Đọc hiểu Chợ tết (Đoàn Văn Cừ) - Đề 2 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Nét độc đáo trong các câu thơ:

- Từ ngữ: kĩu kịt, hí hoáy, nước thời gian, phau phau,...

- Hình ảnh: anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ; thầy khóa gò lưng trên cánh phản, tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân; cụ đồ nho vuốt râu cằm, nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ; bà lão tóc trắng phauphau bán hàng bên miếu cổ.

- Nét độc đáo: mỗi nhân vật được miêu tả gắn với hoạt động liên quan đến nghề nghiệp, có dáng vẻ riêng, ví dụ như bức chân dung bà lão bán hàng bên miếu cổ được khắc tạc bằng lời như một bức vẽ truyền thần, sử dụng từ láy đặc sắc và cách dùng từ độc đáo (nước thời gian) để miêu tả cảnh họp chợ Tết nhộn nhịp đông vui, là nét đẹp của nền văn hóa lâu đời, đậm đà, ý vị.

Giải thích:

Cách dùng từ độc đáo, giàu sức gợi giúp các nhân vật hiện lên chân thực, sinh động, góp phần tái hiện vẻ đẹp văn hóa truyền thống của chợ Tết. 

Cách nhận xét vẫn và nhịp của bài thơ:

- Vần: sử dụng vần chân, hai câu đi liền nhau một vần; vẫn bằng, vần trắc nối tiếp luân chuyển.

- Nhịp: cách ngắt nhịp linh hoạt 3/5, 3/2/3 nhịp nhàng trong toàn bộ bài thơ tạo nhịp điệu lúc chậm rãi, lúc sôi động ở buổi chợ Tết điển hình của làng quê Việt Nam.

- Nhận xét: Vần và nhịp góp phần tạo nên âm điệu đa dạng của bài thơ sôi động, náo nhiệt, rộn rã của cảnh binh minh và hoạt động chợ Tết, trầm buồn, tiếc nuôi khi chợ đã tan.

Giải thích:

Vần và nhịp phù hợp với sự chuyển động của cảnh vật và không khí nhộn nhịp của chợ Tết.

Chủ đề: bức tranh chợ Tết ở làng quê.

Giải thích:

Đoạn thơ tập trung miêu tả cảnh vật, con người và các hoạt động trong ngày chợ Tết, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp vui tươi, bình dị của làng quê. 

Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.

Giải thích:

Qua việc miêu tả cảnh chợ Tết và con người, tác giả bộc lộ tình yêu, sự gắn bó và trân trọng đối với quê hương, cuộc sống làng quê. 

Nội dung của đoạn thơ: Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp và cuộc sống tập nập nhộn nhịp của con người khi tết đến xuân về. 

Giải thích:

Các hình ảnh “mây trắng”, “sương hồng lam”, “thằng cu áo đỏ”, “cô yếm thắm”, “người gánh lợn”,... vừa làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên, vừa tái hiện không khí tưng bừng của chợ Tết.

Ý nghĩa:  

- Là những hình ảnh gần gũi, giản dị, đặc trưng của phiên chợ Tết ở làng quê.  

- Bức tranh phiên chợ Tết tưng bừng, náo nhiệt, làng quê yên bình, ấm no.

Giải thích:

Những hình ảnh về màu sắc, con người và hoạt động mua bán cùng xuất hiện trong một không gian, tạo nên bức tranh chợ Tết đông vui, rực rỡ và đậm nét sinh hoạt truyền thống.

- BPTT nhân hóa: núi uốn mình, đồi thoa son  

Tác dụng:  

+ Làm cho câu thơ thêm giàu hình ảnh, sống động hơn, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.  

+ Sự vật trở nên gần gũi, mang hồn người: Cảnh núi đồi như người thiếu nữ đang trang điểm, làm duyên làm dáng.  

+  Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương đất nước của tác giả.

Giải thích:

“Uốn mình”, “thoa son” vốn là những hoạt động của con người. Khi dùng để tả núi, đồi, tác giả khiến cảnh vật như một con người đang làm duyên, tạo nên vẻ đẹp mềm mại, tươi tắn.

- Tự hào, trân trọng những nét đẹp văn hóa của dân tộc.  

- Cùng với người thân thực hiện những hoạt động duy trì Tết truyền thống như: đi chợ sắm Tết, gói bánh chưng, chúc Tết họ hàng, ...  

