Đọc hiểu Mẹ tôi phơi thóc (Nguyễn Văn Song) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Nắng vừa kéo tấm nhung đêm Mẹ tôi phấp phỏng bên thềm đẫm sương Vục từng thúng thóc ủ hương Mẹ đem tãi cả về phương nắng bừng

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

MẸ TÔI PHƠI THÓC

(1) Nắng vừa kéo tấm nhung đêm

Mẹ tôi phấp phỏng bên thềm đẫm sương

Vục từng thúng thóc ủ hương

Mẹ đem tãi cả về phương nắng bừng

 

(2) Tay nâng những hạt rưng rưng

Thóc hay hạt ngọc đọng từng đắng cay

Đổ ra vàng một sân đầy

Hạt căng tròn để thêm gầy mẹ tôi

 

(3) Tháng Năm cái nắng bỏng trời

Chân trần mẹ tãi, mẹ phơi, mẹ chờ

Chờ cho hạt gọi hạt khô

Mẹ ngồi mơ lúa đầy bồ tháng Ba

 

(4) Những khi mưa gió tràn qua

Bàn chân hớt hải chạy ra, chạy vào

Tay chang, tay vục nháo nhào

Trong đôi mắt mẹ tác tao bão lòng

 

(5) Con như hạt thóc khô cong

Gom từng giọt nắng mẹ hong lặng thầm ...

(Nguyễn Văn Song, Mẹ tôi phơi thóc, in trong Mẹ và Sen, NXB Hội Nhà văn, 2022, tr. 57-58)

* Chú thích:

- Nguyễn Văn Song sinh năm 1974 tại Hà Nội. Ông từng đạt giải B cuộc thi thơ Tuần báo Văn nghệ 2019-2020 và nhiều giải thưởng khác. Thơ của ông giản dị, mộc mạc nhưng giàu chất suy tư, chiêm nghiệm, đặc biệt là khi viết về làng quê và mẹ. Mẹ tôi phơi thóc là một trong số những bài thơ tiêu biểu của ông.

- Tãi: rải mỏng ra trên bề mặt rộng.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số tiếng trong từng dòng thơ, xác định quy luật gieo vần và sự luân phiên giữa các câu để nhận diện thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ lục bát

Giải thích:

Bài thơ gồm các cặp câu 6 tiếng và 8 tiếng luân phiên nhau, ví dụ:

“Nắng vừa kéo tấm nhung đêm (6 tiếng)

Mẹ tôi phấp phỏng bên thềm đẫm sương” (8 tiếng)

Ngoài ra, bài thơ còn tuân theo cách gieo vần đặc trưng của thể thơ lục bát.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ miêu tả hành động phơi thóc của người mẹ trong khổ thơ (1) và (2).

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc khổ thơ (1), (2), chú ý các động từ diễn tả hành động của người mẹ trong việc phơi thóc.

Lời giải chi tiết

Từ ngữ miêu tả hành động phơi thóc của mẹ:

Khổ (1): “Vục” (từng thúng thóc), “đem tãi”.

Khổ (2): “Tay nâng”, “đổ ra”.

Giải thích:

Các từ ngữ trên đã khắc họa cụ thể những công việc mà người mẹ thực hiện trong quá trình phơi thóc: lấy thóc ra khỏi thúng, mang thóc đi tãi, nâng niu từng hạt thóc và đổ thóc ra sân phơi.

Mở rộng

Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ sau:

“Con như hạt thóc khô cong

Gom từng giọt nắng mẹ hong lặng thầm”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định hình ảnh so sánh, phân tích đặc điểm được so sánh và tác dụng biểu đạt nội dung, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp so sánh: “Con” ví với “hạt thóc khô cong”

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ thêm sinh động, gợi hình và giàu sức biểu cảm; tạo nên sự tương đồng đầy xúc động giữa hạt thóc của đồng ruộng và người con của mẹ.

+ Nhấn mạnh sự hy sinh thầm lặng, bền bỉ của người mẹ. Mẹ không chỉ phơi thóc, lo toan cuộc sống vật chất mà còn dùng cả cuộc đời, sự chắt chiu, nhọc nhằn (giọt nắng) để nuôi dưỡng, chở che cho con khôn lớn, trưởng thành.

+ Qua đó, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và tình yêu thương vô bờ bến của người con dành cho mẹ.

Giải thích:

Hình ảnh “hạt thóc khô cong” là thành quả lao động mà người mẹ phải bỏ ra rất nhiều công sức để chăm bón, thu hoạch và phơi phóng. Khi ví mình như “hạt thóc khô cong”, người con đã ngầm khẳng định mình cũng là kết quả của bao tháng năm mẹ tảo tần nuôi dưỡng. Cụm từ “gom từng giọt nắng” gợi công việc phơi thóc, mang ý nghĩa ẩn dụ cho sự chắt chiu, dành dụm từng chút yêu thương, hi sinh của mẹ. Qua đó, câu thơ làm nổi bật vẻ đẹp của tình mẫu tử và sự hi sinh thầm lặng mà vô cùng lớn lao của người mẹ.

Mở rộng

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Từ tình cảm của người con dành cho mẹ trong văn bản, em hãy nêu suy nghĩ về vai trò của tình mẫu tử trong cuộc đời mỗi người (trình bày từ 5-7 dòng).

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung văn bản, liên hệ thực tế để trình bày suy nghĩ về vai trò của tình mẫu tử đối với cuộc đời con người.

Lời giải chi tiết

Suy nghĩ về vai trò của tình mẫu tử trong cuộc sống:

- Tình mẫu tử là tình cảm yêu thương, gắn bó thiêng liêng giữa mẹ và con.

- Vai trò của tình mẫu tử:

+ Là nguồn yêu thương, che chở, nuôi dưỡng con từ khi sinh ra đến khi trưởng thành.

+ Là điểm tựa tinh thần, giúp con có thêm niềm tin, động lực vững vàng trong cuộc sống.

+ Mang lại cảm giác bình yên, hạnh phúc, tiếp thêm sức mạnh vượt qua khó khăn

+…

Giải thích:

Từ tình cảm yêu thương, biết ơn của người con dành cho mẹ trong bài thơ, có thể thấy tình mẫu tử là một trong những tình cảm thiêng liêng và cao đẹp nhất của con người. Tình cảm ấy nuôi dưỡng con người về thể chất, bồi đắp tâm hồn, giúp mỗi người trưởng thành trong nhân cách.

 

 

 

Mở rộng

- Thông điệp của tác phẩm văn học là điều mà tác giả muốn gửi đến người đọc qua hình tượng nghệ thuật. Đó là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà văn bản văn học muốn truyền đến người đọc

- Tư tưởng của tác phẩm văn học: là nhận thức, quan niệm, thái độ, cách lí giải về các vấn đề đời sống và khát vọng của tác giả được thể hiện trong tác phẩm.

Link tham khảo: Thông điệp và tư tưởng của tác phẩm văn học

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close