Đọc hiểu Trăng bản Nắng (Nguyễn Tham Thiện Kế) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

“Tôi” ngạc nhiên bởi sự nghèo nàn, thiếu thốn của lớp học vùng cao: Hai gian lều nền đất nẻ nứt lọt dép, nếu nghiêng đế, cột chôn, vách nứa, bàn học ghép gỗ khúc tròn, ván bảng bìa bắp đánh nhọ nồi nhào lá chàm nếp.

Giải thích:
Những chi tiết miêu tả cụ thể cho thấy điều kiện học tập của trẻ em vùng cao vô cùng khó khăn. Lớp học không có cơ sở vật chất đầy đủ mà chỉ được dựng tạm bằng những vật liệu thô sơ. Điều đó khiến nhân vật “tôi” không khỏi bất ngờ và xót xa.

Qua hình ảnh lớp học nghèo nàn ấy, người đọc càng cảm nhận rõ hơn sự gian truân của công việc gieo chữ nơi miền núi xa xôi.

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (qua lời kể của nhân vật “tôi” – một người lính về phép ghé thăm bản Nắng).

- Tác dụng:

+ Ngôi kể thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thực và gần gũi. Qua lời kể của nhân vật “tôi”, người đọc không chỉ chứng kiến cảnh thiên nhiên bản Nắng hiện lên hoang sơ, khắc nghiệt tạo nên bối cảnh đầy gian truân nơi miền núi mà có cái nhìn chân thực về nhân vật Vọng Lâm – cô giáo trẻ đầy nghị lực, lầm lũi gieo con chữ giữa bản làng heo hút. Nhờ việc kể lại những sự việc mà “tôi’ chứng kiến về Vọng Lâm mà vẻ đẹp sáng ngời của cô hiện lên một cách cụ thể và chân thực, nếu câu chuyện được kể bằng ngôi thứ ba, ta sẽ chỉ thấy một cô giáo cắm bản, nhưng với lời kể của nhân vật “tôi”, Vọng Lâm hiện lên không chỉ là một người truyền chữ mà còn là một con người đầy nỗi niềm, vừa mạnh mẽ, vừa cô đơn đến nao lòng.

- Ngôi kể thứ nhất còn tạo điều kiện để người đọc hòa mình vào những suy nghĩ, trăn trở của nhân vật “tôi” – người ngoài cuộc nhưng lại chứng kiến và cảm nhận sâu sắc hiện thực cuộc sống ở bản Nắng. Sự ngỡ ngàng trước ngôi trường nghèo nàn, niềm xúc động trước tấm lòng của Vọng Lâm, nỗi buồn lặng lẽ trước những đứa trẻ theo cha mẹ lên nương... tất cả đều được truyền tải qua dòng suy nghĩ rất đỗi tự nhiên và chân thật. Chính điểm nhìn chủ quan này đã khiến câu chuyện không chỉ là bức tranh hiện thực mà còn là một dòng cảm xúc thấm đượm nỗi xót xa, trăn trở.

Giải thích:
Nếu câu chuyện được kể ở ngôi thứ ba, cảm xúc và những suy tư nội tâm sẽ khó được truyền tải chân thực như cách kể ở ngôi thứ nhất. Chính điểm nhìn chủ quan của nhân vật “tôi” đã khiến câu chuyện không chỉ là bức tranh hiện thực mà còn là dòng cảm xúc đầy rung động về con người và cuộc sống nơi vùng cao.

Thái độ, tình cảm mà “tôi” dành cho Vọng Lâm:

- Khâm phục và Ngưỡng mộ. "Tôi" nhận thấy ở Vọng Lâm sự mạnh mẽ, tận tụy và hy sinh thầm lặng cho công việc giáo dục nơi vùng cao. Cách "tôi" miêu tả chi tiết về hành động, dáng vẻ và sự chịu đựng của cô – từ việc lùng sách giáo khoa cũ, chuẩn bị bánh mì cho trẻ em, đến lọn tóc rối và quầng thâm mắt – đều bộc lộ sự ngưỡng mộ và cảm phục trước sự cống hiến của cô. Trong ánh nhìn của "tôi", Vọng Lâm không chỉ là cô giáo, mà còn là một chiến binh thầm lặng. Hình ảnh cô đơn độc bám bản, bám nương, dạy từng con chữ giữa những gian khó chốn rừng núi đã khơi gợi sự ngưỡng mộ sâu sắc trong lòng "tôi"

- Bên cạnh sự ngưỡng mộ, "tôi" còn không khỏi xót xa, đồng cảm trước những dấu vết mà gian khó đã để lại trên Vọng Lâm. Đó là lọn tóc mai rối bời, là quầng thâm mệt mỏi quanh đôi mắt, là nỗi buồn lặng lẽ đọng lại trong ánh nhìn. Cô thức cả đêm nướng bánh, chuẩn bị từng món quà nhỏ cho lũ trẻ, như thể gánh nặng trách nhiệm đã không cho phép cô được nghỉ ngơi. Trong mắt "tôi", sự hy sinh ấy đẹp nhưng lại khiến lòng trĩu nặng – một vẻ đẹp cô độc và đượm buồn. “Tôi” cảm nhận được nỗi niềm của Vọng Lâm – một nỗi buồn lơ lửng mà không lời nào có thể chạm tới. Khi cô quay lại với ánh mắt lo âu pha lẫn mệt mỏi, “tôi” không đủ sức nhìn thẳng vào đó, bởi trong đôi mắt ấy, có cả sự kỳ vọng, sự trăn trở về một tương lai mờ mịt cho bọn trẻ và cho chính cô.

Giải thích:
Qua ánh nhìn và cảm xúc của nhân vật “tôi”, Vọng Lâm hiện lên là hình ảnh đẹp của người giáo viên vùng cao: mạnh mẽ nhưng cô đơn, âm thầm hi sinh vì học trò. Những cảm xúc của “tôi” không chỉ thể hiện sự trân trọng dành cho cô mà còn cho thấy sự xúc động trước hiện thực giáo dục nơi miền núi.

- Giáo dục ở vùng cao là hành trình hết sức gian khó, đòi hỏi bản lĩnh, kiên cường và tình yêu nghề sâu sắc.

- Thông qua câu chuyện, tác giả tôn vinh những người làm công tác giáo dục vùng cao.

Giải thích:
Hình ảnh lớp học nghèo nàn, trẻ em không được đến lớp đầy đủ cùng sự vất vả của Vọng Lâm đã phản ánh chân thực những khó khăn của giáo dục miền núi. Tuy vậy, bằng lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm, cô giáo trẻ vẫn kiên trì bám bản, tìm mọi cách để gieo chữ cho học trò.

Qua đó, tác giả muốn khẳng định rằng giáo dục không chỉ là công việc truyền đạt tri thức mà còn là hành trình của tình thương, sự hi sinh và niềm tin vào tương lai.