Đọc hiểu Trưa vắng (Hồ Dzếnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- Thời gian nghệ thuật: Buổi trưa

- Không gian nghệ thuật: Ngôi trường

Giải thích:

Thời gian là buổi trưa (lặp lại “trưa”), không gian là ngôi trường xưa => Khung cảnh “trưa vắng” ở trường gợi không gian tĩnh lặng, phù hợp với dòng hồi tưởng, hoài niệm.

Hiểu hai câu thơ như sau:

“Bạn trường những bóng phù vân

Xót thương mái tóc nay dần hết xanh.”

- Bạn trường những bóng phù vân: bạn bè cùng trường năm xưa giờ như bóng mây trôi, mỗi người mỗi ngả;

- Xót thương mái tóc nay dần hết xanh: bản thân nhà thơ cũng đã bạc mái đầu.

=> Hai câu thơ là nỗi niềm tâm sự của một con người khi đã đi qua tuổi học trò, nhớ về kỉ niệm với bạn bè, kỉ niệm khi còn đầu xanh tuổi trẻ. Qua đó bộc lộ sự hoài niệm, tiếc nuối, xót xa của tác giả khi nghĩ về tuổi học trò.

Qua đó, gợi nhắc chúng ta biết trân trọng tuổi học trò, trân quý tình bạn hữu,…

Giải thích:

Bạn bè xưa như mây trôi, mỗi người một nơi; bản thân cũng đã già đi. Hai câu thơ thể hiện nỗi tiếc nuối, xót xa khi tuổi trẻ qua đi, tình bạn và thời gian không thể giữ lại.

- Nhân vật trữ tình là tác giả/ người học trò khi đã trưởng thành, rời xa mái trường. Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình thể hiện qua nỗi niềm hoài niệm về tuổi ấu thơ, thủa cắp sách tới trường

- Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình:

+ Đó là tâm hồn đẹp, luôn trân trọng và nhớ nhung về những hoài niệm thủa ấu thơ, những kí ức đẹp đẽ, yêu quý và gắn bó với trường lớp, bạn bè; một tâm hồn yêu đời, giàu mộng mơ.

+ Nhân vật trữ tình giúp lan tỏa đến người đọc thông điệp về sự trân trọng những giây phút mình đã và đang sống, trân trọng những kỉ niệm của tuổi ấu thơ,...

Giải thích:

Nhân vật có tâm hồn giàu cảm xúc, yêu đời, gắn bó với kỉ niệm tuổi học trò. Việc nhớ từng chi tiết nhỏ (trò chơi, lớp học) cho thấy sự trân trọng quá khứ và tâm hồn mộng mơ.

Tuổi thơ, đặc biệt là tuổi học trò luôn là miền kí ức tươi đẹp nhất trong cuộc đời mỗi con người. Qua bài thơ, em được bồi đắp thêm những tình cảm, thái độ, hành động đối với tuổi học trò của chính mình là:

- Biết quý trọng những năm tháng tuổi học trò;

- Quý trọng tình bạn bè cùng học chung mái trường;

- Yêu quý, gắn bó với mái trường;

- Cố gắng học tập tốt;

- Cố gắng lưu giữ những kỉ niệm đẹp đẽ tuổi học trò dưới mái trường thân yêu;

…

Giải thích:

Bài thơ gợi nhắc rằng thời gian trôi nhanh, nên sống hết mình để không phải tiếc nuối sau này.

Thể thơ song thất lục bát

Giải thích:

Bài thơ có sự vận dụng linh hoạt giữa các dòng thơ 7 chữ và 8 chữ, riêng khổ cuối xuất hiện cấu trúc 7-7-6-8 đặc trưng, tạo nên nhịp điệu dặt dìu, trầm bổng giống như thể song thất lục bát biến thể.

- Thể hiện âm vang không dứt của những kí ức tuổi thơ

- Diễn tả cảm xúc dạt dào, nỗi nhớ da diết của nhân vật trữ tình về những ngày xưa tươi đẹp đã qua

Giải thích:

Dấu ba chấm tạo ra một khoảng lặng nghệ thuật, biểu thị lời nói và suy nghĩ chưa diễn đạt hết, khiến dư âm của "tiếng trống học" kéo dài vô tận vào không gian tĩnh lặng.