Đọc hiểu Ngã ba Đồng Lộc (Huy Cận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Lý do người cha dặn con không được quên ngã ba Đồng Lộc vì:

+ Ngã ba Đồng Lộc là tuyến mạch giao thông quan trọng nối liền hai miền Nam - Bắc trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ, nơi đây là trọng điểm bắn phá ác liệt của đế quốc Mỹ nhưng quân dân ta vẫn giữ được tuyến đường thông suốt. Nơi đây đã có biết bao chiến sĩ, dân quân, thanh niên xung phong đã hy sinh xương máu để giữ tuyến đường thông suốt chi viện cho tiền tuyến miền Nam, trong đó tiêu biểu là mười cô gái thanh niên xung phong đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

+ Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành địa danh huyền thoại lịch sử của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước - không được quên ngã ba Đồng Lộc nghĩa là không quên những người đã hy sinh xương máu để bảo vệ nền độc lập dân tộc. Nhớ về nguồn cội cũng là đạo lí Uống nước nhớ nguồn mang tính nhân văn cao đẹp của con người Việt Nam.

Giải thích:

Chú ý câu: “con chớ có quên ngã ba Đồng Lộc”, Đồng Lộc là nơi nhiều người hi sinh trong chiến tranh. Người cha muốn con ghi nhớ công lao, sự hi sinh của thế hệ trước → nhắc nhở đạo lí “uống nước nhớ nguồn”.

Mở rộng:

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Cảm nhận về tấm lòng người cha:

- Là người dân yêu nước, biết trân trọng lịch sử dân tộc, hướng về cội nguồn với tấm lòng biết ơn sâu sắc.

- Là người cha thương con, định hướng đúng cho con biết sống có nghĩa tình, trân trọng quá khứ, biết ơn cội nguồn - những người đã đem lại cho con cuộc sống hoà bình, tự do,... Đó cũng là động lực để con vượt qua những gian nan, thử thách để thành công.

Giải thích:

Người cha là người yêu nước, trân trọng quá khứ và rất thương con → muốn định hướng con sống có trách nhiệm, biết ơn.

Mở rộng:

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ “ngã ba vận mệnh” ngầm ý muốn nói ngã ba Đồng Lộc thời chiến tranh chống Mỹ là ngã ba có ý nghĩa quyết định sự sống còn của đất nước, tạo nên bước ngoặt thay đổi cho dân tộc vì nơi đây là huyết mạch giao thông quan trọng để miền Bắc chi viện cho chiến tuyến miền Nam trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước. “Ngã ba đời” là ẩn dụ cho những bước ngoặt, những hướng đi, sự thay đổi cho cuộc đời con.

- Tác dụng:

+ Làm sâu sắc thêm ý thơ, muốn nhắc nhở con về những mốc lịch sử quan trọng của lịch sử đất nước và bước ngoặt của cuộc đời con khi con đứng trước những con đường lựa chọn.

+ Làm cho cách diễn đạt ngắn gọn, cô đúc hơn và làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

+ Thể hiện được tài năng và cách sử dụng từ ngữ tinh tế của tác giả.

Giải thích:

Hình ảnh: “ngã ba vận mệnh”, “ngã ba đời” (đoạn cuối). Đây là ẩn dụ cho những bước ngoặt quan trọng của đất nước và cuộc đời mỗi người → làm ý thơ sâu sắc, giúp lời dặn trở nên thấm thía, giàu ý nghĩa.

Mở rộng:

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Thông điệp:

- Mỗi người cần phải trân trọng quá khứ bởi vì quá khứ là nền tảng của hiện tại và tương lai. Quá khứ tốt đẹp, thuận lợi sẽ giúp ta tự hào, quá khứ khó khăn, gian khổ hoặc mất mát, hy sinh giúp ta thấy được giá trị của cuộc sống hiện tại và tương lai. Từ đó, ta có động lực phấn đấu vươn lên,...

- Mỗi người phải hướng về cội nguồn, biết ơn những người đã hy sinh xương máu cho ta được hưởng nền độc lập tự do, biết ơn cha mẹ, ông bà tổ tiên cho ta cuộc sống, học tập,... Đó cũng là đạo lí Uống nước nhớ nguồn, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây của dân tộc Việt Nam.

Giải thích:

Bài thơ gửi gắm thông điệp: phải biết trân trọng quá khứ, biết ơn sự hi sinh của cha ông và sống có trách nhiệm khi đứng trước những lựa chọn của cuộc đời.

Mở rộng:

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?