Đọc hiểu Hai chữ nước nhà (Trần Tuấn Khải) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Các thành ngữ: hổ thét chim kêu, xương rừng máu sông

Giải thích:

- “Hổ thét chim kêu” gợi lên một không gian hoang vắng, dữ dội, thê lương, qua đó góp phần khắc họa hoàn cảnh éo le của hai cha con trong cảnh nước mất, nhà tan.

- “Xương rừng máu sông” gợi cảnh chiến tranh khốc liệt, con người chết chóc, đau thương, qua đó nhấn mạnh những thảm họa và mất mát ghê gớm mà dân tộc phải chịu khi đất nước bị quân Minh xâm lược.

- Phép tu từ nhân hoá: “mây sầu”, “gió thảm”

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ sinh động, giàu hình ảnh, tăng giá trị biểu cảm

+ Nhấn mạnh khung cảnh đìu hiu, ảm đạm khi hai cha con phải chia li trong cảnh mất nước

+ Thể hiện sự cảm thông, thấu hiểu và xót xa của tác giả.

Giải thích:

“Mây” vốn không thể “sầu”, “gió” vốn không thể “thảm”, nhưng tác giả đã gán cho chúng những trạng thái cảm xúc của con người. Cách nhân hóa này khiến cảnh vật dường như đồng điệu với lòng người: mây mang nỗi sầu, gió mang nỗi thảm. Các hình ảnh “mây sầu ảm đạm”, “gió thảm đìu hiu” kết hợp với “hổ thét chim kêu” tạo nên một bức tranh thiên nhiên hoang vắng, lạnh lẽo và đầy bất an. 

- Qua đoạn trích phần đầu Hai chữ nước nhà, tác giả đã mượn một câu chuyện lịch sử có sức gợi cảm vô cùng lớn để bộc lộ được tình cảm mãnh liệt với đất nước, khích lệ lòng yêu nước của đồng bào, dân tộc.

- Đoạn mở đầu là nỗi lòng người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn

Giải thích:

Mở đầu đoạn trích là bức tranh thiên nhiên ảm đạm ở “ải Bắc”, “trời Nam”, qua đó gợi ra cảnh chia li đầy đau xót. Tiếp đó là hình ảnh người cha “hạt máu nóng”, “chút thân tàn”, “tầm tã châu rơi”, cho thấy nỗi đau của một người đang phải xa con trong hoàn cảnh đất nước bị xâm lăng. Từ nỗi đau riêng, lời thơ mở rộng thành nỗi đau chung trước cảnh “quân Minh” xâm lăng, “khói lửa bừng bừng”, “xương rừng máu sông”. Đồng thời, niềm tự hào về “giống Hồng Lạc” và truyền thống anh hùng của dân tộc đã làm nổi bật tình yêu nước và khát vọng cứu nước của tác giả.

Đọc đoạn trích, em thấy tâm trạng người cha đầy buồn bã, đau xót và lo lắng. Những hình ảnh như “Hạt máu nóng thấm quanh hồn nước, Chút thân tàn lần bước dặm khơi” cho thấy tình yêu nước nồng nàn, nhưng đồng thời là nỗi bất lực trước cảnh đất nước lâm nguy. Giọt nước mắt “tầm tã châu rơi” của người cha thể hiện sự xót thương cho con, cho chính bản thân và cho vận mệnh dân tộc. Lời khuyên con trở về lo việc nước vừa là sự nhắn nhủ, vừa là trăng trối thiêng liêng, chứa chan tình thương và lòng trách nhiệm với non sông. Qua đó, đoạn trích gợi lên hình ảnh người cha vừa yêu con, vừa đau đáu nỗi lo cho vận mệnh đất nước, khiến người đọc xúc động sâu sắc.

Giải thích:

“Hạt máu nóng” có thể hiểu là hình ảnh gợi dòng máu, nhiệt huyết và tình yêu tha thiết dành cho non sông; còn “chút thân tàn” cho thấy thân phận người cha đang ở trong hoàn cảnh đau khổ, yếu thế và bất lực. Hình ảnh “tầm tã châu rơi” trực tiếp diễn tả nước mắt của người cha khi phải chia xa con, đồng thời là nước mắt trước cảnh nước mất, nhà tan. Dù đau đớn đến tột cùng, người cha vẫn khuyên con trở về để lo việc nước. Điều đó cho thấy tình yêu nước đã vượt lên trên nỗi đau cá nhân.