Đọc hiểu Ở giữa cây và nền trời (Thi Hoàng) - Đề 2 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Các từ láy trong khổ thơ thứ ba là: “hờ hững, um tùm, day dứt”

Giải thích:

Các từ láy: “hờ hững”, “um tùm”, “day dứt” diễn tả trạng thái cảm xúc và cảnh vật rõ nét, giàu sắc thái biểu cảm.

- BPTT: so sánh

- Việc sử dụng hình ảnh so sánh như “tiếng mẹ” ân cần và “cha” mong ngóng không chỉ tạo nên sự gắn bó mật thiết giữa thiên nhiên và con người, mà còn làm nổi bật nét đẹp ấm áp, trìu mến của tự nhiên. Thiên nhiên hiện lên như cha mẹ hiền luôn yêu thương, chở che con người. Hình ảnh cha mẹ cũng khơi dậy những rung cảm sâu xa, thiêng liêng về tình thân, từ đó nhắn gửi con người hãy sống chan hòa, biết ơn và nâng niu thiên nhiên như máu mủ của mình.

Giải thích:

So sánh “tiếng lá… như tiếng mẹ”, “vòm trời… như cha” làm thiên nhiên trở nên gần gũi, ấm áp như tình thân, qua đó thể hiện sự gắn bó và tình yêu thiên nhiên sâu sắc.

Những từ “rút ruột” và “vặn mình” diễn tả một cách mạnh mẽ, đau đớn và dữ dội quá trình thiên nhiên tạo nên vẻ đẹp.

- “Rút ruột mà xanh” gợi cảm giác trời xanh đến mức như dồn hết nội lực, xanh đến kiệt cùng.

- “Vặn mình mà biếc” cho thấy cây biếc lên trong sự quằn quại, căng thẳng, như phải gồng mình để vươn lên.

=> Hai từ này không chỉ miêu tả vẻ đẹp mãnh liệt của thiên nhiên mà còn phản chiếu tâm trạng dồn nén, xúc cảm mãnh liệt của con người trước cảnh vật đầy ý nghĩa.

Giải thích:

Hai từ này diễn tả mức độ mãnh liệt, dồn nén của màu sắc thiên nhiên, làm nổi bật vẻ đẹp căng tràn sức sống, đồng thời thể hiện cảm xúc mạnh mẽ của con người trước cảnh vật.

Từ đoạn trích, em nhận thấy thiên nhiên rất đẹp đẽ, thiêng liêng và gắn bó với con người. Để bảo vệ thiên nhiên, chúng ta cần nâng cao ý thức giữ gìn môi trường sống: không xả rác bừa bãi, trồng thêm cây xanh, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và hạn chế các hành vi gây ô nhiễm. Bên cạnh đó, cần tuyên truyền, giáo dục cộng đồng cùng chung tay bảo vệ môi trường. Giữ gìn thiên nhiên cũng chính là giữ gìn sự sống và tương lai của chính mình.

Giải thích:

Vì thiên nhiên hiện lên đẹp đẽ, thiêng liêng và gắn bó như người thân nên con người cần có ý thức bảo vệ. Do đó cần giữ gìn môi trường, trồng cây, hạn chế ô nhiễm để duy trì vẻ đẹp ấy.

Nhân vật trữ tình trong văn bản: ta/mình

Giải thích:

Các câu thơ “Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều”, “Thiên nhiên ở với mình cao cả quá” cho thấy “ta/ mình” trực tiếp xuất hiện và bộc lộ suy nghĩ của mình trước thiên nhiên.

Những nét nghĩa tượng trưng của hình ảnh cây trong hai dòng thơ “Cây cứ đứng với nền trời khao khát/Nâng chiếc mầm trên tận đỉnh cây cao”:

- Sự nỗ lực, bền bỉ vươn tới ước mơ, hoài bão lớn lao.

- Khát khao dâng hiến những giá trị tốt đẹp cho đời.

- Sự tin tưởng, nâng đỡ của thế hệ đi trước với thế hệ đi sau.

Giải thích:

“Cây” luôn hướng lên nền trời và “chiếc mầm” được nâng lên tận đỉnh cây cao, vì thế hình ảnh gợi thái độ sống tích cực: luôn hướng lên, vươn tới và dâng hiến. 

- Nhân hóa: “Sắc diệp lục um tùm đang nói thế”

- Hiệu quả:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời thơ; làm cho hình ảnh thiên nhiên trở nên gần gũi, sống động, có hồn, biết trò chuyện, tâm tình.

+ Nhấn mạnh thiên nhiên đã hóa thành một con người đang thiết tha nhắn nhủ bài học về lẽ sống:

• Đừng lãng quên ký ức đau thương; sẵn sàng chiến đấu với quân thù để bảo vệ vùng trời bình yên.
• Đừng hờ hững, vô cảm với thiên nhiên, cuộc đời; đừng sống vô nghĩa, phù du như bọt bể mà hãy sống có giá trị với đời, với người.

Giải thích:

“Sắc diệp lục” vốn không thể “nói”, nhưng tác giả đã trao cho nó khả năng giao tiếp như con người. Nhờ vậy, câu thơ thêm gợi hình, gợi cảm; đồng thời nhấn mạnh về lẽ sống biết ơn, sống hòa mình với thiên nhiên.

- “Sau chiều nay ta phải tốt lên nhiều/Thiên nhiên ở với mình cao cả quá” là sự thức nhận sâu sắc của nhân vật trữ tình về lẽ sống đúng đắn, tốt đẹp; về ý nghĩa cao cả của thiên nhiên.  

- Suy nghĩ về ý nghĩa của thiên nhiên với con người:  

+ Thiên nhiên thức tỉnh con người bài học cao đẹp về lẽ sống; hướng con người đến chân – thiện - mỹ.  

+ Thiên nhiên lặng lẽ hiến dâng những giá trị tốt đẹp cho đời; luôn bao dung, che chở con người.

Giải thích:

Câu thơ “ta phải tốt lên nhiều” cho thấy nhân vật trữ tình không dừng lại ở việc ngắm nhìn thiên nhiên mà đã biến sự cảm nhận thành một bài học cho chính mình. Thiên nhiên “cao cả” bởi nó luôn hiện diện, trao tặng và nâng đỡ con người mà không đòi hỏi sự đáp trả.

- Chỉ ra hình ảnh thiên nhiên:

+ Đoạn 1: Trời xanh, cây biếc

+ Đoạn 2: Đồng xanh bát ngát, chân trời, trời xanh, nắng, mây trôi lững lờ

So sánh:  

- Điểm tương đồng: thiên nhiên ngập tràn sắc xanh, tràn đầy sức sống.  

- Điểm khác biệt:

+ Đoạn 1: Thiên nhiên hiện ra với sức xanh bung tỏa mạnh mẽ từ bên trong. Ngoài nghĩa tả thực, thiên nhiên còn tượng trưng cho khát khao tận hiến những giá trị đẹp đẽ cho cuộc đời.

+ Đoạn 2: Thiên nhiên hiện ra với sắc xanh tỏa rộng khắp không gian. Hình ảnh thiên nhiên chỉ mang nghĩa tả thực, gợi khung cảnh rộng lớn, yên bình, thơ mộng.

Giải thích:

Giải thích:

Ở đoạn 1, các từ “rút ruột”, “vặn mình” khiến màu xanh của trời và cây có sức căng, sức vận động mạnh, đồng thời gợi những suy ngẫm về con người. Trong khi đó, các từ “bát ngát”, “lững lờ” ở đoạn 2 mở ra một bức tranh thiên nhiên khoáng đạt, nhẹ nhàng và thơ mộng. Vì vậy, cùng viết về sắc xanh của thiên nhiên nhưng mỗi đoạn lại tạo nên một sắc thái cảm xúc riêng.