Đọc hiểu Mùi cơm cháy (Vũ Tuấn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- Các hình ảnh gợi nhớ về quê hương trong khổ thơ đầu: Dòng sông, xóm làng nhỏ bé, lũy tre, cánh đồng, cánh cò, tiếng diều sáo vi vu.

→ Nhận xét: Đây là những hình ảnh quen thuộc, bình dị của làng quê Việt Nam, gợi không gian thân thương, yên bình của tuổi thơ. Qua đó thể hiện nỗi nhớ da diết, tình cảm gắn bó sâu sắc của người con xa quê.

Giải thích:

Khổ thơ thứ 3 tập trung khắc họa không gian đồng quê vào mùa gặt với những lát cắt rất thực 

Những chi tiết: mặn mồ hôi cha, vị thơm rơm, cánh đồng mùa gặt, muối mặn gừng cay, hè nắng gắt, ánh trăng vàng.

Giải thích:

Hình ảnh "cơm cháy quê nghèo" ở đây là sự kết tinh, là tấm gương phản chiếu toàn bộ đời sống sinh hoạt, lao động của gia đình. 

- Biện pháp tu từ: Liệt kê “nắng”; "mưa”; "lời mẹ ru”; "ngọt ngào"; “cay đắng”; "những hi sinh”; "nhớ thương thầm lặng”

- Tác dụng:

+ Làm cho lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn; giàu sức gợi hình, gợi tình cảm, cảm xúc.

+ Nhấn mạnh và làm nối bật những yếu tố đã làm nên "mùi cơm cháy" và tình yêu quê hương đất nước của nhân vật trữ tình. Những điều bình dị như nắng, mưa hay sâu sắc như lời ru, hi sinh đều gắn liền với quê hương.

+ Tạo nhịp điệu dồn dập, mạnh mẽ cho lời thơ, giúp diễn tả sâu sắc, trọn vẹn tình cảm gắn bó, trân trọng và biết ơn cội nguồn của người con.

Giải thích:

Phép liệt kê giúp nhà thơ mở rộng không gian ký ức một cách tối đa trong lòng người đọc. 

"Mùi cơm cháy" trong bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, vượt ra ngoài giá trị vật chất của một món ăn, cụ thể là:

+ Nghĩa thực (vị giác): Là hương vị ẩm thực cụ thế, mộc mạc, bình dị, gắn liền với tuổi thơ, cuộc sống nghèo khó nhưng ấm áp ở quê nhà. Đó là một kỷ niệm đẹp, khỏ quên của người con xa xứ.

+ Nghĩa biểu tượng (tình cảm, tình thân):

• "Mùi cơm cháy" là biểu tượng cho quê hương, tuổi thơ, và những điều bình dị, thân thương nhất đã ăn sâu vào tâm hồn người con.

• Nó là sự kết tinh của tình yêu thương, sự lị sinh thầm lặng (lời mẹ ru, những hi sinh, nhớ thương thầm lặng) và mồ hôi, nhọc nhằn của người thân (mõ hôi cha).

• Nó đại diện cho bản sắc văn hóa, tinh thần dân tộc và là cội nguồn của tình yêu đất nước (Con yêu nước mình... từ những câu ca).

=> Tóm lại: "Mùi cơm cháy" là biểu tượng cho hương vị của kỷ niệm, của tỉnh thân, và cội nguồn quê hương mà dù đi đâu người con cùng không thể tìm lại được sự đủ đây, nguyên vẹn như thuở ban đâu.

Giải thích:

Nhan đề và hình tượng trung tâm "mùi cơm cháy" đóng vai trò là một nhân chứng chuyển tải cảm xúc của tác giả đến độc giả.

Nhân vật trữ tình thể hiện nỗi nhớ da diết, chân thành với quê hương. Dù có đi xa, người con vẫn nhớ tới hương vị cơm cháy tuổi thơ và dù có đi khắp mọi miền Tổ quốc cũng không thể tìm thấy hương vị của quê nhà. Tình cảm của tác giả với quê hương trong đoạn thơ thứ nhất là thứ tình cảm giản dị nhưng vô cùng sâu nặng, thủy chung.

Giải thích:

Quê hương trong tâm thức nhân vật trữ tình là duy nhất, không có bất kỳ một giá trị vật chất hay cảnh sắc nào ở nơi khác có thể thay thế được. 

Thông điệp của bài thơ:

+ Phải trân trọng kí ức, quá khứ

+ Hãy biết yêu thương, trân quý những điều bình dị, nhỏ bé của cuộc sống xung quanh ta.

+ Đó là tình yêu cuộc sống, yêu gia đình, yêu con người, yêu quê hương đất nước.

- Lí giải:Cuộc sống hiện đại luôn cuốn con người vào những hành trình xa xôi, những giá trị vật chất mới mẻ, nếu không có một gốc rễ kỷ niệm con người sẽ rất dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng, cô đơn.  

Giải thích:

Thông điệp này đặt ra một bài học ứng xử rất thiết thực cho thế hệ trẻ trong thời đại hội nhập toàn cầu.