Đọc hiểu Quê nội (Nguyễn Văn Tùng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
QUÊ NỘI
(1) Tôi nhớ bà tôi những ngày đông,
Thường vận áo xưa sắc nâu sồng,
Chít khăn mỏ quạ, giọng trầm ấm,
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
QUÊ NỘI
Tôi nhớ bà tôi những ngày đông
Thường vận áo xưa sắc nâu sồng,
Chít khăn mỏ quạ, giọng trầm ấm,
Hơi thở thơm nồng vị trầu không.
Mang nặng đẻ đau cả chục lần,
Một lần bà gánh nỗi buồn thương.
Bác tôi hi sinh ngày kháng Pháp,
Chỉ mới đôi mươi, chưa uyên ương.
Tảo tần sáng sớm lại thâu canh,
Nuôi cả đàn con đến trưởng thành,
Tình làng nghĩa xóm vẹn đôi cả,
Bà rèn các con theo cha anh.
[...]
Nghĩ về quê cha, lại nhớ câu,
Cây nhờ gốc rễ, lá cành xanh,
Nước bởi có nguồn thành bể cả,
Ơn đức tổ tiên quả phước lành!
(Quê nội, Nguyễn Văn Tùng, Văn học và tuổi trẻ, số tháng 12/2023, NXB Giáo dục Việt Nam, tr. 41)
Câu 1
Nêu 01 dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Quan sát số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách gieo vần để xác định thể thơ của văn bản.
Lời giải chi tiết
Văn bản được viết theo thể thơ 7 chữ.
Giải thích:
Các dòng thơ trong bài đều có 7 tiếng như: “Tôi nhớ bà tôi những ngày đông” (7 tiếng) “Thường vận áo xưa sắc nâu sồng” (7 tiếng) => Đây là dấu hiệu nhận biết của thể thơ 7 chữ.
Mở rộng
- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.
- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách
- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.
Ở khổ thơ (1), hình ảnh người bà được miêu tả với trang phục như thế nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ khổ thơ thứ nhất, chú ý các chi tiết miêu tả ngoại hình và trang phục của người bà.
Lời giải chi tiết
Hình ảnh người bà được miêu tả với trang phục giản dị, mộc mạc: "mặc áo xưa sắc nâu sồng, chít khăn mỏ quạ"
Giải thích:
Các chi tiết “áo xưa sắc nâu sồng”, “chít khăn mỏ quạ” gợi hình ảnh người phụ nữ nông thôn Việt Nam xưa hiền hậu, chất phác và giàu đức hi sinh.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong dòng thơ in đậm sau đây:
Một lần bà gánh nỗi buồn thương.
Bác tôi hi sinh ngày kháng Pháp,
Chỉ mới đôi mươi, chưa uyên ương.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ mang ý nghĩa ẩn dụ trong câu thơ, sau đó phân tích ý nghĩa biểu đạt và giá trị cảm xúc mà biện pháp tu từ mang lại.
Lời giải chi tiết
BPTT ẩn dụ: “gánh nỗi buồn thương”.
Giải thích:
- Hình ảnh “gánh” gợi sự nặng nhọc, nhọc nhằn và đau đớn mà người bà phải chịu đựng khi mất con trong chiến tranh.
- Làm cho nỗi đau tinh thần trở nên cụ thể, hữu hình và giàu sức gợi hơn.
- Qua đó thể hiện sự hi sinh thầm lặng, đức hi sinh lớn lao và tình yêu thương sâu nặng của người mẹ Việt Nam.
Mở rộng
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
“Cây nhờ gốc rễ, lá cành xanh, Nước bởi có nguồn thành bể cả,”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đặt hai dòng thơ trong nội dung toàn bài, kết hợp hiểu ý nghĩa hình ảnh ẩn dụ để lí giải thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
Lời giải chi tiết
Hai dòng thơ khẳng định vai trò quan trọng của cội nguồn đối với mỗi con người. Cây có gốc rễ mới có thể xanh tươi, nước có nguồn mới tạo thành sông biển rộng lớn. Cũng như vậy, mỗi người cần biết trân trọng quê hương, gia đình, tổ tiên và những người đã hi sinh, vun đắp cho thế hệ sau. Qua đó, tác giả nhắc nhở con cháu phải sống biết ơn và ghi nhớ công lao của cội nguồn.
Giải thích:
Hình ảnh “gốc rễ”, “nguồn nước” là những hình ảnh ẩn dụ cho cội nguồn, tổ tiên. Từ đó làm nổi bật đạo lí “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.
Mở rộng
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Nêu những việc em có thể làm để thực hiện thông điệp có ý nghĩa nhất rút ra từ bài thơ. (Khoảng 7 – 10 dòng)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung và thông điệp của bài thơ, liên hệ thực tế bản thân để nêu những việc làm cụ thể, phù hợp với lứa tuổi học sinh.
Lời giải chi tiết
Thông điệp ý nghĩa nhất em rút ra từ bài thơ là phải biết yêu thương gia đình và sống biết ơn cội nguồn, tổ tiên. Để thực hiện điều đó, em sẽ luôn kính trọng, lễ phép và quan tâm đến ông bà, cha mẹ. Em cố gắng chăm ngoan, học tập tốt để không phụ công lao dưỡng dục của gia đình. Bên cạnh đó, em sẽ giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của quê hương và dân tộc. Em cũng tích cực tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, tưởng nhớ những người đã hi sinh vì đất nước. Ngoài ra, em sẽ sống đoàn kết, yêu thương mọi người xung quanh. Những việc làm ấy sẽ giúp em trở thành người sống có trách nhiệm và biết trân trọng cội nguồn của mình.
Giải thích:
Bài thơ ca ngợi tình cảm gia đình, sự hi sinh của thế hệ đi trước và nhắc nhở con cháu phải sống biết ơn, nhớ về cội nguồn.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận