Đọc hiểu Mẹ (Bằng Việt) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Khi bị thương nằm lại mùa mưa, người con đã nhớ đến những hình ảnh: dáng mẹ ân cần, nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ, gió từng hồi trên mái nhà, vườn cây che bóng kín sau nhà, trái chín rụng mùa thu, những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt, nhãn đầu mùa, chim đến bói, mẹ hái bưởi, nấu canh tôm khế, khoai nướng, ngô bung, mỗi ban mai tỏa khói ấm trong nhà.

Giải thích:

Các hình ảnh hoài niệm được sắp xếp theo trình tự từ xa đến gần, từ không gian vườn tược tràn đầy sức sống vào đến không gian sinh hoạt ấm áp, ấm cúng trong căn nhà nhỏ bên người mẹ.

- Biện pháp liệt kê trong khổ thơ hai: vườn cây, trái chín rụng, dãy bưởi sai, hàng khế ngọt, nhãn đầu mùa, chim đến bói...

- Tác dụng:

+ Tăng nhạc tính, tạo nhịp điệu êm dịu, trầm lắng, góp phần khắc họa cảm xúc tha thiết, chan chứa tình yêu thương.

+ Gợi ra không gian khu vườn quê nhà thân thuộc, trù phú, yên bình - nơi gắn với hình ảnh người mẹ.

+ Làm nổi bật nỗi nhớ da diết, sâu nặng của người lính với mẹ và quê hương trong những ngày nằm lại giữa chiến trường.

Giải thích:

Phép liệt kê giúp tác giả không bỏ sót những mảnh ghép tinh tế của kỷ niệm. Việc gọi tên liên tiếp các sản vật chứng tỏ những hình ảnh này đã găm sâu vào tâm khảm, trở thành một phần máu thịt trong thế giới tinh thần của người con.

- Hình ảnh người lính trong cơn mê man vẫn bị ám ảnh bởi những vùng núi rừng xa lạ nơi chiến trường gian khổ.

- Khi tỉnh dậy, hình ảnh người mẹ dịu dàng, chăm sóc bên cạnh đã làm tan biến mọi xa lạ, hiểm nguy. “có mẹ, hóa thành quê” chính tình thương yêu mà mẹ dành cho người chiến sĩ đã khiến cho mảnh đất xa lạ trở nên gắn bó, thân thuộc như chính quê hương mình.

=> Hai câu thơ mang ý nghĩa khái quát sâu sắc, vừa mang tính cá nhân, vừa có ý nghĩa biểu tượng lớn: Mẹ chính là đại diện cho bao bà mẹ hậu phương khác hết lòng thương yêu chiến sỹ như con đẻ; mẹ không chỉ là nơi chốn, mà là cội nguồn, là điểm tựa tinh thần, là hiện thân của quê hương, của tình đất nước bao dung, dịu dàng, che chở...

Giải thích:

Nơi nào có tình yêu thương vô điều kiện của người mẹ, nơi đó chính là quê hương.

- Tình cảm của tác giả đối với người mẹ được thể hiện trong đoạn trích: Trân trọng, biết ơn và ghi nhớ suốt đời mình những tình cảm sâu đậm và thiêng liêng mà người mẹ hậu phương đã dành cho mình.

- Thông điệp có ý nghĩa nhất: HS nêu một thông điệp ý nghĩa rút ra từ đoạn thơ. Ví dụ:

+ Ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử

+ Tình cảm quân dân thiêng liêng như tình máu mủ...

Giải thích:

Nhà thơ thấu hiểu sâu sắc sự hy sinh của mẹ nên lời thơ mang sức nặng của một món nợ ân tình tri ân suốt đời.