Đọc hiểu Hoa vàng mùa thu (Bình Nguyên Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Lũ sẻ đồng tíu tít giục nhau đi
Thắp nắng ngọt cho ngày vàng thêm mãi
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi
HOA VÀNG MÙA THU
Lũ sẻ đồng tíu tít giục nhau đi Thắp nắng ngọt cho ngày vàng thêm mãi Thăm thẳm trời xanh, ngút ngàn bến bãi Con đò bình yên nghe sóng giữa dòng trôi.
Mùa chín dần trên trái bưởi xinh tươi Nghe rộn rã bầy ong đi tìm mật Vàng ở trên trời và vàng ở dưới đất Cúc bồi hồi khép cánh tinh khôi.
Loài hoa khiêm nhường đã thắm lòng tôi Thuở chân đất mùa thu đến lớp Vương bâng quơ trên sắc áo hoa vàng Mơ ngọt ngào dép mới, cặp xinh.
Ta không quên bài hát tuổi thơ mình Có hoa cúc như mặt trời mới thức Lũ sẻ đồng gọi mùa thu đi học Ngơ ngẩn buồn như nước giữa dòng sông.
Câu 1
Xác định thể thơ của đoạn thơ trên?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do.
Giải thích:
Các dòng thơ có số tiếng không bằng nhau.
Mở rộng
Thơ tự do là thể loại thơ hiện đại không bị ràng buộc bởi các quy tắc khắt khe về số câu, số chữ, vần điệu hay niêm luật.
Câu 2
Ký ức tuổi thơ của nhân vật trữ tình được thể hiện qua các hình ảnh nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các hình ảnh thể hiện kí ức tuổi thơ của nhân vật trữ tình
Lời giải chi tiết
Ký ức tuổi thơ được thể hiện qua các hình ảnh:
- Lũ sẻ đồng tíu tít giục nhau đi
- Hoa cúc vàng giản dị, khép cánh tinh khôi
- Trái bưởi chín, bầy ong đi tìm mật
- Dép mới, cặp xinh, bài hát tuổi thơ,
- Sắc áo hoa vàng, con đò bình yên, sóng giữa dòng sông
Giải thích:
Những hình ảnh trên đều gắn với tuổi thơ trong sáng của nhân vật trữ tình. Đó là những cảnh vật và kỉ niệm quen thuộc của làng quê mỗi độ thu về, gợi lên cảm giác thân thương, gần gũi và đầy yêu mến.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong khổ thơ thứ nhất.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các biện pháp tu từ được sử dụng và phân tích tác dụng trong việc biểu đạt nội dung, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- BPTT:
+ Nhân hóa: “lũ sẻ đồng tíu tít giục nhau đi”, “thắp nắng ngọt”, “con đò bình yên nghe sóng”
+ Ẩn dụ: “thắp nắng ngọt”, “ngày vàng thêm mãi”
- Tác dụng:
+ Làm cho cảnh vật mùa thu trở nên sinh động, gần gũi như có linh hồn.
+ Gợi không khí yên bình, thơ mộng và trong trẻo của mùa thu.
+ Thể hiện sự rung động tinh tế và tình cảm gắn bó của nhân vật trữ tình với thiên nhiên và tuổi thơ.
Giải thích:
Tác giả đã gán cho sự vật những hoạt động, cảm xúc của con người như “giục nhau đi”, “nghe sóng”, khiến thiên nhiên trở nên có hồn. Đồng thời, hình ảnh “nắng ngọt”, “ngày vàng” giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp dịu dàng, ấm áp của mùa thu.
Mở rộng
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Từ nội dung của đoạn thơ trên em rút ra được bài học ý nghĩa nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung rút ra bài học phù hợp
Lời giải chi tiết
- Biết trân trọng những ký ức tuổi thơ trong sáng, đẹp đẽ vì đó là hành trang tinh thần quý giá nuôi dưỡng tâm hồn.
- Hãy luôn gìn giữ những cảm xúc trong trẻo, hồn nhiên trước thiên nhiên và cuộc sống quanh ta.
Giải thích:
Bài thơ gợi lại những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ gắn với mùa thu, hoa cúc và cảnh vật làng quê, qua đó nhắc nhở mỗi người hãy biết nâng niu những điều giản dị vì đó là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và mang lại niềm vui trong cuộc sống.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Từ nội dung của đoạn trên em hãy nêu ý nghĩa của những ký ức tuổi thơ đối với mỗi con người.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ nội dung bài thơ với vai trò của ký ức tuổi thơ.
Lời giải chi tiết
Ký ức tuổi thơ có ý nghĩa thiêng liêng và sâu sắc đối với mỗi con người. Đó là nơi lưu giữ những khoảnh khắc hồn nhiên, những rung cảm đầu đời trong sáng. Những ký ức ấy không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn, mà còn là nguồn động lực để con người vượt qua khó khăn trong cuộc sống, giúp ta giữ gìn những giá trị nhân văn và lòng yêu cuộc sống, yêu thiên nhiên.
