Đọc hiểu Nghĩ giữa trưa im tiếng súng (Nguyễn Văn Mạnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Những hình ảnh của làng quê: "làng Gạo ven sông, tháng ba hoa rụng, dáng mẹ gầy ngóng tin con"

Giải thích:

Các hình ảnh trên gợi lên một làng quê ven sông trong tháng ba, đồng thời nổi bật hình ảnh người mẹ gầy gò, mòn mỏi chờ tin con. 

- Ẩn dụ: Hình ảnh “bão bùng” không chỉ nói về thời tiết mà còn là ẩn dụ cho những trận chiến khốc liệt, những gian lao, mất mát mà người lính phải đối diện trên mỗi chặng đường hành quân.

- Tác dụng:

+ Biện pháp ẩn dụ giúp khắc họa rõ nét hình ảnh người lính với bao gian khổ, hy sinh trong hành trình chiến đấu. Họ không chỉ chịu đựng những khắc nghiệt của thiên nhiên mà còn đối diện với sự tàn khốc của chiến tranh. Qua đó, tác giả dành sự tôn vinh, ca ngợi, biết ơn tinh thần kiên cường, ý chí bất khuất của người lính trong cuộc đấu tranh giành độc lập.

+ Tăng tính gợi hình, gợi cảm cho lời thơ, đồng thời tạo nên hình ảnh giàu tính nghệ thuật.

Giải thích:

“Bão bùng” vốn chỉ sự dữ dội của thiên nhiên nhưng được đặt trong câu thơ “Bao miền đất đi qua đâu cũng bão bùng” để gợi những nơi người lính đi qua đều chìm trong chiến tranh, bom đạn và gian khổ. Vì vậy, hình ảnh này giúp người đọc cảm nhận được những thử thách, hi sinh của người lính.

- Tác giả ví cuộc chiến đấu như một bài toán lớn, mà mỗi người lính chính là những người miệt mài đi tìm lời giải. Cuộc hành quân, những trận chiến, những hy sinh… đều là từng bước tính toán trên hành trình gian khổ. Và “phép tính cuối cùng”, con số cuối cùng trong bài toán vĩ đại ấy, chính là giây phút quyết định - khi tiếng súng vang lên để mở ra cánh cửa hòa bình.

- “Tiếng súng ngày mai gõ cửa hòa bình” là hình ảnh đầy ám ảnh nhưng cũng đầy hy vọng. Tiếng súng ấy không còn là biểu tượng của hủy diệt, mà là hồi chuông báo hiệu chiến thắng, là dấu chấm hết cho những mất mát, đau thương. Để có thể “gõ cửa hòa bình”, những người lính đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt, thậm chí cả máu và tính mạng.

=> Hai câu thơ là lời nhắc nhở về sự khốc liệt của chiến tranh, về những hy sinh không thể đếm được của những người lính, đồng thời là lời khẳng định về lí tưởng cao cả vì hòa bình, độc lập dân tộc của người chiến sĩ cách mạng.

Giải thích:

Những câu thơ trước nhắc đến “đường hành quân”, “mồ hôi”, “máu đỏ”, “đồng đội hi sinh” và “lời thề quyết tử”, cho thấy hòa bình phải được đánh đổi bằng rất nhiều gian khổ, mất mát. Vì thế, “tiếng súng” ở đây vừa gợi sự khốc liệt của trận chiến cuối cùng, vừa thể hiện niềm tin và hi vọng vào ngày hòa bình.

- Trong những vần thơ đầy xúc động, ta bắt gặp hình ảnh người lính với bao gian khó, hi sinh. Họ khoác lên mình chiếc áo bạc màu mưa nắng, gánh trên vai cả Tổ quốc giữa những trận chiến bão giông. Họ đã đi qua những tháng ngày khốc liệt, đổ mồ hôi, máu thịt, đã chấp nhận rời xa quê hương, gia đình để đổi lấy nền hòa bình thiêng liêng cho hôm nay. Sự hi sinh ấy không chỉ là những mất mát hữu hình, mà còn là cả những nỗi đau, những vết thương chẳng thể lành theo năm tháng.

- Trách nhiệm của thế hệ trẻ trước hết là giữ gìn và bảo vệ nền độc lập thiêng liêng mà bao thế hệ đi trước đã đánh đổi bằng máu xương. Chúng ta có thể không cầm súng ra chiến trường, nhưng có thể giữ nước bằng trí tuệ, bằng bản lĩnh, bằng sự cống hiến trong học tập, lao động, bảo vệ chủ quyền quốc gia và góp phần xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh.

- Bên cạnh đó, thế hệ trẻ hôm nay phải biết trân trọng quá khứ, khắc ghi những giá trị lịch sử và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Đó không chỉ là việc tưởng nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ mà còn là ý thức sống có trách nhiệm, có lý tưởng cao đẹp, không thờ ơ, vô cảm trước vận mệnh đất nước. Yêu nước không phải là điều gì xa vời, mà bắt đầu từ những hành động nhỏ bé: học tập tốt, rèn luyện đạo đức, góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong xã hội.

Giải thích:

Hình ảnh “dép lốp, ba lô vương màu máu đỏ”, “áo lính sờn vai”, “bao lần tiễn đồng đội hi sinh” cho thấy thế hệ đi trước đã phải đánh đổi rất nhiều để đất nước có được hòa bình. Vì thế, thế hệ trẻ cần ghi nhớ và biết ơn những hi sinh ấy, học tập tốt, rèn luyện bản thân, sống có lí tưởng và có trách nhiệm với cộng đồng, đất nước.