Đọc hiểu Ai qua là bao chốn xa… (Phạm Lữ Ân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

- “Nhà, gia đình” là cái có sẵn, đã được thiết lập, nhưng nó mới chỉ là cái vỏ bên ngoài, chưa được vun đắp bằng tình yêu, chưa có hạnh phúc.

- “Bình yên, hạnh phúc, niềm vui, tình yêu” là những thức ta phải vun đắp, xây dựng bằng tình yêu, sự chân thành, nỗ lực cố gắng của tất cả các thành viên trong gia đình mới có được. Bình yên, hạnh phúc,… không là mãi mãi nếu chúng ta ngưng vun xới, bồi đắp chúng sẽ biến mất, bởi vậy, chúng là “phần mềmmền” có thể biến đổi linh hoạt, hoặc nhiều hoặc ít.

Giải thích :

Một ngôi nhà có thể tồn tại nhưng chưa chắc đã có hạnh phúc. Chỉ khi các thành viên biết yêu thương, sẻ chia và thấu hiểu nhau thì gia đình mới thực sự trở thành mái ấm bình yên. 

Hành động tham gia tái thiết lập sự bình yên:

- Bằng sự khoan dung, vị tha với nhau.

- Giữa những người trong gia đình cần phải đối xử bằng tình yêu thương, sự nhẫn nhịn.

- Luôn thông cảm và sẻ chia với nhau mọi điều trong cuộc sống.

- Luôn luôn nỗ lực hàn gắn, không được buông xuôi.

Giải thích:

Bình yên gia đình được xây dựng từ những việc làm giản dị hằng ngày chứ không phải từ những điều lớn lao. 

Tác dụng: nhấn mạnh sự đa dạng và phong phú của các cách thức mà mỗi người có thể áp dụng để thiết lập sự bình yên trong gia đình. Nó cho thấy rằng sự bình yên không tự nhiên mà có, mà cần sự nỗ lực và đóng góp từ tất cả mọi người, dù chỉ là những hành động nhỏ nhặt, tinh tế nhưng đầy ý nghĩa. 

Giải thích:

Những hình ảnh được liệt kê đều là biểu hiện của tình yêu thương, sự cảm thông và sẻ chia giữa con người với nhau. 

- Điểm giống nhau giữa tình cảm dành cho “nhà” của Phạm Lữ Ân và Huy Cận: Dù ở bất cứ đâu lòng thương nhớ về gia đình, về “nhà” vẫn luôn tha thiết, mãnh liệt, cháy bỏng trong mỗi con người. Qua đó cả hai tác giả đều khẳng vai trò, tầm quan trọng của “nhà” với cuộc đời mỗi chúng ta.

- Liên hệ:

+ Nhà là nơi ta được sinh ra, được nuôi lớn bằng sự bao dung, đùm bọc, yêu thương của cha mẹ và mọi người.

+ Nhà là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách con người.

+ Nhà là bến đỗ bình yên cho ta trở về sau những giông bão của cuộc đời.

Giải thích :

Cả Phạm Lữ Ân và Huy Cận đều thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó sâu nặng với mái nhà, gia đình và quê hương. Nếu trong văn bản Ai qua bao chốn xa, tác giả khẳng định dù đi đến nhiều nơi thì mái nhà vẫn là nơi vui nhất, bình yên nhất để trở về, thì trong bài Tràng giang, giữa không gian sông nước mênh mang, nhà thơ vẫn da diết nhớ nhà. Điều đó cho thấy mái nhà luôn có vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi con người.

Văn bản được triển khai theo các luận điểm:

- "Nhà" mang nhiều ý nghĩa khác nhau đối với mỗi con người.

- Con người luôn mong muốn "nhà" gắn liền với sự bình yên.

- Sự bình yên của gia đình không phải điều có sẵn mà cần được xây dựng.

- Mỗi người phải có trách nhiệm góp phần thiết lập và giữ gìn sự bình yên ấy.

Giải thích:

Các luận điểm được sắp xếp theo thứ tự từ thực trạng đến đưa ra giải pháp.

Nghệ thuật lập luận của tác giả:

- Lập luận logic, chặt chẽ.

- Sử dụng dẫn chứng thực tế, gần gũi, giàu sức gợi.

- Kết hợp linh hoạt các thao tác giải thích, phân tích, bình luận.

- Sử dụng hình ảnh so sánh độc đáo ("phần cứng" -"phần mềm").

- Giọng văn tâm tình, chân thành, giàu cảm xúc.

Giải thích:

Để làm sáng tỏ quan điểm về mối quan hệ giữa "nhà" và "sự bình yên", tác giả bắt đầu từ một câu chuyện có thật. Sau đó, tác giả triển khai hàng loạt dẫn chứng về những cách hiểu khác nhau của con người đối với "nhà", từ đó đi đến khẳng định rằng "nhà" không mặc nhiên đồng nghĩa với bình yên. Tiếp theo, tác giả dùng hình ảnh so sánh "phần cứng - phần mềm" để lí giải nguyên nhân, rồi đưa ra những hành động cụ thể nhằm thiết lập lại sự bình yên trong gia đình. Cách lập luận ấy vừa chặt chẽ về lí trí, vừa giàu cảm xúc nên có sức lay động người đọc.

Tác dụng:

- Tạo giọng văn gần gũi, thân mật, chân thành.

- Tăng tính đối thoại, tâm tình.

- Giúp câu chuyện trở nên chân thực, giàu cảm xúc.

- Từ trải nghiệm cá nhân ("tôi", "bạn của tôi") mở rộng thành bài học chung ("ta").

Giải thích:

Cách xưng hô này làm cho người đọc cảm thấy mình cũng đang tham gia vào cuộc trò chuyện của tác giả. 

Thông điệp sâu sắc nhất em rút ra là: Mỗi người cần biết yêu thương, thấu hiểu và chủ động vun đắp hạnh phúc gia đình, bởi sự bình yên của mái ấm không tự nhiên mà có mà được xây dựng từ tình yêu thương và trách nhiệm của mỗi thành viên. 

Giải thích:

Gia đình là nơi che chở, nâng đỡ con người trong cuộc sống. Nếu mỗi người biết quan tâm, sẻ chia thì gia đình sẽ luôn là nơi bình yên để trở về.