- Đoạn thơ cũng nhắc nhở chúng ta hãy ý thức được tình yêu cũng như trách nhiệm của mình đối với những nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Giải thích:

Đoạn thơ tái hiện chợ Tết với những hình ảnh, con người và hoạt động mang đậm nét văn hóa truyền thống. Vì vậy, mỗi người cần trân trọng những giá trị ấy và có ý thứ bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. 

Thể thơ tám chữ

Giải thích:

Mỗi dòng thơ chủ yếu có 8 tiếng.

- Những từ ngữ miêu tả hoạt động của con người khi ra chợ Tết: chạy lon ton, chống gậy bước lom khom, che môi cười lặng lẽ, nép đầu bên yếm mẹ, gánh lợn chạy đi đầu...

- Qua đó, ta cảm nhận được:

+ Con người rất vui vẻ, náo nức, hân hoan khi ra chợ Tết. Mọi người, từ trẻ nhỏ đến người già đều tham gia vào không khí vui tươi và ấm áp của ngày Tết, thể hiện sự sum vầy, đoàn tụ trong dịp đầu năm. 

+ Thái độ của con người là sự hân hoan, mong đợi, thể hiện một niềm vui giản dị nhưng tràn đầy hạnh phúc.

Giải thích:

Hàng loạt hoạt động được miêu tả cụ thể khiến không khí chợ Tết hiện lên đông vui, nhộn nhịp và giàu sức sống.

- Biện pháp nhân hóa:  Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà gianh

- Tác dụng: 

+ Diễn đạt: làm cho hình ảnh thơ trở nên cụ thể, sinh động, có hồn, gần gũi với con người hơn; tăng tính tạo hình, biểu cảm cho lời thơ. 

+ Gợi hình: gợi tả bức tranh khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp, tinh khôi, trong trẻo, tràn đầy sức sống của buổi sáng mùa xuân.

+ Gợi cảm: thể hiện cảm nhận tinh tế, trí tưởng tượng phong phú; tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương tha thiết của nhà thơ.

Giải thích:

“Ôm ấp” vốn là hoạt động của con người, được dùng để miêu tả sương, khiến cảnh vật trở nên mềm mại, thân thuộc và giàu sức gợi.

- Tình cảm, cảm xúc của nhà thơ được gửi gắm trong đoạn thơ:

+ Cảm xúc vui vẻ, hân hoan, yêu mến khi ngắm nhìn sự đổi thay của thiên nhiên, của cuộc sống nơi làng quê khi mùa xuân đến.

+ Tự hào, trân trọng, ngợi ca cuộc sống bình yên, no ấm, hạnh phúc của người dân quê hương mình.

+ Yêu, tự hào về nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

Giải thích:

Qua những hình ảnh đầy màu sắc, những hoạt động nhộn nhịp và chân dung con người trong phiên chợ Tết, nhà thơ thể hiện một tình yêu sâu nặng với quê hương, con người và Tết cổ truyền.

- Trong xã hội hiện đại ngày nay vẫn nên duy trì những phiên chợ Tết vì 

+ Đi chợ Tết  là một trong những nét văn hóa đẹp có tính truyền thống của người Việt, người dân đi chợ Tết không chỉ để mua sắm mà còn để gặp gỡ, giao lưu, kết nối với nhau, thể hiện tình cảm gắn bó, tận hưởng không khí háo hức, vui vẻ, phấn chấn  khi năm hết Tết đến. 

+ Các phiên chợ Tết còn là nơi để thế hệ trẻ học hỏi và trải nghiệm về văn hóa và phong tục tập quán từ đó giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

- Không nên duy trì những phiên chợ Tết vì xã hội hiện đại, con người bận rộn với công việc, ngày Tết là dịp để nghỉ ngơi; thường là các phiên chợ tự phát khó có sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước nên chất lượng dịch vụ, vệ sinh an toàn thực phẩm và an ninh khó bảo đảm; các giá trị, ý nghĩa của phiên chợ này hiện cũng đang mai một dần đi...

Giải thích:

Đây là câu hỏi vận dụng, học sinh tự đưa ra quan điểm của bản thân và sử dụng lí lẽ thuyết phục, phù hợp; không có câu trả lời cố định.