Đọc hiểu Từ biển mà đi (Trịnh Công Lộc) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc đoạn trích:
Đâu phải bây giờ
mới từ biển mà đi
đất nước mấy ngàn,
mấy ngàn năm bão tố
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc đoạn trích:
Đâu phải bây giờ
mới từ biển mà đi
đất nước mấy ngàn,
mấy ngàn năm bão tố
biển của ta, lại nhiều hơn sóng dữ
đừng nghĩ ai, bé nhỏ trước muôn trùng…
Ông cha mình đã từ biển mà đi
vẫn rành rọt sáng soi từng hải lý
những luồng lạch nông, sâu
thuộc lòng như chữ nghĩa
bao lớp người đi giữ đảo, không về…
biển lặng giấu những nỗi niềm xa thẳm
ru lời ru vô tận dưới lòng sâu
mỗi đảo nhỏ,
hóa thành ngọn nến
thắp linh thiêng rừng rực trời sao…
Bây giờ, lại từ biển mà đi
biển là đất, đất liền với biển
đất giàu lên, biển cũng giàu lên
đất đã mạnh, biển trời thêm mạnh
Đừng nghĩ ai,
bé nhỏ trước muôn trùng
chẳng kẻ nào,
tát được bể Đông!
(Từ biển mà đi, Trịnh Công Lộc, Viết & Đọc Chuyên đề mùa thu 2024, NXB Hội nhà văn, 2024, tr.232)
Câu 1
Chỉ ra dấu hiệu để nhận biết thể thơ của đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, chú ý số tiếng trong từng dòng thơ, cách ngắt nhịp và gieo vần. Nếu các dòng thơ không có số chữ cố định, nhịp điệu linh hoạt, không tuân theo quy luật chặt chẽ của các thể thơ truyền thống thì đó là thể thơ tự do.
Lời giải chi tiết
Dấu hiệu để nhận biết thể thơ của đoạn trích là: Các dòng thơ không có âm điệu theo nhịp điệu và quy tắc cụ thể, có nhiều câu thơ không chấm dấu câu mà sử dụng các dấu phẩy, dấu chấm lửng, tạo nên sự tự do trong cảm xúc và suy tư
Giải thích:
Các dòng thơ trong đoạn trích có độ dài ngắn khác nhau, số tiếng không đều, cách ngắt nhịp linh hoạt theo cảm xúc của tác giả và không bị ràng buộc bởi quy luật gieo vần cố định. Điều đó là dấu hiệu đặc trưng của thể thơ tự do. Việc sử dụng thể thơ này giúp cảm xúc về biển đảo, quê hương được thể hiện tự nhiên, mạnh mẽ và giàu sức biểu đạt hơn.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết. Link tham khảo: Thể thơ tự do
Câu 2
Xác định dòng thơ sử dụng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong đoạn (2).
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, tìm những cách diễn đạt giảm nhẹ sự mất mát, hi sinh thay vì nói trực tiếp. Từ đó xác định biện pháp nói giảm nói tránh và nêu tác dụng của nó.
Lời giải chi tiết
Dòng thơ sử dụng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong đoạn là: "bao lớp người đi giữ đảo, không về…"
Câu này ngụ ý rằng nhiều người lính đã hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo vệ đảo, bảo vệ Tổ quốc. Câu thơ không trực tiếp nói đến cái chết, mà dùng cách nói nhẹ nhàng hơn ("không về") để diễn tả sự mất mát, hi sinh.
Giải thích:
Cụm từ “không về” là cách nói giảm nói tránh cho sự hi sinh của những người lính nơi biển đảo. Tác giả không dùng từ ngữ trực tiếp như “hi sinh”, “mất” mà diễn đạt nhẹ nhàng hơn để làm giảm cảm giác đau thương. Qua đó thể hiện niềm tiếc thương, sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc đối với những con người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Mở rộng
- Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề hoặc tránh thô tục, thiếu lịch sự.
- Tác dụng của nói giảm, nói tránh: giúp cách diễn đạt của mỗi cá nhân được lịch sự, nhẹ nhàng bớt phần nào hơn.
Nhận xét mối quan hệ giữa biển và đất trong đoạn (3).
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ thứ ba, chú ý các câu thơ nói về mối quan hệ giữa biển và đất. Phân tích ý nghĩa của sự gắn bó ấy trong đời sống dân tộc và trong suy nghĩ của tác giả.
Lời giải chi tiết
Mối quan hệ giữa biển và đất trong đoạn (3) được thể hiện qua sự gắn kết và tương tác giữa chúng. Biển và đất không phải là hai thực thể tách biệt mà là những phần bổ sung cho nhau, hỗ trợ và phát triển cùng nhau. Đất "giàu lên" nhờ vào biển, và biển cũng trở nên "giàu lên" nhờ vào sự sinh sôi của đất liền, tạo thành một khối thống nhất, mạnh mẽ.
