Đọc hiểu Đất mỏ (Nguyễn Khải) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Cuối thu trời se lạnh về tối và tảng sáng, đất mỏ nồng nàn những hương vị quen thuộc của cỏ cây

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Cuối thu trời se lạnh về tối và tảng sáng, đất mỏ nồng nàn những hương vị quen thuộc của cỏ cây, đất đá, than bụi và cả mùi da thịt của người. Nắng và mây của mùa thu cũng ngượng ngùng, e ấp, thấp thoáng buồn lại thấp thoáng vui, chả hiểu vì sao? Vào một chiều cuối thu người anh con ông bác của Tùng, làm bảo vệ của mỏ, dần một cô gái tới nhà, bảo bà mẹ: "'Con gửi cô này sang ở nhờ nhà thím, có được không". Bà mẹ ngước nhìn cô gái đi phía sau, hỏi: "Người quen của anh à?" Anh kia liếc nhìn cô gái, cười nụ: "Quen, cô ấy muốn xin việc ở Nhà Sàng nhưng chưa có đợt tuyển. Phải đợi một hai tháng. Ở nhà con cũng được nhưng không có chỗ nằm"'. Bà lão đứng dậy, nói vồn vã: "Thế thì cô cứ ở đây, nhà rộng lại vắng người".

(...) Cuối thu đầu đông là khoảng thời gian dễ chịu nhất đối với ông lão. Bệnh suyễn như lui hẳn, ăn uống được, đôi khi có thể uống lưng chén rượu trước bữa ăn. Bữa nay ông lão được bạn đón ra Cao Sơn ăn mừng đầy tháng thằng cháu đích tôn của ông ta. Ông già đã định không đi nhưng người bạn nói, ông đến chia vui với vợ chồng chúng tôi bữa nay thì sang năm chúng tôi lại đến chia vui với ông bà. Thế là ông đi. Nói chơi biết đâu lại thật, nhân nói như thần nói. Tối được một lúc thì ông về. Lượm chạy ra mở cổng. Ông đứng sừng, hỏi: "Cháu là bạn của Tùng hả?" Cô gái nói: "Thưa bác, cháu mới tới". Vào trong nhà ông lão hỏi nhỏ vợ: "Bạn gái thẳng Tùng đây à?" Bà vợ cười: "Người quen của thằng Trí, cô ấy ở đây ít hôm đợi việc làm". Ông già lấm lét nhìn cô gái đi lại thấp thoáng ngoài sân, mắt nhấm nháy: "Không chừng sang năm nhà mình có chuyện vui!". Bà vợ thở dài: "'Cũng mong thế, trời thương thì được". Vì ông đã ăn cơm nên bà vợ và cô gái muốn đợi ông chủ trẻ đi làm về cùng ăn cho vui. Tùng về sớm hơn mọi ngày, tay chân, mặt mũi, quần áo cứ như vừa từ vũng bùn lăn ra. Một cặp mắt rất to chiếu vào Lượm rồi một vệt sáng trắng từ hai hàm răng của người vừa bước vào: "Nhà có khách à?" Lượm đứng lên, nói lễ phép: "Em chào anh, em là Lượm". Cái đầu đen sì nghiêng về phía bà lão. Bà mẹ phải giới thiệu lần nữa. Hàm răng như càng sáng hơn: "Chúng tôi xin cảm ơn cô đã đến đậy. Có cô thì cái nhà này sẽ vui hơn nhiều!". Cô gái cúi mặt, không nói gì. Thằng quỷ mặt đen bước vào nhà trong, nửa giờ sau một chàng trai tuấn tú mặc áo pun trắng, quần bò xanh, đi dép lê bước ra. Là anh sao? Anh đẹp trai đến vậy sao? Không có một người thợ mỏ nào giông anh cả. Một bữa cơm có cá kho, đậu rán, canh cải, cả ba người đều rất đói mà không ai ăn thấy ngon. Cứ hồi hộp thế nào, nghẹn ngào thế nào. Tùng uống một chén rượu thuốc, ăn một miếng đậu rán, rồi gắp thức ăn cho mẹ và cho khách. Và anh nhìn ngắm cái mâm cơm gia đình lần đầu có một cô gái cùng ngồi ăn. Lại là một cô gái đẹp.

Đẹp chứ không chỉ xinh. Một cổ tay rất tròn. Những ngón tay rất dài. Nhưng sợi tóc xõa rối một bên vai sáng lên trong ánh điện. Lạ quá, đẹp quá, cứ như là chuyện không thể có thật. Mỗi lần Tùng gắp thức ăn cho Lượm, cô ta lại nói nhỏ, rất nhỏ: "Em xin anh". Nhưng cô không ăn, bát cơm đầy thức ăn chả vơi đi được chút nào. Bà mẹ nói: "Cháu ăn đi chứ, người trong nhà đừng làm khách". Cô gái hơi cười: "Anh con gắp cho nhiều thức ăn thế này, con ăn sao hết". "Anh con", em nói lại đi, giọng em nhẹ quá mảnh quá, như một sợi dây nhỏ sít chặt cổ anh đây này. Anh chỉ muốn òa khóc thôi. Vị cái gì nhỉ? Vì sung sướng quá hay tủi thân quá? Vì vui quá hay buồn quá? Anh không biết, đã được trải qua lần nào đâu mà biết.

