Đọc hiểu Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Hình ảnh chứa đựng chất liệu văn học dân gian được sử dụng trong văn bản: “Cô Tấm cũng về làm hoàng hậu”, “Cây khế chua có đại bàng đến đậu”, Hoa của đất”.

Giải thích:

- Hình ảnh "Cô Tấm cũng về làm hoàng hậu" lấy cốt truyện từ truyện cổ tích Tấm Cám.

- Hình ảnh "Cây khế chua có đại bàng đến đậu / Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta" lấy từ mô-típ truyện cổ tích Cây khế (Ăn khế trả vàng).

- Hình ảnh "Hoa của đất" lấy cảm hứng từ câu tục ngữ quen thuộc "Người ta là hoa đất".

- "Niềm tin rất thật" mà tác giả nhắc đến trong đoạn thơ đầu là:

+ Niềm tin vào phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam: lòng nhân ái, đùm bọc, ngay thẳng, hiền hòa, công bằng, bản lĩnh, nỗ lực lao động...

+ Niềm tin vào chân lý nhân quả của cuộc sống: gieo gió gặt bão, ở hiền gặp lành, cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác...

Giải thích:

Niềm tin này được gọi là "rất thật" vì nó không phải là sự lạc quan huyễn hoặc, mơ mộng hão huyền mà được chứng minh, đúc kết qua thực tế đời sống và lịch sử hàng ngàn năm giữ nước của nhân dân.

- Nêu biểu hiện: Điệp từ “những”

- Tác dụng:

+ Tăng tính nhạc, tạo nhịp điệu cho sự diễn đạt.

+ Nhấn mạnh khao khát vươn tới những chân trời mới, chinh phục những điều lớn lao của con người Việt Nam.

+ Thể hiện tình cảm yêu mến, tự hào của tác giả.

Giải thích:

Từ "những" đi liền với "mảnh đất", "biển khơi", "ngàn sao" làm rộng mở không gian, tô đậm cái tôi giàu lý tưởng, không chịu bó hẹp trong không gian chật chội.

Câu thơ khẳng định hoàn cảnh khó khăn không quyết định số phận con người mà chính con người phải tự quyết định những giá trị đẹp trong đời. Từ đó, HS có thể nêu quan điểm cá nhân về cách để "nở hoa" - phát triển trong cuộc sống của mình nhưng cần có phần diễn giải thuyết phục. Sau đây là một số gợi ý: ý chí, nỗ lực, kiên trì, không than trách hoàn cảnh, chủ động nắm bắt cơ hội...

Giải thích:

"Đất cỗi cằn" là thử thách, khó khăn; "nở hoa" là sự trưởng thành, thành công vượt lên hoàn cảnh nhờ sức mạnh nội lực.