Đọc hiểu Nắng ấm sân trường (Nguyễn Liên Châu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc đoạn trích dưới đây:
NẮNG ẤM SÂN TRƯỜNG
Cây điệp già xòe rộng tán yêu thương
Lá lấp lánh cười duyên cùng bóng nắng
Giờ đang học, mảng sân vuông lặng vắng
Chim chuyền cành buông tiếng lạnh bâng qươ
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc đoạn trích dưới đây:
NẮNG ẤM SÂN TRƯỜNG
Cây điệp già xòe rộng tán yêu thương
Lá lấp lánh cười duyên cùng bóng nắng
Giờ đang học, mảng sân vuông lặng vắng
Chim chuyền cành buông tiếng lạnh bâng qươ
Chúng em ngồi nghe thầy giảng bình thơ
Nắng ghé theo chồm lên ngồi bệ cửa
Và cả gió cũng biết mê thơ nữa
Thổi thoảng vào mát ngọt giọng thầy ngâm.
Cả lớp say theo từng nhịp bổng trầm
Điệp từng bông vàng ngây rơi xoay tít
Ngày vẫn xuân, chim từng đôi ríu rít
Sà xuống sân tắm nắng ấm màu xanh
Em ngồi yên uống suối mật trong lành
Thời gian như dừng trôi không bước nữa
Không gian cũng nằm yên không dám cựa
Ngại ngoài kia nắng ấm sẽ thôi vàng
Sân trường căng rộng ngực đến thênh thang
Kiêu hãng khoe trên mình màu nắng ấm
Lời thơ thầy vẫn nhịp nhàng sâu lắng
Nắng ấm hơn nhờ giọng ấm của người...
(Trích Văn học tuổi trẻ, số tháng 9 năm 2023, NXB Giáo dục Việt Nam, tr.71)
Câu 1
Xác định cách gieo vần trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết
- Vần chân: Các từ cuối dòng trong mỗi khổ thơ gieo vần với nhau (ví dụ: khổ 1: “thương” - “nắng” - “vắng” - “qươ”; khổ 2: “thơ” - “cửa” - “nữa” - “ngâm”).
- Vần liền: Các dòng trong cùng khổ có vần giống nhau (ví dụ: khổ 1 vần “ương”, khổ 2 vần “ơ/ưa”).
Giải thích:
Những cặp tiếng cuối dòng bắt vần với nhau như “nắng - vắng”, “cửa - nữa”; các dòng trong cùng khổ cũng bắt vần với nhau.
Mở rộng
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Xác định người trực tiếp xuất hiện, bộc lộ cảm xúc trong bài thơ và đối tượng mà cảm xúc hướng tới.
Lời giải chi tiết
Bài thơ là lời của một học sinh, bộc lộ cảm xúc yêu mến, say mê với giờ học thơ, tình cảm gắn bó với thầy giáo, ngôi trường, và vẻ đẹp thiên nhiên hòa quyện trong không gian lớp học.
Giải thích:
Nhân vật trữ tình xưng “em”, “chúng em” và trực tiếp kể lại trải nghiệm trong lớp học.Trong cảm nhận của học sinh, giờ học thơ trở nên đặc biệt hấp dẫn khi nắng, gió, chim chóc và sân trường như cùng hòa vào bài giảng. Câu thơ “Nắng ấm hơn nhờ giọng ấm của người” cho thấy tình cảm kính yêu, biết ơn dành cho người thầy.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Tìm những từ có sự lặp lại âm hoặc vần, có tác dụng gợi hình, gợi âm thanh, trạng thái trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
Các từ láy: "lấp lánh, răng ríu, thênh thang, sâu lắng".
Giải thích:
“lấp lánh” gợi ánh sáng lung linh của lá dưới nắng; “ríu rít” gợi âm thanh trong trẻo, vui tươi của chim; “thênh thang” mở ra cảm giác rộng rãi của sân trường; còn “nhịp nhàng” góp phần thể hiện vẻ dịu dàng, giàu cảm xúc của giọng thầy giảng thơ.