Câu 1

Người anh con ông bác của Tùng làm nghề gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ phần đầu văn bản, chú ý chi tiết giới thiệu nhân vật và nghề nghiệp của người anh con ông bác của Tùng.

Lời giải chi tiết

Anh làm bảo vệ của mỏ.

Giải thích:

Trong đoạn văn có chi tiết: “người anh con ông bác của Tùng, làm bảo vệ của mỏ…”, qua đó xác định được nghề nghiệp của nhân vật.

Câu 2

Vì sao cô gái phải ở nhờ nhà bà mẹ của Tùng?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm các chi tiết liên quan đến hoàn cảnh của cô gái trong đoạn đầu văn bản, chú ý lời nói của người anh họ Tùng.

Lời giải chi tiết

Cô gái muốn xin việc ở Nhà Sàng nhưng chưa có đợt tuyển, nên phải đợi một hai tháng, không có chỗ nằm ở nhà anh bảo vệ nên được gửi sang nhà bà mẹ Tùng ở nhờ.

Giải thích:

Lời nói của người anh đã giải thích rõ hoàn cảnh của cô gái: “cô ấy muốn xin việc ở Nhà Sàng nhưng chưa có đợt tuyển… ở nhà con cũng được nhưng không có chỗ nằm”.

Câu 3

Mùa nào được miêu tả là khoảng thời gian dễ chịu nhất đối với ông lão? Vì sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm câu văn miêu tả trực tiếp sức khỏe và trạng thái của ông lão theo thời gian trong văn bản.

Lời giải chi tiết

Cuối thu đầu đông, vì bệnh suyễn của ông như lui hẳn, ông ăn uống được và có thể uống rượu.

Giải thích:

Đoạn văn cho thấy sự thay đổi tích cực về sức khỏe của ông lão vào thời điểm cuối thu đầu đông, khiến ông cảm thấy dễ chịu và thoải mái hơn.

Câu 4

Em hãy nêu cảm nhận của mình về cách tác giả xây dựng không khí buổi cơm gia đình lần đầu có cô gái cùng ăn?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích các chi tiết miêu tả lời nói, hành động, ánh mắt và cảm xúc của các nhân vật trong bữa cơm để nhận xét về không khí mà tác giả tạo dựng.

Lời giải chi tiết

Không khí vừa hồi hộp vừa nghẹn ngào, thể hiện qua lời nói nhẹ nhàng, cử chỉ ân cần của Tùng và thái độ e dè, ngượng ngùng của cô gái; làm nổi bật sự mới mẻ, bỡ ngỡ nhưng cũng đầy hy vọng của mọi người.

Giải thích:

Các chi tiết như “cả ba người đều rất đói mà không ai ăn thấy ngon”, “cứ hồi hộp thế nào, nghẹn ngào thế nào”, hay hình ảnh Tùng lặng lẽ ngắm cô gái đã thể hiện rõ sự bối rối và rung động chân thành của nhân vật.

Câu 5

Qua đoạn trích, em hiểu gì về cuộc sống của người dân đất mỏ và tâm trạng của Tùng khi có cô gái đến ở nhờ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào các chi tiết miêu tả sinh hoạt, công việc, bữa cơm gia đình và cảm xúc của Tùng để nhận xét về cuộc sống người dân đất mỏ và tâm trạng nhân vật.

Lời giải chi tiết

Cuộc sống người dân đất mỏ gắn bó với lao động vất vả, giản dị; Tùng vừa vui mừng, hồi hộp, vừa có chút bối rối khi lần đầu có cô gái đẹp đến nhà, thể hiện sự chân thành và khát khao hạnh phúc trong đời thường.

 Giải thích:

Những chi tiết như Tùng “cứ như vừa từ vũng bùn lăn ra”, rồi sau đó thay quần áo sạch sẽ, lặng lẽ ngắm cô gái, hay cảm giác “chỉ muốn òa khóc thôi” đã thể hiện sự rung động chân thành và tâm hồn giàu cảm xúc của anh.

Câu 6

Xác định đặc điểm ngôi kể và người kể chuyện trong đoạn trích

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào dấu hiệu nhận biết cách người kể xuất hiện và phạm vi thấu suốt cốt truyện, nội tâm nhân vật để xác định ngôi kể cùng kiểu người kể chuyện. 

Lời giải chi tiết

Ngôi kể thứ ba, người kể chuyện toàn tri.