Giải thích:
Nhân vật trữ tình luôn nhớ về hoa cúc vàng, lũ sẻ đồng, dép mới, cặp xinh... Điều đó cho thấy những kỉ niệm tuổi thơ tuy giản dị nhưng luôn có vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi người.
Câu 6
Xác định nội dung của hai câu thơ sau:
“Loài hoa khiêm nhường đã tắm lòng tôi
Thuở chân đất mùa thu đất lớp”.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Chú ý cảm xúc của nhân vật trữ tình đối với hình ảnh hoa cúc.
Lời giải chi tiết
Nội dung: Sự trân trọng, níu giữ vẻ đẹp của hoa cúc, loài hoa khiêm nhường đã gắn bó sâu sắc với tuổi thơ tác giả.
Giải thích:
Hình ảnh “hoa khiêm nhường” cho thấy vẻ đẹp mộc mạc, giản dị của hoa cúc. Hoa cúc không chỉ là một loài hoa của mùa thu mà còn gắn với những kỉ niệm tuổi thơ nghèo khó nhưng hồn nhiên của tác giả trong những ngày “chân đất” đến trường.
Câu 7
Ghi lại những từ ngữ miêu tả hình ảnh thiên nhiên trong khổ thơ đầu tiên của văn bản? Qua những từ ngữ ấy, bức tranh thiên nhiên mùa thu hiện lên như thế nào
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm các từ ngữ miêu tả cảnh vật trong khổ thơ đầu.
Lời giải chi tiết
Các từ ngữ:
- Lũ sẻ đồng
- Ngày vàng
- Trời xanh thăm thẳm
- Bến bãi ngút ngàn
- Con đò bình yên
Sóng giữa dòng trôi.
⇒ Bức tranh thiên nhiên mùa thu đẹp, thơ mộng, gần gũi, thân thuộc…
Giải thích:
Những hình ảnh ấy đã vẽ nên một bức tranh mùa thu tươi đẹp, trong trẻo và thanh bình. Thiên nhiên hiện lên rộng lớn, tràn ngập ánh sáng, sức sống và mang vẻ đẹp gần gũi, thân thuộc của làng quê Việt Nam.
Mở rộng
Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.
Việc tác giả so sánh “hoa cúc như mặt trời mới thức? mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ so sánh và phân tích tác dụng.
Lời giải chi tiết
- Câu thơ trở nên sinh động, có hồn, diễn đạt uyển chuyển, mượt mà.
- Gợi sắc màu của hoa cúc vàng tươi, rực rỡ, ấm áp, dáng hình tròn xinh.
- Hoa cúc điểm tô thêm cho thiên nhiên mùa thu thêm đẹp, thơ mộng, gần gũi thân thuộc.
- Thể hiện sự quan sát tinh tế, trí tưởng tượng phong phú, tình yêu, niềm say mê của thi nhân với hoa cúc, mùa thu.
Giải thích:
Hoa cúc có màu vàng rực và hình dáng tròn giống mặt trời nên cách so sánh này giúp người đọc dễ hình dung vẻ đẹp tươi sáng của hoa. Đồng thời, hình ảnh “mặt trời mới thức” còn gợi cảm giác tươi mới, tràn đầy sức sống của thiên nhiên mùa thu.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người trưởng thành đang hoài niệm, tìm về những ký ức đẹp đẽ, trong trẻo của tuổi thơ học trò mỗi độ thu về.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Nhận xét những hình ảnh hiện lên trong kí ức tuổi thơ của nhân vật trữ tình.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các chi tiết miêu tả ký ức tuổi thơ trong khổ 3 và 4, từ đó nhận xét về đặc điểm nội dung, màu sắc thẩm mỹ và giá trị biểu cảm của chúng.
Lời giải chi tiết
- Những hình ảnh hiện lên trong kí ức tuổi thơ: sắc áo hoa vàng, dép mới, cặp xinh, bài hát tuổi thơ, hoa cúc, lũ sẻ đồng
- Nhận xét:
+ Hình ảnh mộc mạc, giản dị của làng quê
+ Hình ảnh thân quen, gắn liền tuổi học trò hồn nhiên, trong trẻo.
Giải thích:
Những hình ảnh bình dị ấy phản ánh tâm hồn trong sáng tuổi thơ, biến những điều đơn sơ thành hành trang tinh thần vô giá nuôi dưỡng con người suốt cuộc đời.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Năm ấy lụt to tận mái nhà
Mẹ con lên chạn – Bố đi xa
Bốn bề nước réo, nghe ghê lạnh
Tay mẹ trùm con, tựa mẹ già.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận