Đọc hiểu Lửa nhỏ đậu mới mềm (Nguyễn Thành) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

LỬA NHỎ ĐẬU MỚI MỀM

Nguyễn Thành

Quê tôi nằm bên một nhánh sông nhỏ, mùa hè gió Lào thổi rát mặt, mùa mưa thì nước sông dâng cao, tràn cả vào những bãi bồi ven làng. Trong cái khắc nghiệt ấy, mẹ tôi vẫn lặng lẽ giữ một nhịp sống không đổi: Bốn giờ sáng thức dậy nhóm bếp.

Mùi đậu đỏ ngâm từ đêm qua hòa cùng gạo mới thơm dịu, lan ra khắp nhà, len vào từng giấc ngủ của tôi. Mẹ luôn nói: “Cháo phải nấu bằng lửa nhỏ, đậu mới mềm, vị mới ngọt. Nóng vội là hỏng hết”. Khi trời còn mờ sương, mẹ đã chuẩn bị xong hai thùng cháo đầy, đặt vào đôi quang gánh tre. Con đường từ nhà ra chợ chỉ hơn cây số mà lồi lõm ổ gà, mùa mưa thì trơn trượt, mùa nắng thì bụi mù. Mẹ đặt nồi cháo bên gốc bàng già, nơi có khoảng đất bằng phẳng. Một cái ghế nhựa thấp, vài cái bát sứ trắng đã sứt miệng, hũ đường nhỏ và rổ bánh mì cắt lát, vậy là thành một quán. Những người khách quen dần dần ghé lại: Bác lái đò ăn, cô bán hoa, mấy đứa trẻ nhà nghèo.

Có người trả tiền đủ, có người ngập ngừng: “Mai trả nghe chị”. Mẹ chỉ gật đầu: “Ừ, ăn đi cho nóng”. Tôi từng thắc mắc: “Mẹ không sợ họ quên sao?”. Mẹ nhìn tôi, ánh mắt hiền như khói bếp: Người nghèo ít khi quên ân tình lắm con”.

Những buổi sáng ấy lặp lại suốt nhiều năm. Tiền lời chẳng bao nhiêu, chỉ đủ mua gạo, mua sách cho tôi, đôi khi dành dụm được vài đồng phòng khi đau ốm. Ngày tôi lớn hơn, bắt đầu biết so sánh, tôi bỗng thấy nghề của mẹ bé nhỏ giữa những ước mơ rộng dài. Tôi từng cúi mặt khi bạn bè đi ngang qua quán cháo. Tôi từng giả vờ bận việc khi mẹ gọi.

Tôi rời quê vào một sáng cuối hạ, khi những bông điệp trước cổng trường vừa rụng đỏ. Trước lúc tôi bước lên xe, mẹ lặng lẽ dúi vào tay tôi một túi vải cũ, bên trong là xấp tiền được gấp phẳng phiu. “Mẹ dành từ mấy mùa đậu đó. Lên thành phố, đừng để đói nghe con”. Thành phố mở ra trước mắt tôi bằng những tòa nhà cao tầng và ánh đèn không bao giờ tắt. Tôi bắt đầu quen với nhịp sống vội vàng, với những quán cà phê máy lạnh, với bạn bè nói chuyện về dự án, về tương lai rực rỡ.

Mỗi lần ai đó hỏi: “Mẹ bạn làm gì?”, tôi thường trả lời lấp lửng: “Mẹ mình buôn bán nhỏ”. Tôi không nói rõ là bán cháo đậu đỏ ở chợ sớm. Tôi sợ ánh nhìn thương hại, sợ những so sánh vô hình.

Rồi một buổi trưa, khi tôi đang ở giảng đường, điện thoại rung liên tục. Là số của cô hàng xóm. Giọng cô gấp gáp: “Con về ngay đi, mẹ con ngất ngoài chợ rồi”. Tôi nghe tim mình rơi thẳng xuống đáy ngực. Chuyến xe đêm dài hun hút. Mẹ nằm trên giường, gương mặt xanh xao. Tôi ngồi bên giường, nhìn rõ từng nếp nhăn nơi khóe mắt mẹ, thấy lòng mình thắt lại. Từ khi nào mẹ đã gầy đi như thế?

Những ngày ở nhà chăm mẹ, tôi dậy sớm thay mẹ nhóm bếp. Lửa củi không dễ điều khiển như tôi tưởng. Chỉ một chút nóng vội, cháo đã bén đáy nồi. Tôi chợt nhớ lời mẹ từng nói: “Nóng vội là hỏng hết”. Không chỉ nồi cháo, mà có lẽ cả cách tôi đã sống.

Tôi trở lại thành phố sau gần một tháng ở quê. Thành phố vẫn ở đó, những ước mơ vẫn ở đó, nhưng tôi không còn muốn chạy khỏi gốc bàng già nơi chợ sớm nữa. Những ngày sau, tôi học tập chăm chỉ hơn. Không phải vì muốn “thoát khỏi” quê nghèo như trước, mà vì tôi muốn bước đi vững vàng để có thể đỡ đần mẹ. Khi đến lượt mình thuyết trình trong một buổi học về giá trị lao động, tôi không nói về những doanh nhân thành đạt. Tôi kể về mẹ, người phụ nữ bán cháo đậu đỏ bên bến sông, người dậy từ bốn giờ sáng suốt hơn mười năm để giữ cho nồi cháo luôn đủ lửa. Lần đầu tiên, tôi nghe người khác nhắc đến nghề của mẹ mà lòng không còn co rút, trái lại thấy ấm áp và tự hào. Tôi chợt nhận ra, điều làm tôi trưởng thành không phải những bài học nơi giảng đường, mà chính là hành trình trở về để hiểu nghề của mẹ.

Nhiều năm sau, khi đã có công việc ổn định, tôi vẫn thường về quê mỗi dịp nghỉ. Và mỗi khi ai đó hỏi: “Mẹ bạn làm nghề gì?”, tôi mỉm cười đáp, không chút ngần ngại: “Mẹ tôi bán cháo đậu đỏ ở chợ sớm”. Câu trả lời giản dị ấy, với tôi, là niềm tự hào lớn nhất. Bởi phía sau nó là cả một đời tảo tần, là ngọn lửa âm thầm chưa từng tắt, là bài học về lòng nhân ái mà tôi mang theo suốt hành trình làm người.