Đọc hiểu Dáng mẹ (Hà Ngọc Hoàng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Vầng trăng rơi xuống vẫn tròn Khi mình vốc nước trăng còn trên tay Mẹ như chiếc lá tre gầy Thân cò lặn lội cuốc cày sớm trưa.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

DÁNG MẸ

Vầng trăng rơi xuống vẫn tròn

Khi mình vốc nước trăng còn trên tay

Mẹ như chiếc lá tre gầy

Thân cò lặn lội cuốc cày sớm trưa.

Tiết trời đổi nắng thành mưa

Mẹ chạy chỗ thóc chỉ vừa phơi xong

Hạt khô mẹ bỏ vào nong

Hạt nào thấm nước quạt hong trước nhà.

Thế rồi ngày tháng cứ qua

Bố đi công tác xa nhà từ khi

Nỗi buồn theo sóng cuốn đi

Thâm tâm luôn nghĩ làm gì nuôi con.

Trăng còn có lúc khuyết tròn

Nghĩ về dáng mẹ vẫn còn vẹn nguyên.

(Hà Ngọc Hoàng)

Câu 1

Bài viết được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc bài thơ, xác định số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách gieo vần để nhận biết thể thơ.

Lời giải chi tiết

Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.

Giải thích:

Bài thơ gồm các cặp câu 6 tiếng - 8 tiếng, có cách gieo vần và ngắt nhịp đúng đặc trưng của thể thơ lục bát. Vì vậy, đây là thể thơ lục bát.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Trong 4 câu thơ đầu, mẹ được ví với hình ảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc bốn câu thơ đầu, chú ý các hình ảnh so sánh được sử dụng để miêu tả người mẹ.

Lời giải chi tiết

Trong bốn câu thơ đầu, mẹ được ví với hình ảnh chiếc lá tre gầy và thân cò lặn lội.

Giải thích:

Hai câu thơ:

"Mẹ như chiếc lá tre gầy

Thân cò lặn lội cuốc cày sớm trưa."

đã sử dụng hình ảnh chiếc lá tre gầy và thân cò để gợi lên dáng vẻ gầy gò, lam lũ, chịu thương chịu khó của người mẹ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 3

Tình cảm của tác giả được bộc lộ như thế nào qua hai dòng thơ:

“Trăng còn lúc khuyết lúc đầy

Nghĩ về dáng mẹ vẫn còn vẹn nguyên.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ hai câu thơ, xác định hình ảnh đối lập và cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm.

Lời giải chi tiết

Hai câu thơ bộc lộ tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng của tác giả đối với mẹ. Dù thời gian trôi qua và mọi sự vật đều có sự thay đổi như vầng trăng lúc khuyết lúc tròn, nhưng trong lòng người con, hình ảnh người mẹ vẫn luôn đẹp đẽ, thiêng liêng và không bao giờ phai nhạt.

Giải thích:

Hình ảnh "trăng còn lúc khuyết lúc tròn" gợi sự đổi thay của thời gian và cuộc sống, còn "dáng mẹ vẫn còn vẹn nguyên" khẳng định hình ảnh người mẹ luôn sống mãi trong trái tim người con. Qua đó, tác giả bày tỏ lòng kính yêu và biết ơn mẹ.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Qua bài thơ, hình ảnh người mẹ hiện lên như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ bài thơ, tìm các chi tiết miêu tả ngoại hình, công việc và phẩm chất của người mẹ để rút ra nhận xét.

Lời giải chi tiết

Qua bài thơ, người mẹ hiện lên là người gầy gò, lam lũ, tần tảo, chịu thương chịu khó và giàu đức hi sinh. Mẹ luôn chăm chỉ lao động, lo toan mọi việc trong gia đình, một mình nuôi con khi bố đi công tác xa. Dù cuộc sống nhiều vất vả, mẹ vẫn luôn yêu thương, hi sinh và dành tất cả cho con.

Giải thích:

Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự nhọc nhằn và tình yêu thương vô bờ của mẹ. Qua đó, tác giả bày tỏ sự trân trọng đối với công lao của mẹ.

Câu 5

Bài thơ đã gửi gắm đến em những thông điệp ý nghĩa nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Rút ra những thông điệp mà bài thơ gửi gắm, kết hợp với suy nghĩ của bản thân để trả lời.

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

- Mỗi người cần biết yêu thương, kính trọng và biết ơn mẹ vì những hi sinh thầm lặng mà mẹ đã dành cho gia đình.

- Phải biết trân trọng những tình cảm thiêng liêng của mẹ khi mẹ còn ở bên mình.

- Cần sống hiếu thảo, chăm ngoan, học tập và rèn luyện tốt để báo đáp công lao sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.

-...

Giải thích:

Những hình ảnh về người mẹ tần tảo, lam lũ trong bài thơ giúp người đọc cảm nhận về tình mẫu tử và công lao to lớn của mẹ. Từ đó, bài thơ giáo dục mỗi người biết sống biết ơn và yêu thương cha mẹ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

Giải thích nghĩa của từ “thâm tâm”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào ngữ cảnh của câu thơ và giải thích nghĩa của từ theo cách hiểu thông dụng.

Lời giải chi tiết

Thâm tâm là phần sâu kín nhất trong tâm hồn, trong lòng người; những suy nghĩ, tình cảm chân thật được cất giữ ở bên trong.

Giải thích:

Trong câu thơ “Thâm tâm luôn nghĩ làm gì nuôi con”, từ “thâm tâm” cho thấy dù âm thầm, lặng lẽ, trong sâu thẳm lòng mình, người mẹ lúc nào cũng chỉ đau đáu suy nghĩ, lo lắng tìm cách chăm lo và nuôi dưỡng con khôn lớn.

Mở rộng

- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa của từ

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close