Đọc hiểu Đi thi tự vịnh (Nguyễn Công Trứ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Các từ ngữ thể hiện không gian nghệ thuật là: "điền viên", "trong trời đất", "núi sông", "trần ai".

Giải thích:

Những từ ngữ này mở ra nhiều không gian khác nhau: không gian cuộc sống thanh nhàn ("điền viên"), không gian vũ trụ ("trời đất"), không gian đất nước ("núi sông") và cõi đời đầy thử thách ("trần ai").

Phép đối giữa "rắp mượn" - "trót đem", "điền viên" - "tang bồng", "vui tuế nguyệt" - "hẹn tang bồng" làm nổi bật sự đối lập giữa cuộc sống nhàn tản nơi thôn dã với lí tưởng lập công, giúp bài thơ có giọng điệu mạnh mẽ và khẳng định quyết tâm theo đuổi chí lớn của tác giả.

Giải thích:

Qua phép đối, Nguyễn Công Trứ cho thấy tuy từng muốn sống an nhàn nhưng cuối cùng vẫn lựa chọn dấn thân vì chí làm trai. Điều đó thể hiện khát vọng cống hiến và ý thức trách nhiệm đối với cuộc đời, đất nước.

Hai câu thơ thể hiện quan niệm: đã là con người sống trong trời đất thì phải có hoài bão, lập công, lập danh bằng những việc có ích cho đất nước và để lại dấu ấn với non sông.

Giải thích:

Cụm từ "có danh gì với núi sông" nhấn mạnh khát vọng cống hiến, lập nên sự nghiệp có ý nghĩa đối với dân tộc. Qua đó, Nguyễn Công Trứ thể hiện chí làm trai mạnh mẽ, sống có lí tưởng, có trách nhiệm và không chấp nhận một cuộc đời tầm thường.

Gợi ý: Quan niệm của Nguyễn Công Trứ và Cao Bá Quát không hoàn toàn mâu thuẫn mà phản ánh hai góc nhìn khác nhau. Nguyễn Công Trứ đề cao chí làm trai, khẳng định con người cần sống có lí tưởng, lập công và cống hiến cho đất nước. Trong khi đó, Cao Bá Quát phê phán những kẻ chạy theo danh lợi mù quáng, đánh mất nhân cách và lí tưởng sống. Vì vậy, không thể cho rằng con người không nên theo đuổi công danh, sự nghiệp. Điều quan trọng là phải xây dựng sự nghiệp bằng năng lực, sự trung thực và khát vọng cống hiến chứ không bất chấp mọi giá để đạt danh lợi.

Giải thích:

Đoạn văn tập trung làm rõ yêu cầu của đề: chỉ ra sự khác nhau giữa hai quan niệm. Nguyễn Công Trứ hướng tới lập công, lập danh để cống hiến, còn Cao Bá Quát phê phán sự mê muội vì danh lợi. Hai tư tưởng đều gặp nhau ở mục đích hướng con người đến một lối sống có ích và giữ gìn phẩm giá.