ngoài trong diễn đạt.
+ Bồi đắp, lan tỏa tình yêu tiếng Việt gắn với niềm tự hào dân tộc
Giải thích:
Gìn giữ sự trong sáng của tiếng Việt là hành động thiết thực để bảo vệ văn hóa dân tộc, đòi hỏi ý thức trách nhiệm từ lời ăn tiếng nói hằng ngày đến tư duy ngôn ngữ.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Ngược Sông Đà anh về thăm Tây Bắc
Thăm Sơn La giăng mắc gió ngàn bay
Nơi biên cương Sốp Cộp anh đã thấy
Đỉnh Pha Luông hùng dũng giữa mây trời.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NHỮNG BÉ CON LÀNG NỦ (Trích)
Các chú ơi cào nhẹ tay thôi nhé
Dưới bùn sâu con nằm ngủ chiều hôm
Sát kề bên cũng có mẹ nằm cùng
Tay mẹ vẫn còn ôm con chặt lắm
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Con đi xa, nhớ hương vị tuổi thơ
Mùi cơm cháy, con vẫn ăn ngày trước
Đôi chân con đi khắp miền Tổ quốc
Chẳng nơi nào… có vị cơm năm xưa…
Danh sách bình luận