Đọc hiểu Bài thơ quê hương (Nguyễn Bính) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Những truyện cổ tích Việt Nam được gợi ra từ khổ thơ (1):

- Truyện cổ tích Thạch Sanh

- Truyện cổ tích Tấm Cám

- Truyện cổ tích Cây khế (Ăn khế trả vàng).

Giải thích:

Các từ khóa như “tiếng đàn kêu tích tịch tình tang”, “cô Tấm náu mình trong quả thị”, “may túi đúng ba gang” là những chi tiết nổi bật giúp người đọc lập tức nhận diện được cốt truyện tương ứng.

Khổ thơ (3) có 02 biện pháp tu từ nổi bật: Điệp từ và liệt kê.

Điệp từ:

- Chỉ ra: Điệp từ: có

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu, âm hưởng cho lời thơ.

+ Nhấn mạnh sự phong phú và đa dạng các giá trị văn hóa của quê hương; góp phần khắc họa hình ảnh quê hương trở nên đẹp đẽ và sống động hơn.

+ Thể hiện được sự gắn bó, yêu mến, niềm tự hào của tác giả đối với quê hương.

Liệt kê:

- Chỉ ra: hát xòe, hát đúm, hội xuân, Nguyễn Trãi, Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Du, truyện Kiều.

- Tác dụng:

+ Tạo nhịp điệu, tính liên kết, làm câu thơ sinh động và hấp dẫn.

+ Cụ thể hóa các giá trị của văn hóa dân gian, tinh thần nhân văn tốt

đẹp của cha ông; thể hiện tình yêu, niềm tự hào sâu sắc với quê hương.

Giải thích:

Các biện pháp tu từ này hoạt động như một bộ lọc cảm xúc, biến các dữ liệu lịch sử, văn hóa vốn khô khan thành những vần thơ giàu nhạc điệu, giúp lời ngợi ca quê hương trở nên truyền cảm và thuyết phục hơn.

Cách hiểu về hai câu thơ:

“Cánh đồng nào cũng chôn vàng, giấu bạc

Bờ biển nào cũng chói ngọc ngời châu.”

- Về nội dung: Cánh đồng, bờ biển chỉ không gian sinh sống, làm việc của bao thế hệ người Việt Nam. Vàng, bạc, châu, ngọc là những tài nguyên quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người – khẳng định sự giàu có của quê hương.

- Về nghệ thuật:

+ Hình ảnh “cánh đồng nào” cũng “chôn vàng, giấu bạc” và “bờ biển nào” cũng “chói ngọc ngời châu” gợi liên tưởng đến câu thành ngữ “rừng vàng biển bạc”.

+ Biện pháp tu từ: Điệp từ, điệp ngữ, liệt kê, hình ảnh ẩn dụ... góp phần miêu tả, ngợi ca sự giàu đẹp về tài nguyên, khoáng sản của quê hương.

+ Giọng điệu: Mang âm hưởng trang trọng, sâu lắng thể hiện lòng tự hào, yêu mến quê hương một cách chân thành, tha thiết

Giải thích:

Cách sử dụng các động từ “chôn”, “giấu” cho thấy tài nguyên nước ta không chỉ giàu có ở bề nổi mà còn tiềm ẩn sâu trong lòng đất, lòng biển, khẳng định giang sơn gấm vóc luôn trù phú, dồi dào sản vật.

- Thông điệp rút ra từ đoạn trích:

Hãy yêu mến, tự hào, trân trọng và có những hành động cụ thể để giữ gìn phát huy nét văn hóa truyền thống của hương, dân tộc.

- Lí giải: Từ suy nghĩ, tình cảm đến hành động, chúng ta cần tôn vinh và gìn giữ những nét đẹp trong văn hóa truyền thống, cũng là cách bảo vệ, phát huy di sản tinh thần vô giá của cha ông đến muôn đời sau.

Giải thích:

Ý nghĩa lõi của thông điệp nằm ở tính hướng đích: thúc đẩy con người chuyển hóa niềm tự hào, lòng biết ơn di sản quá khứ thành trách nhiệm hành động thực tế, có ích ở hiện tại để dựng xây quê hương.