Đọc hiểu Chinh phụ ngâm khúc (Đặng Trần Côn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- Tâm trạng của chinh phụ nảy sinh trong hoàn cảnh: hai vợ chồng xa cách vì người chồng đi chinh chiến nơi xa lâu chưa có tin tức gì.

- Chi tiết giúp em nhận biết: “Thiếp trong cánh cửa chàng ngoài chân mây/ Nào ngờ đôi ngả nước mây cách vời/ Cớ sao cách trở nước non…”

Giải thích:

Những câu thơ cho thấy người vợ ở nhà, còn người chồng nơi chiến trận xa xôi, cách trở bởi núi sông và không có tin tức. Chính hoàn cảnh chia li kéo dài ấy khiến người chinh phụ luôn sống trong nỗi nhớ thương, cô đơn và lo lắng cho chồng.

- BPTT điệp ngữ: “Thuở… chưa… Hỏi ngày về… nay…”

- Tác dụng:

+ Tạo liên kết, tạo nhịp điệu tha thiết, khắc khoải cho lời thơ, lời thơ thêm gợi hình gợi cảm.

+ Nhấn mạnh khoảng cách thời gian của hai vợ chồng: ngày đi, người chồng ước hẹn sẽ trở về khi ước nẻo quyên ca, chỉ độ đào bông - đó là mùa xuân tươi đẹp; nhưng giờ quyên đã giục oanh già, đào đã quyến gió đông - mùa đông đã đến mà người chồng vẫn chưa có tin tức gì.

+ Qua đó thể hiện nỗi nhớ nhung, mong ngóng và lo lắng của người chinh phụ cho người chồng; đồng thời nói lên tấm lòng thương cảm, chia sẻ của nhà văn với tình cảnh, nỗi niềm của người chinh phụ.

Giải thích:

Các từ ngữ “thuở”, “hỏi ngày về”, “nay” được lặp lại để đặt hai khoảng thời gian cạnh nhau: quá khứ đầy hi vọng và hiện tại đầy chờ đợi. Sự lặp lại ấy khiến người đọc cảm nhận rõ thời gian trôi qua rất lâu, trong khi người chồng vẫn chưa trở về, từ đó làm nổi bật nỗi đau của người chinh phụ.

Nhan đề có phù hợp với nội dung tư tưởng của văn bản trên vì:

- Nhan đề được hiểu là: khúc ngâm của người phụ nữ có chồng đi chinh chiến ở nơi xa.

- Nội dung tư tưởng của đoạn thơ là: diễn tả nỗi buồn của người chinh phụ do chiến tranh mà phải xa cách chồng, không có tin tức của chồng, nàng phải sống trong cô đơn, sầu nhớ, lo lắng/ Tâm trạng của người phụ nữ đã trở thành một khúc bi ca, buồn sầu.

Giải thích:

Ngay từ nhan đề, tác giả đã xác định đối tượng và nội dung của tác phẩm là tiếng lòng của người vợ có chồng đi lính. Nội dung đoạn thơ cũng xoay quanh những nỗi niềm ấy nên nhan đề đã khái quát đúng chủ đề và tư tưởng của tác phẩm.

Gợi ý:

- Chiến tranh gây nên những mất mát, chia li và đau khổ cho con người, đặc biệt là những người ở hậu phương.

- Hãy biết trân trọng hạnh phúc gia đình và tình nghĩa vợ chồng, bởi đó là những tình cảm thiêng liêng, quý giá.

- Biết yêu chuộng hòa bình, đồng cảm với những số phận phải chịu cảnh chia cách và mất mát.

Giải thích:

Qua nỗi nhớ thương, mong ngóng và lo lắng của người chinh phụ, đoạn thơ cho thấy hậu quả đau thương mà chiến tranh gây ra không chỉ đối với người ra trận mà còn đối với những người ở lại. Vì vậy, tác phẩm khơi dậy lòng trân trọng tình cảm gia đình, khát vọng đoàn tụ và ý thức gìn giữ hòa bình.