Đọc hiểu Tư duy tích cực (Theo Tony Buổi sáng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Cùng một cơn mưa, người tiêu cực sẽ bực mình vì phải trùm áo mưa, người lạc quan thì nghĩ đến cây cối xanh tươi, không khí sẽ được trong lành. Và một khi chúng ta không thể thay đổi được hiện tượng xảy ra

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

 (1) Cùng một cơn mưa, người tiêu cực sẽ bực mình vì phải trùm áo mưa, người lạc quan thì nghĩ đến cây cối xanh tươi, không khí sẽ được trong lành. Và một khi chúng ta không thể thay đổi được hiện tượng xảy ra, tốt nhất là nhìn nó bằng ánh mắt tích cực. Cái thiện có thể sẽ thua cái ác trong một thời điểm nhưng chung cuộc sẽ chiến thắng. Cứ sau một sự cố, con người lại tìm nguyên nhân và khắc phục nó. Sau lũ lụt, phù sa sẽ làm màu mỡ hơn cho cánh đồng, sâu bọ sẽ bị quét sạch ra biển, dư lượng hóa chất trong đất đai sẽ bị rửa sạch. Lỗi lầm của người khác, thay vì giữ trong lòng và tức giận, thôi bỏ qua, mình sẽ thấy thoải mái hơn rất nhiều. Nói một cách khác, nếu bạn được sống 100 năm, xem như là một bộ phim có 100 tập, thì hãy tạo ra ít nhất 2/3 tập có tiếng cười thay vì tập nào cũng rơi vào bi kịch chán chường, đau khổ, chia lìa, mất mát.

            (2) Trong từ Hán Việt, nguy cơ bao gồm nguy và cơ. Đối với người có tư duy tích cực, “nguy” (problem) sẽ được họ biến thành “cơ” (opportunity). Người tích cực và lạc quan sẽ có gương mặt sáng bừng, nụ cười thường trực trên môi, sống và cháy hết mình, học tập và làm việc hết mình dù ngày mai trời có sập.

(Trích Tư duy tích cực, Theo Tony Buổi sáng, trên đường băng, NXB Trẻ, 2016)

Câu 1

Nêu nội dung chính của văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Để xác định nội dung chính của văn bản, cần đọc toàn bộ đoạn trích, xác định vấn đề trung tâm mà tác giả muốn hướng tới. Nội dung chính thường được thể hiện qua các ý lặp lại, câu khái quát hoặc tư tưởng xuyên suốt văn bản.

Lời giải chi tiết

Nội dung chính: Tác dụng của việc nhìn nhận mọi thứ theo hướng tích cực.

Giải thích:

Văn bản đưa ra nhiều ví dụ để làm rõ sự khác biệt giữa người tiêu cực và người tích cực, từ đó khẳng định rằng thái độ sống tích cực giúp con người vượt qua khó khăn, biến “nguy” thành “cơ” và sống lạc quan hơn.

Mở rộng

- Văn nghị luận là thể loại văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, tưởng tượng nào đó đối với các sự việc, hiện tượng trong đời sống hay trong văn học bằng các lập luận

- Mục đích của văn bản nghị luận là để thuyết phục người đọc, người nghe về ý kiến, quan điểm của người viết trước một vấn đề đời sống hoặc văn học.

- Nội dung chính của văn bản nghị luận là ý kiến, quan điểm mà người viết muốn thuyết phục người đọc.

- Mọi vấn đề của đời sống xã hội, văn học, nghệ thuật, khoa học,… đều có thể được nêu ra để bàn trong văn bản nghị luận.

- Trong văn bản nghị luận, phương thức biểu đạt chính là nghị luận

Link tham khảo: Văn bản nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Câu 2

Tìm trong văn bản 02 biểu hiện của người có thái độ sống tích cực, lạc quan

Xem lời giải
Phương pháp giải

Để làm dạng câu hỏi tìm ý, cần đọc kỹ văn bản và xác định các biểu hiện hành vi, thái độ được nêu trực tiếp. Sau đó chọn lọc đúng thông tin theo yêu cầu đề bài (2 ý tiêu biểu, rõ ràng, đúng nghĩa).

Lời giải chi tiết

- Biểu hiện:

+ Nụ cười thường trực trên môi,

+ Sống, học tập và làm việc hết mình

Giải thích:

Đây là những biểu hiện cụ thể của người sống tích cực: luôn giữ tinh thần vui vẻ, lạc quan và nỗ lực tối đa trong học tập, công việc cũng như cuộc sống.

Mở rộng

Thao tác lập luận chứng minh là dùng những bằng chứng chân thực, đã được thừa nhận để chứng tỏ đối tượng.

Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận

Câu 3

Tìm thuật ngữ trong cụm từ in đậm ở đoạn (1) và cho biết thuật ngữ đó thuộc lĩnh vực khoa học nào

Xem lời giải
Phương pháp giải

Cần xác định từ ngữ mang tính chuyên ngành (thuật ngữ), sau đó phân loại lĩnh vực khoa học mà thuật ngữ đó thuộc về dựa trên ngữ cảnh sử dụng trong văn bản.

Lời giải chi tiết

Thuật ngữ: “không khí” là thuật ngữ về môi trường thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên.

Giải thích:

“Không khí” là thuật ngữ chỉ hỗn hợp các khí bao quanh Trái Đất, được nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, đặc biệt là môi trường và vật lý học.

Mở rộng

Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.

Link tham khảo: Các thao tác lập luận trong văn nghị luận

Câu 4

Từ in đậm trong đoạn văn (2) được sử dụng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Nếu là nghĩa chuyển thì được chuyển theo phương thức nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Cần xác định nghĩa của từ trong ngữ cảnh cụ thể, sau đó đối chiếu với nghĩa gốc trong từ điển để xem có sự chuyển nghĩa hay không. Nếu là nghĩa chuyển thì xác định phương thức chuyển nghĩa (ẩn dụ hoặc hoán dụ).

Lời giải chi tiết

- Cháy hết mình: “cháy” được hiểu là con người dám dấn thân, dám đem hết nhiệt huyết để sống trọn vẹn cuộc đời và tỏa sáng.

- Từ “cháy” được chuyển nghĩa theo phương thức ẩn dụ.

Giải thích:

“Cháy” không còn mang nghĩa đốt cháy vật lý mà được hiểu là sự dấn thân, nhiệt huyết, sống và làm việc hết mình. Đây là sự chuyển nghĩa dựa trên sự tương đồng về mức độ mạnh mẽ, mãnh liệt giữa lửa cháy và tinh thần con người.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 5

Hãy chỉ ra và cho biết giá trị của một biện pháp tu từ được sử dụng ở đoạn (1)

Xem lời giải
Phương pháp giải

Cần đọc kỹ đoạn văn, xác định biện pháp tu từ được sử dụng (thường gặp: liệt kê, so sánh, đối lập…), sau đó phân tích tác dụng của biện pháp đó đối với nội dung và cảm xúc của đoạn văn.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: liệt kê (Sau lũ lụt, phù sa sẽ làm màu mỡ hơn cho cánh đồng, sâu bọ sẽ bị quét sạch ra biển, dư lượng hóa chất trong đất đai sẽ bị rửa sạch… hãy tạo ra ít nhất 2/3 tập có tiếng cười thay vì tập nào cũng rơi vào bi kịch chán chường, đau khổ, chia lìa, mất mát.

- Tác dụng: Làm cho đoạn văn giàu giá trị biểu đạt, tăng sức gợi hình, gợi cảm. Đồng thời chỉ rõ những biểu hiện trong việc nhìn nhận sự việc tích cực và tiêu cực.

Giải thích:

Biện pháp liệt kê giúp làm rõ hàng loạt biểu hiện của hậu quả và lợi ích, từ đó nhấn mạnh sự đối lập giữa cách nhìn tiêu cực và tích cực. Đồng thời làm cho lập luận trở nên cụ thể, sinh động và thuyết phục hơn.

Mở rộng

Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 6

Em hãy giải thích và nêu nhận xét của bản thân về câu: Đối với người có tư duy tích cực, “nguy” (problem) sẽ được họ biến thành “cơ” (opportunity)

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích nghĩa của hai từ khóa “nguy” (nguy cơ, khó khăn) và “cơ” (cơ hội, thời cơ). Từ đó, đánh giá tính đúng đắn của câu nói đối với thực tế cuộc sống và rút ra bài học hành động cho bản thân.

Lời giải chi tiết

- Giải thích: "Nguy" là nguy cơ, khó khăn, thử thách bất lợi; "cơ" là cơ hội, thời cơ thuận lợi. Câu nói khẳng định sức mạnh của tư duy tích cực: người lạc quan luôn chủ động đối mặt với nghịch cảnh và biết cách tìm thấy cơ hội phát triển từ trong chính những khó khăn.

- Nhận xét: Đây là một quan điểm hoàn toàn đúng đắn và sâu sắc. Bản chất cuộc sống luôn chứa đựng những biến cố bất ngờ; điều quyết định thành bại không nằm ở hoàn cảnh xảy ra mà nằm ở cách chúng ta đón nhận và xoay chuyển nó.

- Bài học: Bản thân cần rèn luyện tinh thần kiên cường, không nản chí trước thất bại, học cách nhìn nhận vấn đề đa chiều để luôn tìm kiếm giải pháp thay vì than vãn.

Giải thích:

Khẳng định lối sống chủ động trước nghịch cảnh: Khó khăn chỉ là thử thách tạm thời, người lạc quan luôn biết cách khai phá và nắm giữ cơ hội để bứt phá mạnh mẽ hơn.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close