Đọc hiểu Đi thuyền trên sông Đáy (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Dòng sông lặng ngắt như tờ
Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo
Bồn bề phong cảnh vắng teo
Chỉ nghe cót két tiếng chèo thuyền nan
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Dòng sông lặng ngắt như tờ,
Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo.
Bốn bề phong cảnh vắng teo,
Chỉ nghe cót két tiếng chèo thuyền nan.
Lòng riêng, riêng những bàn hoàn,
Lo sao khôi phục giang san Tiên Rồng.
Thuyền về, trời đã rạng đông,
Bao la nhuộm một màu hồng đẹp tươi.
Ngày 18/ 8/ 1949
(Trích Đi thuyền trên sông Đáy, Hồ Chí Minh)
Câu 1
Xác định thể thơ của đoạn thơ trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Quan sát số tiếng trong từng dòng thơ, chú ý quy luật xen kẽ giữa các dòng.
Nếu các dòng lần lượt có 6 và 8 tiếng lặp lại đều đặn thì xác định đó là thể thơ lục bát.
Lời giải chi tiết
Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.
Giải thích:
Các dòng thơ có số tiếng lần lượt 6–8–6–8 → đúng đặc trưng thể thơ lục bát.
Mở rộng
Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)
Nêu ý nghĩa của lựa chọn trật tự từ trong câu “Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích trật tự sắp xếp các từ, cụm từ trong câu thơ, chú ý sự lặp cấu trúc và cách đảo vị trí.
Xác định tác dụng là nhấn mạnh hình ảnh và tạo cảm nhận về sự chuyển động của cảnh vật.
Lời giải chi tiết
Trật tự từ trong câu thơ: “Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo” nhằm nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng. Nó phản ánh một hiện tượng vật lý thú vị: Trăng, sao là những vật thể tự nhiên đứng yên, khi ta đang di chuyển dưới đất hay trên thuyền (xe) nhìn lên sẽ thấy như thể "trăng, sao" cũng đang đi theo ta.
Giải thích:
Cách sắp xếp “sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo” tạo cảm giác như trăng sao đang chuyển động theo thuyền. Điều này làm nổi bật vẻ đẹp huyền ảo của cảnh đêm và đúng với hiện tượng cảm nhận khi con người di chuyển.
Mở rộng
- Trong một cây có thể có nhiều cách sắp xếp trật tự từ, mỗi cách đem lại hiệu quả diễn đạt riêng.
- Người nói (người viết) cần biết lựa chọn trật tự từ thích hợp với yêu cầu giao tiếp
- Tác dụng của lựa chọn trật tự từ trong câu:
+ Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật, hiện tượng, hoạt động, đặc điểm (Như sắp xếp theo thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự trước sau của hoạt động, trình từ quan sát của người nói)
+ Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng.
+ Liên kết câu này với câu khác trong văn bản.
+ Đảm bảo sự hài hòa về ngữ âm của lời nói.
Câu 3
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong câu:
“Dòng sông lặng ngắt như tờ
Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nhận biết dấu hiệu của biện pháp tu từ (như từ “như” để nhận diện so sánh), phân tích xem phép tu từ giúp làm nổi bật đặc điểm gì của sự vật và góp phần thể hiện nội dung ra sao.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ so sánh: “Dòng sông lặng ngắt như tờ”
- Tác dụng: Gợi lên cảnh tĩnh lặng của dòng sông, dòng sông yên lặng, yên bình không chút ồn ào tạo nên sự yên tĩnh của cảnh đêm khuya.
Giải thích:
So sánh “lặng ngắt như tờ” làm nổi bật sự yên tĩnh tuyệt đối của dòng sông. Qua đó giúp bức tranh đêm trở nên tĩnh lặng, thanh bình, đúng với nội dung miêu tả của đoạn thơ.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Dựa vào toàn bộ hình ảnh trong đoạn thơ (dòng sông, con thuyền, trăng, âm thanh…) để khái quát nội dung.
Kết hợp cả yếu tố cảnh vật và cảm xúc của tác giả để rút ra ý nghĩa chung.
Lời giải chi tiết
Nội dung của đoạn thơ trên: Đoạn thơ miêu tả vẻ đẹp đêm trăng tại dòng sông Phó Đáy vừa thực, vừa thơ mộng. Những hình ảnh sự vật hiện lên thật trang nhã, an nhàn: con thuyền, vầng trăng cùng những vì sao lấp ánh, sông hiền hòa,… Qua bài thơ, sự trong sáng của sông nước, cảnh vật phản chiếu sự sáng trong của tâm hồn thi nhân. Bác lặng lẽ thả hồn mình vào thơ, vào dòng sông trăng đẹp đẽ.
Giải thích:
Đoạn thơ tập trung miêu tả cảnh đêm trên sông với không gian yên tĩnh, thơ mộng (“lặng ngắt”, “vắng teo”). Đồng thời thể hiện tâm hồn thanh thản, hòa mình với thiên nhiên của tác giả
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Trong câu thơ “Bốn bề phong cảnh vắng teo” tác giả đã sử dụng vần "eo" để kết thúc câu. Trong một bài thơ khác của Nguyễn Khuyến, ông viết "Ao thu lạnh lẽo nước trong veo/Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”. Cách gieo vần này gợi cho em cảm nhận điều gì về bức tranh thiên nhiên cảnh vật?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nhận diện âm vần được lặp lại trong câu thơ, liên hệ với những từ cùng vần để cảm nhận sắc thái gợi ra.
Từ đó khái quát cảm giác chung mà âm vần mang lại cho bức tranh thiên nhiên.
Lời giải chi tiết
Cách gieo vần này là sự gặp gỡ tư tưởng của hai nhà thơ đề từ đó tác giả nhấn mạnh sự vắng vẻ, yên bình, tĩnh lặng của cảnh vật. Đồng thời gợi cảm giác về sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên đất trời.
Giải thích:
Vần “eo” thường gợi cảm giác nhỏ bé, thu hẹp, tĩnh lặng (“vắng teo”, “tẻo teo”). Vì vậy trong cả hai trường hợp đều làm nổi bật không gian vắng vẻ, yên bình và gợi sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Con ong làm mật, yêu hoa
Con cá bơi, yêu nước, con chim ca, yêu trời.
Con người muốn sống, con ơi
Phải yêu đồng chí, yêu người anh em.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
LỜI RU (Nguyễn Lãm Thắng)
À ơi! con mẹ ngủ ngon
Con chim sâu nhỏ hót vang sau vườn
Đung đưa cành bưởi toả hương
Con ong chăm chỉ lên đường tìm hoa
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
I
Con cò bay lả bay la
Theo câu quan họ bạy ra chiến trường
Nghe ai hát giữa núi non
Mà hương đồng cứ rập rờn trong mây
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận