Đọc hiểu Chợ tết (Đoàn Văn Cừ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Những từ ngữ diễn tả trực tiếp không khí trên đường đi chợ Tết: “tưng bừng, vui vẻ”

Giải thích:

Hai từ “tưng bừng” và “vui vẻ” trực tiếp biểu hiện không khí náo nức, rộn ràng của người dân đi chợ Tết => Đây là những từ ngữ chỉ trạng thái, cảm xúc

Những hoạt động cụ thể của con người trong phiên chợ Tết được thể hiện ở phần thơ in đậm:

+ “Người mua bán ra vào”

+ “Người khách nói bô bô”

+ “Anh hàng tranh quẩy đôi bồ kĩu kịt, tìm đến chỗ đông người ngồi dở bán”

+ “Thầy khóa gò lưng trên phản, tay mài nghiên hí hoáy viết thơ xuân”

+ “Cụ đồ nho vuốt râu, nhẩm đọc câu đối”

+ “Bà cụ lão bán hàng”

Giải thích:

Những chi tiết này cho thấy phiên chợ Tết đông vui và sinh động với nhiều hoạt động khác nhau.

- Từ láy tượng hình trong hai dòng thơ: “hí loáy”

- Tác dụng: Từ láy tượng hình “hí hoáy” trong câu thơ miêu tả sinh động hành động chăm chú, tỉ mỉ của thầy khóa khi mài nghiên và viết thơ xuân. Từ này gợi hình ảnh cụ thể, gần gũi, khắc họa rõ nét sự tập trung và khéo léo của nhân vật. Đồng thời, “hí hoáy” còn tạo nhịp điệu vui tươi, góp phần làm nổi bật không khí nhộn nhịp, sinh động của phiên chợ Tết.

Giải thích:

“Hí hoáy” là từ láy tượng hình, gợi tả động tác viết nhanh, chăm chú, tỉ mỉ.

Đoạn thơ đã sử dụng yếu tố miêu tả rất thành công, góp phần tái hiện bức tranh chợ Tết sinh động và đậm chất truyền thống. Thiên nhiên được khắc họa rực rỡ qua những gam màu giàu sức gợi: “dải mây trắng đỏ dần”, “sương hồng lam”, “núi uốn mình trong chiếc áo the xanh”, làm nền cho không khí ngày xuân. Hình ảnh con người và hoạt động cũng hiện lên chân thực, phong phú: “thằng cu áo đỏ chạy lon xon”, “cụ già chống gậy lom khom”, “anh hàng tranh kĩu kịt quẩy đôi bồ”, “thầy khóa hí hoáy viết thơ xuân”… Ngôn ngữ giàu tính tạo hình với nhiều từ láy, màu sắc, ẩn dụ khiến bức tranh vừa cụ thể vừa trữ tình. Nhờ vậy, tác giả không chỉ tái hiện không khí náo nức, vui tươi của ngày Tết mà còn gợi lên vẻ đẹp văn hóa, tâm hồn Việt Nam.

Giải thích:

Đoạn thơ sử dụng nhiều yếu tố miêu tả để tái hiện sinh động bức tranh chợ Tết: miêu tả thiên nhiên. miêu tả con người và hoạt động, từ ngữ giàu tính tạo hình => tác giả đã vẽ nên bức tranh chợ Tết đông vui, rộn ràng, đậm màu sắc truyền thống của làng quê Việt Nam.

Những câu thơ miêu tả thiên nhiên trong đoạn thơ trên là:

+ Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,

+ Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,

+ Trên con đường viền trắng mép đồi xanh

+ Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa,

+ Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa,

+ Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh,

+ Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh

Giải thích:

Các câu thơ trên miêu tả sự chuyển biến kỳ diệu của cảnh vật vùng trung du Bác Bộ từ lúc rạng đông cho đến khi ánh bình minh lan tỏa rực rỡ.

Ý nghĩa:

- Là những hình ảnh gần gũi, giản dị, đặc trưng của phiên chợ Tết ở làng quê.

- Bức tranh phiên chợ Tết tưng bừng, náo nhiệt, làng quê yên bình, ấm no.

Giải thích:

Những chi tiết đắt giá ấy thâu tóm được cái hồn của văn hóa dân tộc, biến những hình ảnh sinh hoạt đời thường thành biểu tượng của cái đẹp cổ truyền.

- BPTT nhân hóa: núi uốn mình, đồi thoa son

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ thêm giàu hình ảnh, sống động hơn, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

+ Sự vật trở nên gần gũi, mang hồn người: Cảnh núi đồi như người thiếu nữ đang trang điểm, làm duyên làm dáng.

=> Qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, quê hương đất nước của tác giả.

Giải thích:

Thủ pháp nhân hóa đã thổi sức sống con người vào cảnh vật vô giác, khiến không khí chuẩn bị đón Tết lan tỏa đến từng đường nét núi sông.

Những điều cần làm:

- Tự hào, trân trọng những nét đẹp văn hóa của dân tộc.

- Cùng với người thân thực hiện những hoạt động duy trì Tết truyền thống như: đi chợ sắm Tết, gói bánh chưng, chúc Tết họ hàng, …

- Đoạn thơ cũng nhắc nhở chúng ta hãy ý thức được tình yêu cũng như trách nhiệm của mình đối với những nét đẹp văn hóa của dân tộc.

Giải thích:

Chợ Tết không chỉ là nét đẹp hoài niệm trong thơ ca mà còn là sợi dây kết nối tâm hồn các thế hệ người Việt với cội nguồn dân tộc.