Đọc hiểu Thương mẹ (Đặng Minh Mai) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Nghĩ về mẹ lòng bao thương nhớ Lệ hai hàng nức nở tim đau! Một đời mưa nắng dãi dầu Sớm khuya bươn chải chẳng sầu trách than!

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

THƯƠNG MẸ

Đặng Minh Mai

Nghĩ về mẹ lòng bao thương nhớ

Lệ hai hàng nức nở tim đau!

Một đời mưa nắng dãi dầu

Sớm khuya bươn chải chẳng sầu trách than!

 

Dẫu sương gió gian nan vất vả

Rét cắt da mẹ đã lên đường

Đôi vai trĩu nặng tình thương

Buôn xuôi bán ngược kiếm đường mưu sinh!

 

Con khôn lớn gia đình đỡ thiếu

Mẹ lưng còng thân yếu hơn xưa

Cơm ăn bữa tối nghỉ trưa

Tai ương tật bệnh nào chừa mẹ đâu?

 

Trời nghiêng ngả ứa sầu rơi lệ

Mẹ ra đi trần thế mẹ rời ...!

Thương yêu gửi lại trên đời

Xuôi tay, nhắm mắt chẳng lời trối trăn!!!

 

Ở nơi đó chốn lành mẹ đến

Cõi thiên bồng nơi kết trần gian

Cầu xin mẹ được bình an

Vãng sinh tịnh độ lời vàng con mong!

(Nguồn trích dẫn: trang thihuu.com)

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc văn bản, đếm số tiếng trong từng dòng thơ và quan sát cách sắp xếp các câu thơ để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ: thơ song thất lục bát

Giải thích:

Mỗi khổ thơ gồm hai câu 7 tiếng kết hợp với hai câu 6 tiếng và 8 tiếng (lục bát), tạo nên đặc trưng của thể thơ song thất lục bát.

Mở rộng

- Thơ song thất lục bát là thể thơ gồm cặp song thất (bảy tiếng) và cặp lục bát (sáu – tám tiếng) luân phiên kế tiếp nhau trong toàn bài.

- Gieo vần: Tiếng cuối của dòng thất đầu tiên hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất tiếp theo (vần trắc). Tiếng cuối của dòng thất tiếp theo hiệp vần với tiếng cuối của dòng lục (vần bằng). Tiếng cuối của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát (vần bằng). Tiếng cuối của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất kế đó (vần bằng) và cứ thế tiếp tục.

- Ngắt nhịp: Hai dòng thất được ngắt nhịp lẻ, thường là 3/4; dòng lục và dòng bát ngắt nhịp linh hoạt hơn (dòng lục thường ngắt nhịp 2/2/2, dòng bát thường ngắt nhịp 2/2/2/2).

- Thanh điệu: Về thanh điệu, thanh bằng (B) - trắc (T) của các tiếng ở một số vị trí trong câu thơ là cố định

Link tham khảo: Thể thơ Song thất lục bát

Câu 2

Ghi lại những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ được tác giả sử dụng trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, tìm những từ ngữ miêu tả trực tiếp hoàn cảnh, công việc, dáng vẻ và cuộc đời của người mẹ.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ khắc họa hình ảnh người mẹ: “mưa nắng dãi dầu, sớm khuya bươn chải, dẫu sương gió gian nan vất vả, rét cắt da, đôi vai trĩu nặng tình thương, lưng còng, thân yếu, tai ương tật bệnh…”

Giải thích:

Các từ ngữ trên đã khắc họa người mẹ tần tảo, vất vả, hi sinh cả cuộc đời để chăm lo cho gia đình và nuôi con khôn lớn.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ ẩn dụ trong hai dòng thơ:

“Một đời mưa nắng dãi dầu

Sớm khuya bươn chải chẳng sầu trách than!”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định hình ảnh mang ý nghĩa ẩn dụ, giải thích ý nghĩa và tác dụng của hình ảnh đó trong việc thể hiện nội dung, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- BPTT ẩn dụ: mưa nắng dãi dầu

- Tác dụng:

+ Chỉ những vất vả, gian truân trong cuộc đời

+ Qua đó nhấn mạnh sự hi sinh lặng thầm, bền bỉ của mẹ, đồng thời gợi sự cảm phục, xót xa của người con trước công lao to lớn ấy.

Giải thích:

“Mưa nắng dãi dầu” không chỉ là thời tiết mà còn ẩn dụ cho những nhọc nhằn, thử thách của cuộc sống mà người mẹ đã âm thầm chịu đựng vì con.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 4

Em có nhận xét gì về hình ảnh người mẹ trong bài thơ qua cảm nhận của người con.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tổng hợp các chi tiết miêu tả người mẹ trong bài thơ và nhận xét về phẩm chất, vẻ đẹp của nhân vật.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ hiện lên giàu đức hi sinh, tần tảo, nhẫn nại vượt qua mọi khổ cực vì con. Trong cảm nhận của người con, mẹ là hiện thân của tình thương bao la, vừa bình dị mà thiêng liêng, khiến người con thương nhớ, đau xót khi mẹ qua đời.

Giải thích:

Những chi tiết như “mưa nắng dãi dầu”, “sớm khuya bươn chải”, “đôi vai trĩu nặng tình thương”, “lưng còng thân yếu” đã khắc họa người mẹ là một người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh và luôn hết lòng vì con. Qua cảm nhận của người con, mẹ hiện lên vừa bình dị, gần gũi vừa vô cùng thiêng liêng, đáng kính, khiến người con luôn yêu thương, biết ơn và đau xót khi mẹ qua đời.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 5

Mẹ luôn là người bên cạnh yêu thương, chở che và đồng hành cùng ta trong suốt cuộc đời. Theo em, mỗi người con cần làm gì để báo đáp công ơn của mẹ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liên hệ nội dung bài thơ với thực tế cuộc sống; từ những hi sinh của người mẹ, nêu những việc làm cụ thể để thể hiện lòng biết ơn.

Lời giải chi tiết

Mỗi người con cần biết yêu thương, kính trọng và hiếu thảo với mẹ; chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức để trở thành người một người tử tế. Bên cạnh đó, chúng ta cần quan tâm, giúp đỡ mẹ trong công việc hằng ngày, chăm sóc mẹ khi đau ốm và luôn biết trân trọng những hi sinh của mẹ.

Giải thích:

Người mẹ trong bài thơ đã dành cả cuộc đời để chăm lo cho con. Vì vậy, sống tốt, sống có trách nhiệm và biết yêu thương mẹ chính là cách thiết thực nhất để báo đáp công ơn sinh thành, dưỡng dục.

Mở rộng

Ngoài bài thơ trên, trong bài thơ Mây và sóng, tình yêu của người con dành cho mẹ cũng được thể hiện sâu sắc qua mong muốn luôn ở bên mẹ. Điều đó nhắc nhở mỗi người hãy biết trân trọng tình mẫu tử thiêng liêng khi còn có thể.

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close