Giải thích:
Mối quan hệ giữa biển và đất trong đoạn (3) được thể hiện qua sự gắn kết và tương tác giữa chúng. Biển và đất không phải là hai thực thể tách biệt mà là những phần bổ sung cho nhau, hỗ trợ và phát triển cùng nhau. Đất "giàu lên" nhờ vào biển, và biển cũng trở nên "giàu lên" nhờ vào sự sinh sôi của đất liền, tạo thành một khối thống nhất, mạnh mẽ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình được thể hiện trong đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc toàn bộ đoạn thơ để xác định mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình. Chú ý sự thay đổi cảm xúc từ đầu đến cuối đoạn thơ qua các hình ảnh, từ ngữ và giọng điệu.
Lời giải chi tiết
Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn trích bắt đầu từ sự hào hùng, tự hào khi nhắc đến ông cha đã từng từ biển mà đi, giữ đảo và bảo vệ quê hương. Sau đó là nỗi nhớ, niềm hoài niệm về những lớp người đã hy sinh vì biển đảo. Cuối cùng, cảm xúc chuyển sang hy vọng, lạc quan và một niềm tin mạnh mẽ rằng biển và đất sẽ cùng nhau phát triển, cùng nhau vực dậy những giá trị tinh thần và vật chất của dân tộc
Giải thích:
Ở phần đầu, nhân vật trữ tình tự hào khi nhắc đến lịch sử dân tộc “Ông cha mình đã từ biển mà đi”, gợi truyền thống chinh phục biển cả và giữ gìn biển đảo của cha ông. Tiếp đó là cảm xúc xúc động, biết ơn khi nghĩ về “bao lớp người đi giữ đảo, không về…”. Cuối cùng, cảm xúc chuyển sang mạnh mẽ, hào hùng với niềm tin vào sức mạnh dân tộc qua câu thơ “chẳng kẻ nào, tát được bể Đông!”. Mạch cảm xúc ấy góp phần làm nổi bật lòng yêu nước và ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Từ nội dung đoạn trích, hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/chị. (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng).
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ để xác định thông điệp nổi bật mà tác giả muốn gửi gắm. Liên hệ với nhận thức và trách nhiệm của bản thân để trình bày suy nghĩ ngắn gọn, rõ ràng, chân thành.
Lời giải chi tiết
Thông điệp có ý nghĩa nhất từ đoạn trích là: Biển và đất không chỉ là tài nguyên vô giá của dân tộc mà còn là biểu tượng của sức mạnh, sự kiên cường và lòng yêu nước. Mỗi người dân đều có trách nhiệm gìn giữ và phát huy giá trị của quê hương. Cả biển và đất đều chứa đựng những nỗi niềm xa thẳm, những kỷ niệm bi tráng và hào hùng của ông cha. Từ đó, chúng ta cần hiểu rằng không có gì là nhỏ bé trước sự vĩ đại của tự nhiên và lịch sử, khẳng định vị trí của mình trong dòng chảy của thời gian.
Giải thích:
Thông điệp của đoạn thơ không chỉ khơi dậy lòng tự hào dân tộc mà còn nhắc nhở trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đọc ngữ liệu sau:
DẶN CON
Cuộc đời không giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống
Có vị đắng thú vị của cà phê
vị cay xé lưỡi của trái ớt
vị chát chua của trái chanh vừa mới bứt
Đọc bài thơ “Mái ấm ngôi nhà” và trả lời các câu hỏi:
“Nếu ngọn gió nào dẫn con đến phương trời xa thẳm
Con đừng quên lối về nhà
Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
Nếu cánh chim nào chở con lên thăm mặt trời cháy đỏ
Đọc bài thơ sau:
NGOẠI ƠI!
(Nguyễn Quang Thiều)
Con về thăm ngoại, ngoại ơi!
Làng xưa chiều vắng nắng trong mưa.
Con đò gạt sóng về bến lở
Lưa thưa tu hú gọi cuối mùa.
Đọc văn bản sau:
NHỮNG BÔNG HOA TRÊN CÁT
Tháng tư bông xương rồng lấp loá trong đêm
Cánh móng manh dưới tầm bom giặc
Cây xương rồng mọc trên cồn cát
Trong khô rang từng đợt gió tràn về
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
QUÊ MÌNH
(Nguyễn Thế Kỷ)
Đưa con về thăm quê
Cha gặp lại tuổi mình ngày thơ dại
Mấy dãy ao làng sen còn thơm mãi
Hoa gạo rơi xao xác sân đình.
Danh sách bình luận