Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9

Đọc hiểu Lối mòn xưa (Kiên Duyên) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Hồi ấy. Cứ mỗi lần theo mẹ buổi chợ chiều Mẹ thường chỉ cây gạo quê già cỗi

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

LỐI MÒN XƯA

Hồi ấy.

Cứ mỗi lần theo mẹ buổi chợ chiều

Mẹ thường chỉ cây gạo quê già cỗi

Quay lại nhìn con rồi mẹ nói

Sau này

Mẹ hóa thành cây gạo đứng trông con...

Con khóc

Ôm tay mẹ dỗi hờn

Con không muốn mẹ hóa thành cây gạo....

Năm tháng trôi qua

Bao mùa cây thay áo

Mẹ già nua, gánh hàng sáo cũng thưa dần

Con lớn lên rồi

Mê mải những phù vân

Chẳng kịp nhận ra

Ngày đến gần - xa mẹ...

Nay con trở về

Cổng làng xưa lặng lẽ

Cây gạo già nua như dáng mẹ đứng chờ

Chợt nhớ ra

Lời mẹ nói ngày xưa

Nước mắt con rơi

Giữa mùa cây trút lá

Thầm gọi “Mẹ ơi!”

Sao nghẹn ngào trong dạ

Mẹ ở đâu, sao trắng cả khuông chiều?

Con đã về

Mẹ có đợi con đâu

Để lối mòn xưa bạc màu chim cuốc gọi...

(Kiên Duyên)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình, đối tượng trữ tình của văn bản thơ trên.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ bài thơ để xác định người đang kể chuyện và bộc lộ cảm xúc.

Chú ý các đại từ xưng hô xuất hiện trong bài thơ (con, mẹ...).

Lời giải chi tiết

- Nhân vật trữ tình: Là người con trong bài thơ.

- Đối tượng trữ tình: Mẹ của nhân vật trữ tình.

Giải thích:

Trong bài thơ xuất hiện nhiều cách xưng hô như:

- “Con khóc / Ôm tay mẹ dỗi hờn”

- “Mẹ ơi!”

=> Người bộc lộ cảm xúc, kể lại câu chuyện và hồi tưởng kỉ niệm là người con.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Đối tượng trữ tình (hay còn gọi là nhân vật trong thơ trữ tình) là những hình ảnh, sự vật, con người, kỷ niệm, hoặc tình cảm mà nhân vật trữ tình (chủ thể) hướng tới để bày tỏ cảm xúc, tâm tư, nỗi nhớ hoặc suy ngẫm.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra và gọi tên thành phần biệt lập được sử dụng trong văn bản thơ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc lại các câu thơ, chú ý những từ ngữ đứng tách riêng hoặc bổ sung ý nghĩa cho câu.

Xác định loại thành phần biệt lập (tình thái, cảm thán, gọi – đáp, phụ chú).

Lời giải chi tiết

Thành phần biệt lập trong văn bản thơ là "Nay" trong câu "Nay con trở về". Đây là thành phần chỉ thời gian, được tách ra khỏi phần còn lại của câu, giúp nhấn mạnh thời điểm hiện tại khi người con trở về.

Giải thích:

Từ “Nay” đứng tách ra ở đầu câu thơ, không trực tiếp tham gia vào cấu trúc ngữ pháp chính của câu mà bổ sung ý nghĩa về thời điểm.

Mở rộng

- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.

- Thành phần biệt lập gồm:

+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.

+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.

+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.

+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu

Link tham khảo: Thành phần biệt lập là gì? Phân loại thành phần biệt lập

Câu 3

Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ:

Cây gạo già nua như dáng mẹ đứng chờ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh

Hình ảnh so sánh: “Cây gạo già nua” với “dáng mẹ đứng chờ”.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ “Cây gạo già nua như dáng mẹ đứng chờ” là so sánh.

- Tác dụng:
+ Hình ảnh cây gạo là biểu tượng cho tình yêu thương, sự đợi chờ âm thầm của mẹ.

+ So sánh tạo sự liên kết giữa cây gạo và mẹ, gợi cảm xúc nhớ thương, tiếc nuối.

+ Người con nay trở về chỉ thấy cây gạo già nua, mẹ đã không còn.

+ Biện pháp so sánh làm câu thơ sinh động, gợi hình, gợi cảm và đầy xúc động.

Giải thích:

Trong câu thơ có từ “như” – dấu hiệu của biện pháp so sánh, đặt cây gạo già bên cạnh dáng mẹ

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Em nhận xét gì về tình cảm của nhân vật trữ tình trong bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ các đoạn thơ nói về kỉ niệm với mẹ và lúc người con trở về.

Xác định tâm trạng của người con qua từng chi tiết.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình mang nỗi nhớ thương sâu sắc và ân hận muộn màng khi mẹ đã không còn. Dù trở về, người con chỉ thấy cây gạo già như dáng mẹ đứng chờ, khiến cảm xúc vỡ òa trong day dứt và tiếc nuối.

Giải thích:

Các chi tiết trong bài thơ:

- “Chợt nhớ ra / Lời mẹ nói ngày xưa”

- “Nước mắt con rơi”

- “Thầm gọi ‘Mẹ ơi!’”

=> Thể hiện rõ nỗi nhớ thương mẹ và sự tiếc nuối vì đã không kịp ở bên mẹ.

Mở rộng

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Đọc bài thơ, em thấy mình cần có thái độ và hành động như thế nào trước tình cảm của cha mẹ dành cho mình?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Hiểu ý nghĩa của bài thơ về tình mẹ và sự tiếc nuối của người con, rút ra bài học, thái độ và hành động phù hợp

Lời giải chi tiết

Đọc bài thơ, em nhận ra mình cần biết trân trọng, yêu thương và quan tâm cha mẹ khi còn có thể. Em cần thể hiện tình cảm qua những việc làm nhỏ bé, sự chia sẻ, đỡ đần để cha mẹ luôn cảm nhận được tình yêu và sự biết ơn từ con cái.

Giải thích:

Bài thơ cho thấy người con chỉ nhận ra tình mẹ khi đã quá muộn. Vì vậy bài học rút ra là phải biết yêu thương và trân trọng cha mẹ ngay khi còn có thể.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?