Đọc hiểu Em bé trong mùa củi khô (Bình Nguyên Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Nhân vật trữ tình: "Ta" (Tác giả)

Cảm xúc chủ đạo: nỗi xót xa trước những hoàn cảnh chiếc lá chưa lành của một trái tim nhân hậu và giàu tình thương người

Giải thích:

Sự xót xa nảy sinh từ nghịch lý mà nhân vật "ta" chứng kiến: giữa không gian đồi núi thơ mộng đầy "hoa và gió" lại là một thực tế phũ phàng, thiếu thốn của em bé mồ côi phải đi mưu sinh lo cho người mẹ đang bệnh tật. 

Cảm xúc của nhân vật trữ tình: sự xót xa, thương cảm trước hoàn cảnh thiếu thốn của em. Thương em manh áo mỏng manh, đôi chân trần trên đất đi nhặt củi khô lo lắng cho mẹ ở nhà ốm yếu. Tuy khó khăn là thế nhưng em vẫn từng ngày cố gắng vì ước mơ của mình.

Giải thích:

Cảm xúc của nhân vật trữ tình vận động theo hướng từ thương cảm xa xôi sang thấu hiểu và muốn hành động chở che

Nghệ thuật đặc sắc trong bài thơ là ẩn dụ. Những cành củi khô mà em góp nhặt hàng ngày chính là hình ảnh ẩn dụ chỉ những mảnh ước mơ của em. Em cũng có ước mơ, ước mơ được ấm áp, đủ đầy. Giữa đồi gió lộng chỉ có hoa và gió chẳng có đâu củi khô như chính hoàn cảnh em lúc này. Thiếu thốn và đói khổ đến củi khô rơi ngoài kia sửa ấm em cũng chẳng có thì ước mơ của em cũng như thứ quý giá xa vời và có thể chẳng bao giờ chạm lấy được. Vậy nhưng ta sẽ giúp em đánh lửa bén vào những cành củi xơ xác ấy. Đốt cháy một cành thành ngọn đuốc nuôi ý chí mà nhặt củi khô. Dẫu cho thực tế khắc nghiệt rằng ước mơ không phải củi mà dễ dàng nhặt, nó là những bước chân đầy đau đớn và khó nhọc chạm đến một thứ lung linh hơn. Nhưng ta mong rằng em sẽ mãi giữ được ngọn lửa đó trong lòng để soi sáng ,để bảo vệ em đưa em đến với ước mơ.

Giải thích:

Biện pháp ẩn dụ giúp nâng tầm một công việc nhọc nhằn thành biểu tượng của niềm hy vọng. Đi nhặt củi khô giữa dải đồi hoang vắng phản ánh sự bế tắc của hoàn cảnh; nhưng ngọn lửa bùng lên từ những cành củi ấy lại chứng minh sức sống mãnh liệt của tình mẫu tử và niềm tin vào tương lai. 

- Biện pháp tu từ 

+ Ẩn dụ: “nắng mưa”

+ Câu hỏi tu từ: “Làm sao cõng nắng mưa để qua mùa”

- Tác dụng: 

+ Tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu thơ

+ Nhấn mạnh sự khó khăn, tủi cực mà em bé phải gánh vác quá sức so với lứa tuổi của em bé.

+ Thể hiện thái độ cảm thương, lo lắng của tác giả đối với những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày của em bé.

Giải thích:

Biện pháp này làm nổi bật hình ảnh một đứa trẻ mỏng manh phải oằn mình chống chọi, gánh vác những giông bão, lo toan quá lớn của cuộc đời người lớn. 

Bài thơ đã gửi gắm đến người đọc những thông điệp ý nghĩa:

+ Trân trọng, cảm phục những em bé bất hạnh, tội nghiệp nhưng giàu nghị lực, sớm biết lo toan và giàu tình yêu thương với gia đình.

+ Kêu gọi sự sẻ chia, đồng cảm và chung tay của cộng đồng với những em bé có hoàn cảnh bất hạnh.

Giải thích:

Thông điệp vừa tôn vinh giá trị đạo đức tốt đẹp bên trong đứa trẻ, vừa thức tỉnh trách nhiệm sẻ chia của xã hội để không một mầm non nào phải cô độc vượt qua "mùa đông" của số phận.