Mở rộng
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Trình bày hiệu quả của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong đoạn thơ:
“Chúng em ngồi nghe thầy giảng bình thơ
Nắng ghé theo chồm lên ngồi bệ cửa
Và cả gió cũng biết mê thơ nữa
Thổi thoảng vào mát ngọt giọng thầy ngâm”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định những sự vật được gán hoạt động, trạng thái của con người → phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp nhân hóa được thể hiện qua các hình ảnh “nắng ghé”, “chồm lên ngồi bệ cửa”, “gió cũng biết mê thơ”, “thổi thoảng vào”.
- Tác dụng:
+ Tạo hình ảnh sinh động, gần gũi, khiến thiên nhiên (nắng, gió) như hòa mình vào không khí lớp học, cùng say mê bài giảng.
+ Nhấn mạnh sự hấp dẫn của giờ học thơ, làm nổi bật không gian học tập đầy cảm hứng và sức sống.
+ Gợi cảm giác thiên nhiên và con người hòa quyện, tăng tính trữ tình cho bài thơ.
Giải thích:
Các hành động “ghé”, “chồm lên ngồi”, “biết mê thơ” vốn là hoạt động, trạng thái của con người nhưng được dùng để miêu tả nắng và gió. Nhờ đó, thiên nhiên được hình dung như có tâm hồn, có sự tò mò và say mê với bài giảng của thầy. Cách diễn đạt này cho thấy giờ học văn hấp dẫn đến mức không chỉ học sinh mà cả thiên nhiên dường như cũng bị cuốn hút. Hình ảnh “gió” nhẹ nhàng thổi vào lớp và làm “mát ngọt giọng thầy ngâm” còn tạo sự hòa quyện giữa âm thanh, thiên nhiên và lời thơ, khiến không gian học tập trở nên ấm áp, thơ mộng.
Mở rộng
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Giải thích hình ảnh ẩn dụ, sau đó liên hệ với trạng thái cảm xúc của nhân vật trữ tình trong giờ học.
Lời giải chi tiết
Hai dòng thơ diễn tả sự mê say, hạnh phúc của học sinh trong giờ học thơ, nhấn mạnh giá trị của tri thức và tình yêu văn học.
Giải thích:
“Suối mật” gợi một nguồn nước ngọt ngào, trong trẻo, tượng trưng cho nguồn cảm xúc, tri thức và vẻ đẹp của thơ ca mà người học đang tiếp nhận. Câu thơ “Thời gian như dừng trôi” diễn tả cảm giác chủ quan: vì quá say mê và thoải mái trong giờ học nên nhân vật dường như không còn ý thức về sự trôi chảy của thời gian. Qua đó, tác giả làm nổi bật sức hấp dẫn của văn chương và niềm hạnh phúc khi được học, được cảm nhận thơ.
Câu 6
Bài thơ Nắng ấm sân trường của Nguyễn Liên Châu đã khơi gợi trong em những tình cảm gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tự đưa ra những cảm nhận, cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ.
Lời giải chi tiết
Tình cảm yêu trường lớp qua cảnh sân trường ấm áp, kính yêu thầy cô với bài giảng sâu lắng, say mê thơ ca, gắn bó thiên nhiên yên bình.
Giải thích:
Mái trường hiện lên với cây điệp, sân trường, nắng, gió, chim, màu xanh, tạo nên một không gian trong trẻo và ấm áp. Trong không gian ấy, người thầy xuất hiện qua hình ảnh “giọng thầy ngâm”, “lời thơ thầy”, “giọng ấm của người”, cho thấy người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn đem đến cảm xúc và vẻ đẹp cho giờ học. Sự say mê của cả lớp trước bài giảng giúp người đọc cảm nhận được tình yêu văn học và niềm hạnh phúc của tuổi học trò. Vì vậy, bài thơ gợi lên những tình cảm đẹp đẽ đối với trường lớp, thầy cô và những năm tháng học sinh.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: MÙA HẠ (Trích)
Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NHỚ (Nguyễn Đình Thi)
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: GỬI MẸ (Bình Nguyên Trang)
Những ngày mưa con rất buồn mẹ ạ
Mơ xa xôi bóng dáng một mái nhà
Thềm rêu cũ cỏ vườn lên xanh biếc
Mắt mẹ yên lành như tiếng mùa thu
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Làng ta đó giống bao làng quê Việt
Bờ tre xanh, giếng nước, mái đình cong
Có thể khác ở cái nghèo cay nghiệt
Theo ta hoài với đồng trắng nước trong
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận