Đọc hiểu Đất nước (Tạ Hữu Yên) - Đề 2 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu… Nghe dịu nỗi đau của mẹ Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ Các anh không về, mình mẹ lặng im.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Đất nước tôi thon thả giọt đàn bầu…
Nghe dịu nỗi đau của mẹ
Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ
Các anh không về, mình mẹ lặng im.
Đất nước tôi
Từ thuở còn nằm nôi
Sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa
Lao xao trưa hè một giọng ca dao

Xin hát về Người, đất nước ơi!
Xin hát về Mẹ, Tổ quốc ơi!
Suốt đời lam lũ
Thương lũy tre làng bãi dâu, bến nước
Yêu trọn tình đời, muối mặn gừng cay
[…] Đất nước tôi
Sáng ngời muôn thuở
Khi trăng đã vào cửa sổ đòi thơ.

(Đất Nước, Tạ Hữu Yên, Báo Quân đội Nhân dân)

Chú thích: Tạ Hữu Yên (1927-2013) là nhà thơ, nhà văn, từng là đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2017. Thơ Tạ Hữu Yên dung dị, dễ hiểu, thể hiện tình cảm yêu nước, yêu con người, yêu quê hương tha thiết. Bài thơ Đất nước được ông viết năm 1984, sau một lần nhà thơ thăm trại an dưỡng dành cho các bà mẹ có con là liệt sĩ ở tỉnh Thái Bình.

Câu 1

Xác định thể thơ của đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào đặc trưng thể loại

Lời giải chi tiết

Thể thơ tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng thay đổi linh hoạt (dòng 8 tiếng, dòng 6 tiếng, dòng 9 tiếng...), cách ngắt nhịp tự do, không bị ràng buộc bởi các quy tắc chặt chẽ về luật bằng trắc hay vần vĩ như thơ truyền thống. 

Câu 2

Trong khổ thơ thứ nhất, vẻ đẹp của đất nước được khắc họa qua những từ ngữ, hình ảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc và xác định những hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của đất nước

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh thế hiện vẻ đẹp của đất nước là: Thon thả giọt đàn bầu, sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa, lao xao trưa hè một giọng ca dao, ...

Giải thích:

Đất nước hiện lên hài hòa giữa vẻ đẹp văn hóa, thơ mộng (giọt đàn bầu, giọng ca dao) và tầm vóc kiên cường, gan góc trước thiên tai (chắn bão giông, ngăn nắng lửa). 

Câu 3

Em hiểu nội dung của những dòng thơ sau như thế nào?

Mấy mùa không ngủ

Ngăn bước quân thù phía Nam, phía Bắc

Vai mẹ lại gầy gánh gạo nuôi con

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào ngữ cảnh để phân tích đoạn thơ

Lời giải chi tiết

Gợi lại hình ảnh người mẹ Việt Nam lam lũ, thức khuya dậy sớm, “mấy mùa không ngủ” vì gánh vác trách nhiệm vừa nuôi con, vừa góp sức vào cuộc kháng chiến.

Câu thơ cho thấy sự hi sinh thầm lặng của mẹ: “vai mẹ lại gầy gánh gạo nuôi con”.
⟶ Qua đó, nhà thơ ca ngợi tình mẫu tử, sự hi sinh cao cả của những bà mẹ Việt Nam, đồng thời khẳng định sức mạnh của hậu phương trong chiến tranh.

Giải thích:

Diễn tả sự khốc liệt của chiến tranh và đức hy sinh vô bờ bến của người mẹ hậu phương: chấp nhận gian khổ, thức khuya dậy sớm để gánh gạo nuôi con, nuôi quân.

Câu 4

Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá được sử dụng trong những dòng thơ:

Đất nước tôi

Sáng ngời muôn thuở

Khi trăng đã vào cửa số đòi thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp nhân hoá

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: Nhân hóa (“trăng đã vào cửa sổ đòi thơ”).

- Tác dụng: Làm cho thiên nhiên trở nên gần gũi, có hồn, đồng cảm với con người; thể hiện đất nước không chỉ giàu truyền thống, lịch sử mà còn là nguồn cảm hứng thi ca, luôn tỏa sáng trong tâm hồn nghệ sĩ và nhân dân.

Giải thích:

Gán hành động "vào cửa sổ", "đòi thơ" của con người cho vầng trăng, biến trăng thành người bạn tri âm và gợi mở không gian hòa bình, lãng mạn. 

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích, em hãy rút ra một bài học sâu sắc nhất cho bản thân và lí giải.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

+ Biết ơn tới những người Mẹ Việt Nam anh hùng, những chiến sĩ đã ngã xuống vì độc lập tự do của Tổ quốc.

+ Yêu, tự hào về quê hương, đất nước ta anh dũng, kiên cường.

...

Giải thích:

Nhắc nhở thế hệ trẻ rằng hòa bình hôm nay được đổi bằng xương máu của các anh hùng và nước mắt của mẹ, từ đó biết trân trọng và sống có trách nhiệm.

Câu 6

Phân tích tác dụng của biện pháp điệp ngữ trong hai dòng thơ sau:

“Xin hát về Người, đất nước ơi!

Xin hát về Mẹ, Tổ quốc ơi!”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Nhận diện cụm từ được lặp lại ở đầu hai dòng thơ liên tiếp và phân tích giá trị biểu cảm, liên kết của cấu trúc đó.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ điệp ngữ: “Xin hát về”

- Tác dụng:

+ Tạo âm hưởng, nhịp điệu, làm cho lời thơ trở nên hay hơn, hấp dẫn hơn.

+ Nhấn mạnh, làm nổi bật hình ảnh đất nước như người mẹ tần tảo giàu tình nghĩa. Hình tượng Mẹ - hình tượng Đất nước hòa vào nhau tạo nên hình tượng cao cả đẹp đề.

+ Tác giả bộc lộ tình cảm yêu mến, ngợi ca, tự hào về Mẹ về Đất nước.

Giải thích:

Nhấn mạnh tiếng lòng ngợi ca, biết ơn thành kính của tác giả, đồng thời làm nổi bật sự gắn kết thiêng liêng giữa hình tượng người Mẹ và Tổ quốc.

Câu 7

Nêu ngắn gọn cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ trong khổ (1)

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý các từ ngữ miêu tả hành động và trạng thái của mẹ ("tiễn con đi", "khóc thầm", "lặng im") để đúc kết đặc điểm nhân vật.

Lời giải chi tiết

Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong khổ 1:

- Tần tảo, chịu đựng âm thầm những mất mát trong chiến tranh.

- Yêu thương con, yêu đất nước.

- Dũng cảm, kiên cường, giàu đức hi sinh.

- Là tiêu biểu cho vẻ đẹp của người mẹ Việt Nam anh hùng

Giải thích:

Khắc họa nỗi đau mất mát tột cùng của người mẹ có các con hy sinh, nỗi đau không ồn ào mà nén vào trong thành sự "lặng im" đầy kiên cường, vĩ đại.

Tham Gia Group Dành Cho Học Sinh Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close