Đọc hiểu Nhớ mưa quê hương (Lê Anh Xuân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Ôi đâu rồi những trò chơi tuổi trẻ Những tàu chuối bẹ dừa, những mảnh chòi nhỏ bé Những vết chân thơ ấu buổi đầu tiên Mấy tấm mo cau là mấy chiếc thuyền Mưa cuốn đi rồi

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

[…]

Ôi đâu rồi những trò chơi tuổi trẻ

Những tàu chuối bẹ dừa, những mảnh chòi nhỏ bé

Những vết chân thơ ấu buổi đầu tiên

Mấy tấm mo cau là mấy chiếc thuyền

Mưa cuốn đi rồi

Mưa chảy xuống dòng sông quê nội,

Sóng nước quê hương dào dạt chảy về khơi

Chở những kỷ niệm xưa, chìm lắng bốn phương trời

Và ta lớn tình yêu hoà bể rộng

Cơn mưa nhỏ của quê hương ta đã sống

Nay vỗ lòng ta rung động cả trăm sông,

Ôi cơn mưa quê hương

Mưa là khúc nhạc của bài ca êm mát

 

Những đêm ta nằm nghe mưa hát mưa ơi

Nghe mưa đập cành tre, nghe mưa rơi tàu lá, thầm thì rào rạt vang xa…

Có lúc bỗng phong ba dữ dội

Mưa đổ ào ào như thác dồn trăm lối

Giấc mơ xưa có chớp giật, sấm gầm,

Trang sử nhỏ nhà trường bỗng hóa mưa giông

Nghe như tiếng của cha ông dựng nước,

Truyền con cháu phải ngẩng cao mà bước

Nghe như lời cây cỏ gió mưa,

Đang hát tiếp bài ca khuất ngàn xưa…

(Trích Nhớ mưa quê hương, Lê Anh Xuân, Thơ Việt Nam 1945 -1975, NXB Tác phẩm mới, 1970, tr. 379 – 380)

Câu 1

Xác định thể thơ của đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc các dòng thơ, xác định số tiếng trong mỗi dòng và cách gieo vần để nhận biết thể thơ.

Lời giải chi tiết

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều, cách ngắt nhịp và gieo vần linh hoạt.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Nêu những hình ảnh khơi gợi những trò chơi tuổi trẻ xuất hiện trong kí ức cơn mưa quê hương của nhân vật trữ tình.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ đầu, tìm những hình ảnh gắn với tuổi thơ và các trò chơi của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh khơi gợi trò chơi tuổi trẻ là:

- Tàu chuối, bẹ dừa.

- Những mảnh chòi nhỏ bé.

- Những vết chân thơ ấu.

- Mấy tấm mo cau làm những chiếc thuyền.

Giải thích:

Những hình ảnh trên được nhắc đến trực tiếp trong các câu thơ:

“Ôi đâu rồi những trò chơi tuổi trẻ

Những tàu chuối bẹ dừa, những mảnh chòi nhỏ bé

Những vết chân thơ ấu buổi đầu tiên

Mấy tấm mo cau là mấy chiếc thuyền”

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong những dòng thơ sau:

“Trang sử nhỏ nhà trường bỗng hoá mưa giông

Nghe như tiếng của cha ông dựng nước,

Truyền con cháu phải ngẩng cao mà bước.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chỉ ra biện pháp tu từ và phân tích tác dụng đối với nội dung, cảm xúc của đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: So sánh qua từ "như" ("Nghe như tiếng của cha ông dựng nước").

- Tác dụng:

+ Gợi lên âm hưởng thiêng liêng, hào hùng của truyền thống dân tộc.

+ Khẳng định tiếng mưa quê hương gợi nhắc công lao dựng nước của cha ông và truyền cho thế hệ sau sức mạnh, ý chí vươn lên.

+ Làm cho hình ảnh thơ giàu sức gợi, tăng giá trị biểu cảm.

Giải thích:

Phép so sánh giúp tiếng mưa trở thành tiếng gọi của lịch sử, của truyền thống dân tộc, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Từ suy ngẫm của tác giả trong hai dòng thơ: “Nghe như lời cây cỏ gió mưa/ Đang hát tiếp bài ca bất khuất ngàn xưa”, em hãy rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ hai dòng thơ, xác định thông điệp mà tác giả gửi gắm.

Lời giải chi tiết

- Suy ngẫm của tác giả trong hai dòng thơ: Lời cây cỏ gió mưa hòa vào bản hùng ca lịch sử oai hùng của đất nước.

- Rút ra một bài học về lẽ sống phù hợp. Có thể theo hướng: cần tự hào về lịch sử hào hùng của dân tộc; cần noi gương, tiếp bước các thế hệ cha anh đi trước để bảo vệ Tổ quốc; phải phát huy những giá trị truyền thống cao đẹp của quê hương, dân tộc, luôn ngẩng cao đầu mà bước…

Giải thích:

Câu trả lời cần nhấn mạnh vào bài học: cần tự hào về lịch sử dân tộc; cần tiếp nối truyền thống đẹp của đất nước;..

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close