Đọc hiểu Ba mươi năm đời ta có Đảng (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Thuở nô lệ, thân ta nước mắt Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm ..... Ôi nhớ những năm nào thuở trước Xóm làng ta xơ xác héo hon Nửa đêm thuế thúc trống dồn Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Thuở nô lệ, thân ta nước mắt

Cảnh cơ hàn, trời đất tối tăm

.....

Ôi nhớ những năm nào thuở trước

Xóm làng ta xơ xác héo hon

Nửa đêm thuế thúc trống dồn

Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.

Cha trốn ra Hòn Gay cuốc mỏ

Anh chạy vào Đất Đỏ làm phu

Bán thân đổi mấy đồng xu

Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng!

Con đói lả ôm lưng mẹ khóc

Mẹ đợ con đấu thóc cầm hơi

Kiếp người cơm vãi cơm rơi

Biết đâu nẻo đất phương trời mà đi!

....

Chín năm kháng chiến thánh thần

Gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn!

Một dân tộc hai bàn tay trắng

Đồng tâm là chiến thắng thành công

Dân ta gan dạ anh hùng:

Trẻ làm đuốc sống, già xông lửa đồn

Chân toạc máu, chân dồn đuổi giặc

Tay chém thù, tay sắc như gươm!

Củ khoai, củ sắn thay cơm

Khoai bùi trong dạ, sắn thơm trong lòng

Hớp ngụm nước suối trong đỡ khát

Trông trời cao mà mát tâm can.

(Trích Ba mươi năm đời ta có Đảng, Tố Hữu)

Chú thích:

- Tố Hữu, tên thật là Nguyễn Kim Thành (1920 - 2002) quê gốc ở làng Phù Lại thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, là một nhà thơ tiêu biểu thơ Cách mạng Việt Nam, đồng thời ông còn là một chính khách, một cán bộ Cách mạng lão thành.

- Với 257 câu thơ, bài thơ Ba mươi năm đời ta có Đảng được Tố Hữu viết vào đầu năm 1960 để chào mừng sinh nhật Đảng (từ 3/2/1930 đến 3/2/1960) và chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Quan sát số tiếng trong các dòng thơ, cách gieo vần và ngắt nhịp để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ song thất lục bát.

Giải thích:

Đoạn thơ được viết theo mô hình hai câu bảy tiếng nối với hai câu 6 tiếng và 8 tiếng, các khổ thơ lặp lại theo quy luật của thể thơ song thất lục bát.

Mở rộng

- Thơ song thất lục bát là thể thơ gồm cặp song thất (bảy tiếng) và cặp lục bát (sáu – tám tiếng) luân phiên kế tiếp nhau trong toàn bài.

- Gieo vần: Tiếng cuối của dòng thất đầu tiên hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất tiếp theo (vần trắc). Tiếng cuối của dòng thất tiếp theo hiệp vần với tiếng cuối của dòng lục (vần bằng). Tiếng cuối của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát (vần bằng). Tiếng cuối của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ năm của dòng thất kế đó (vần bằng) và cứ thế tiếp tục.

- Ngắt nhịp: Hai dòng thất được ngắt nhịp lẻ, thường là 3/4; dòng lục và dòng bát ngắt nhịp linh hoạt hơn (dòng lục thường ngắt nhịp 2/2/2, dòng bát thường ngắt nhịp 2/2/2/2).

- Thanh điệu: Về thanh điệu, thanh bằng (B) - trắc (T) của các tiếng ở một số vị trí trong câu thơ là cố định

Link tham khảo: Thể thơ Song thất lục bát

Câu 2

Ghi lại ít nhất ba hình ảnh thơ khắc họa nỗi đau của nhân dân ta “thuở nô lệ”. Qua 14 câu thơ đầu, đời sống của nhân dân ta hiện lên như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ 14 câu thơ đầu, tìm những hình ảnh thể hiện cuộc sống của nhân dân dưới ách thống trị và khái quát đặc điểm đời sống ấy.

Lời giải chi tiết

- Ba hình ảnh thơ khắc họa nỗi đau của nhân dân ta “thuở nô lệ”:

+ Xóm làng ta xơ xác héo hon.

+ Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy.

+ Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng!

- Qua 14 câu thơ đầu, đời sống của nhân dân ta hiện lên:

+ Sống đời nô lệ, mất tự do, tối tăm, bất hạnh.

+ Nhân dân chịu áp bức, vô cùng đói khổ, bị giày vò bởi đủ thứ thuế.

+ Bị bóc lột sức lao động đến chết, xác thịt vùi dưới gốc cao su.

+...

Giải thích:

Những hình ảnh thơ chân thực đã tái hiện cuộc sống vô cùng cực khổ của nhân dân Việt Nam dưới ách thống trị của thực dân, phong kiến.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Em hiểu thế nào về nội dung của hai câu thơ:

“Một dân tộc hai bàn tay trắng

Đồng tâm là chiến thắng thành công”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa của các hình ảnh, từ ngữ trong câu thơ để làm rõ nội dung.