Giải thích:

Suốt toàn bộ đoạn trích, người kể chuyện không trực tiếp xuất hiện hay tham gia vào mạch sự kiện dưới đại từ "tôi", mà giấu mình đi để gọi tên các nhân vật một cách khách quan 

Câu 7

Chỉ ra các chi tiết miêu tả ngoại hình của Lượm qua cảm nhận của nhân vật Tùng.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc quét đoạn văn cuối cùng, tìm kiếm các câu văn, từ ngữ đặc tả về vóc dáng, nét đẹp cơ thể và mái tóc của nhân vật Lượm thông qua đôi mắt quan sát của nhân vật Tùng trong bữa cơm.

Lời giải chi tiết

Chi tiết miêu tả ngoại hình của Lượm qua cảm nhận của nhân vật Tùng: một cô gái đẹp, cổ tay rất tròn, những ngón tay rất dài, sợi tóc xõa rồi một bên vai sáng lên trong ánh điện.

Giải thích:

Vẻ đẹp của Lượm hiện lên sinh động qua lăng kính si mê, ngỡ ngàng của Tùng.

Câu 8

Nêu hiệu quả của phép tu từ nhân hóa trong câu văn: “ Nắng và mây của mùa thu cũng ngượng ngùng, e ấp, thấp thoáng buồn lại thấp thoáng vui, chả hiểu vì sao?”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chỉ ra các từ ngữ dùng để gán trạng thái cảm xúc của con người cho sự vật tự nhiên (ngượng ngùng, e ấp, buồn, vui).

Phân tích hiệu quả nghệ thuật dựa trên nguyên lý "tả cảnh ngụ tình" (cảnh vật phản chiếu lòng người).

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ nhân hóa: Nắng và mây của mùa thu cũng ngượng ngùng, e ấp, thấp thoáng buồn lại thấp thoáng vui

- Hiệu quả:

+ Miêu tả trạng thái của thiên nhiên đất mỏ khi tiết trời vào thu đồng thời thể hiện nỗi niềm, tâm trạng của gia đình thợ mỏ khi Lượm xuất hiện.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, gợi sự tò mò, hấp dẫn người đọc

Giải thích:

Câu văn này không đơn thuần là một lời tả cảnh thời tiết, mà thực chất là một nét vẽ tâm lý đầy nghệ thuật. Thiên nhiên vùng mỏ than vốn dĩ thô ráp, bụi bặm nay bỗng trở nên mềm mại, tình tứ nhờ phép nhân hóa. 

Câu 9

Nhận xét tình cảm của nhà văn dành cho những người dân đất mỏ trong đoạn trích

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào giọng điệu trần thuật, cách nhà văn khắc họa chân dung, hành động và thế giới nội tâm của các nhân vật để nhận xét về thái độ tư tưởng của người viết.

Lời giải chi tiết

- Tình cảm của nhà văn dành cho những người dân đất mỏ:

+ Đồng cảm, yêu thương trước cuộc sống thầm lặng của những người dân đất mỏ.

+ Nâng niu, trân trọng khát khao hạnh phúc gia đình bình dị, đơn sơ của người dân nơi đây.

- Đó là tình cảm nhân đạo chân thành, sâu sắc của một con người gắn bó với người lao động với quê hương, xứ sở; giúp cho thiên truyện thêm xúc động, thấm thía.

Giải thích:

Nhà văn nhìn cuộc sống đất mỏ bằng một đôi mắt đầy trìu mến.

Câu 10

Từ cảm xúc của nhân vật Tùng “Vì sung sướng quá hay tủi thân quá? Vì vui quá hay buồn quá? Anh không biết, đã được trải qua lần nào đâu mà biết.”, anh/ chị có suy nghĩ gì về khát vọng tình yêu, hạnh phúc của con người?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa dòng tâm trạng của nhân vật Tùng

Liên hệ thực tế đời sống để bàn luận về bản chất, ý nghĩa và cách con người đón nhận khát vọng tình yêu, hạnh phúc

Lời giải chi tiết

- Cảm xúc của nhân vật Tùng "Vì sung sướng quá hay tủi thân quá? Vì vui quá hay buồn quả? Anh không biết, đã được trải qua lần nào đâu mà biết" là niềm vui sướng, hạnh phúc đến nghẹn ngào, ngỡ ngàng trước sự xuất hiện bất ngờ của một người con gái trong cuộc đời minh

- Suy nghĩ về khát vọng tình yêu, hạnh phúc của mỗi người 

+ Đó là khát vọng chính đáng, muôn thuở của con người 

+ Muốn có được tình yêu con người căn biết trân trọng những người bên cạnh mình, biết nắm bắt cơ hội để tự tạo ra hạnh phúc cho bản thân...

Giải thích:

Câu nói của Tùng chứng minh một chân lý: hạnh phúc có sức mạnh làm thức tỉnh và đảo lộn mọi giác quan.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close