Lời giải chi tiết

Hai câu thơ ca ngợi tinh thần đoàn kết, ý chí quyết tâm giành độc lập tự do của dân tộc Việt Nam. Tinh thần ấy đã tạo nên sức mạnh vô địch giúp chúng ta vượt qua thử thách, giành thắng lợi trong các cuộc kháng chiến cứu quốc.

Giải thích:

Hình ảnh "hai bàn tay trắng" thể hiện hoàn cảnh vô cùng khó khăn của dân tộc khi bước vào cuộc kháng chiến. Tuy nhiên, tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường đã tạo nên sức mạnh hùng mạnh giúp nhân dân chiến thắng kẻ thù.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Chỉ ra ít nhất một biện pháp tu từ trong hai câu thơ sau và cho biết biện pháp mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?

“Chín năm kháng chiến thánh thần

Gậy tầm vông đánh tan quân bạo tàn!”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: nói quá, ẩn dụ,...

- Tác dụng:

+ Làm tăng tính biểu cảm, nhấn mạnh sự kiên cường, bất khuất của dân tộc trước kẻ thù. Đồng thời, khắc họa chân thực hình ảnh một cuộc kháng chiến vĩ đại của toàn dân, toàn quân đoàn kết một lòng tạo nên sức mạnh lớn lao “thần thánh” giành lại độc lập, tự do cho đất nước.

+ Từ đó, nhà thơ bộc lộ lòng yêu nước, niềm khâm phục, tự hào về sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam trong kháng chiến chống thực dân Pháp.

Giải thích:

- “Gậy tầm vông" ẩn dụ cho vũ khí thô sơ và sức mạnh của toàn dân trong kháng chiến.

- Từ "thánh thần" phóng đại tầm vóc và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến. Nhờ đó, chiến thắng của dân tộc hiện lên vô cùng vẻ vang và hào hùng.

Mở rộng

- Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại tính chất, quy mô của đối tượng để nhấn mạnh, tăng sức biểu cảm hoặc gây cười.

- Tác dụng của nói quá: nhấn mạnh ý, gây ấn tượng và tăng sức biểu cảm; đồng thời nói quá không phải là nói sai sự thật hay nói dối.

- Cách nhận diện biện pháp nói quá: đối chiếu nội dung lời nói với thực tế, nắm được ý nghĩa hàm ẩn của lời nói.

Link tham khảo: Nói quá là gì? Tác dụng của nói quá

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 5

Lí tưởng của Đảng là giải phóng dân tộc, quốc gia độc lập, nhân dân sống hòa bình, hạnh phúc, văn minh, công bằng, bác ái, bình đẳng. Theo em, thế hệ trẻ Việt Nam cần làm gì để biến lí tưởng của Đảng thành hiện thực?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liên hệ bản thân và thực tiễn để nêu những việc làm cụ thể của thế hệ trẻ.

Lời giải chi tiết

- Bồi đắp tình yêu quê hương đất nước.

- Trân trọng, biết ơn thế hệ ông cha đã hi sinh xương máu giải phóng đất nước.

- Siêng năng, chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức.

- ...

Giải thích:

Để xây dựng một đất nước hòa bình, giàu mạnh và văn minh, mỗi người trẻ cần thực hiện hóa tinh thần yêu nước bằng cách sống có trách nhiệm với cộng đồng, rèn luyện bản thân và cống hiến cho xã hội.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

Từ tinh thần lạc quan và niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước được thể hiện trong đoạn thơ “Ba mươi năm đời ta có Đảng”, em hãy chia sẻ suy nghĩ và hành động cụ thể mà em có thể thực hiện để góp phần vào sự phát triển của quê hương, đất nước.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ tinh thần chủ đạo của văn bản, liên hệ sâu sắc với trách nhiệm cá nhân để đề xuất suy nghĩ và hành động thực tiễn phù hợp.

Lời giải chi tiết

- Suy nghĩ: cảm thấy tự hào và mong muốn được đóng góp cho quê hương.

- Hành động cụ thế: (HS nêu được 02 việc làm)

+ Cố gắng phấn đấu học tập tốt để trang bị kiến thức, kỹ năng phục vụ cho tương lai, đóng góp vào xây dựng đất nước.

+ Tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện và phong trào thanh niên để góp phần xây dựng cộng đồng.

+ Rèn luyện ý thức bảo vệ môi trường, tham gia các hoạt động xanh như trồng cây, nhặt rác, tuyên truyền giảm thiểu rác thải nhựa.

+ Luôn giữ tinh thần lạc quan, tự tin và kiên trì vượt qua thử thách trong cuộc sống:

Giải thích:

Tinh thần lạc quan kế thừa từ lịch sử là điểm tựa tâm lí vững chắc thôi thúc hành động dấn thân, cống hiến năng lực của mỗi cá nhân cho sự nghiệp chung.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close