Đọc hiểu Thăm cõi Bác xưa (Tố Hữu) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
THĂM CÕI BÁC XƯA
Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng nắng đu đưa
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
THĂM CÕI BÁC XƯA
Anh dắt em vào cõi Bác xưa
Đường xoài hoa trắng nắng đu đưa
Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa.
Có rào râm bụt đỏ hoa quê
Như cổng nhà xưa Bác trở về
Có bốn mùa rau tươi tốt lá
Như những ngày cháo bẹ măng tre.
Nhà gác đơn sơ, một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc, chẳng mùi sơn
Giường mây chiếu cói, đơn chăn gối
Tủ nhỏ, vừa treo mấy áo sờn.
Máy chữ thôi reo, nhớ ngón đàn
Thong dong chiếc gậy gác bên bàn
Còn đôi dép cũ, mòn quai gót
Bác vẫn thường đi giữa thế gian...
(Tố Hữu)
Câu 1
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ các dòng thơ, đếm số tiếng trong mỗi dòng và đối chiếu với đặc điểm các thể thơ đã học.
Lời giải chi tiết
Thơ 7 chữ.
Giải thích:
Mỗi dòng thơ trong bài đều có 7 tiếng như câu: “Anh dắt em vào cõi Bác xưa”
Mở rộng
- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.
- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách
- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.
Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong hai câu thơ:
“Có hồ nước lặng sôi tăm cá
Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa” là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ hai câu thơ, tìm những hình ảnh, sự vật được kể ra liên tiếp trong cùng một cấu trúc câu.
Nhận diện biện pháp liệt kê và phân tích tác dụng đối với nội dung, cảm xúc của đoạn thơ.
Lời giải chi tiết
- BPTT liệt kê:
- Tác dụng: Gợi những hình ảnh gần gũi, đơn sơ, quen thuộc trong cõi Bác xưa, tạo nhịp điệu, tăng sức biểu đạt cho câu thơ.
Giải thích:
Hai câu thơ đã liệt kê nhiều cảnh vật bình dị như hồ nước, cây trái, bóng dừa, từ đó làm nổi bật không gian sống thanh bình, giản dị và đậm chất làng quê quanh nơi ở của Bác.
Mở rộng
Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Dựa vào ngữ cảnh bài thơ, em hãy xác định nghĩa của từ “cõi” trong nhan đề “Thăm cõi Bác xưa”.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc toàn bài thơ, chú ý những hình ảnh miêu tả cảnh vật, nơi ở và sinh hoạt của Bác để hiểu nghĩa của từ “cõi” trong nhan đề theo ngữ cảnh cụ thể.
Lời giải chi tiết
Trong nhan đề “Thăm cõi Bác xưa”, từ “cõi” có nghĩa là không gian sống, thế giới gắn liền với cuộc đời và sinh hoạt giản dị của Bác Hồ khi Người còn ở.
Giải thích:
Bài thơ miêu tả cảnh vật, ngôi nhà và những đồ dùng quen thuộc của Bác như nhà gác, giường mây, dép cũ…, vì vậy “cõi Bác xưa” được hiểu là nơi ở và không gian sinh hoạt thân thuộc của Bác.
Mở rộng
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.
- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.
Qua bài thơ trên, em học tập được những đức tính nào của Bác? (Hãy trình bày bằng một đoạn văn từ 3 đến 5 câu).
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào những hình ảnh, chi tiết miêu tả cuộc sống và con người Bác trong bài thơ để rút ra các phẩm chất tốt đẹp của Bác.
Lời giải chi tiết
Qua bài thơ, em học được ở Bác Hồ đức tính giản dị, thanh cao trong lối sống. Dù là vị lãnh tụ lớn lao, Bác vẫn sống trong ngôi nhà nhỏ, đồ dùng mộc mạc, giản đơn. Em còn học được sự khiêm tốn, tinh thần lao động miệt mài và tình yêu thiên nhiên, đất nước. Những đức tính ấy nhắc nhở em phải sống giản dị, khiêm nhường và biết quý trọng những giá trị chân thật trong cuộc sống.
Giải thích:
Bài thơ nhắc đến “nhà gác đơn sơ”, “tủ nhỏ”, “đôi dép cũ”, từ đó làm nổi bật lối sống giản dị và thanh cao của Bác Hồ. Qua những hình ảnh ấy, em nhận ra nhiều phẩm chất tốt đẹp cần học tập và noi theo.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Căn cứ vào thể loại văn học (thơ trữ tình) và mục đích tối cao của người viết là bộc lộ tình cảm, sự xúc động khi thăm lại nơi ở cũ của vị lãnh tụ để xác định phương thức biểu đạt chủ đạo.
Lời giải chi tiết
Biểu cảm
Giải thích:
Mặc dù bài thơ có sử dụng phương thức miêu tả rất đậm nét (miêu tả ngôi nhà, chiếc giường mây, đôi dép cũ...) nhưng mục đích của sự miêu tả đó là để khơi gợi, bộc lộ niềm xúc động, sự kính phục và nỗi nhớ thương sâu sắc của nhà thơ dành cho Bác. Vì vậy, biểu cảm là phương thức chủ đạo.
Mở rộng
PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.
Nhà Bác qua bước chân “anh” và “em” hiện lên như thế nào? Tình cảm của nhà thơ dành cho Bác được thể hiện ra sao trong bài thơ?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích các hình ảnh tả cảnh, tả vật ở ba khổ thơ đầu để chỉ ra không gian nhà Bác. Sau đó, bám sát giọng điệu và các từ ngữ biểu cảm ở khổ cuối để làm rõ tình cảm của tác giả.
Lời giải chi tiết
- Nhà Bác hiện lên qua bước chân "anh" và "em": gần gũi, giản dị với hình ảnh quả xoài, bưới, nắng đu đủ, hồ nước cá, góc vườn đơn sơ,...
- Tình cảm của nhà thơ với Bác: Sự tiếc thương, ngậm ngùi khi về thăm nhà Bác.
Giải thích:
Sự đối lập giữa tầm vóc vĩ đại của một vị lãnh tụ với thế giới hiện vật giản đơn xung quanh Người chính là chất xúc tác mạnh mẽ nhất của dòng cảm xúc ngậm ngùi, thành kính của nhà thơ Tố Hữu trong chuyến hành hương này.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Đọc văn bản sau:
NHỮNG BÓNG NGƯỜI TRÊN SÂN GA
(Trích - Nguyễn Bính)
Những cuộc chia lìa khởi tự đây,
Cây đàn sum họp đứt từng dây.
Những đời phiêu bạt, thân đơn chiếc,
Lần lượt theo nhau suốt tối ngày...
Đọc văn bản sau và trả lời:
XUÂN XƯA CÓ MẸ
[1] Xuân chợt đến cho mai vàng rợp ngõ
Nắng dịu dàng muôn hoa cỏ đưa hương
Ngắm bạn bè khoe áo mới trên đường
Con giận dỗi thu mình trong góc tối
Mẹ vỗ về lệ mặn ướt đôi môi.
Đọc văn bản và trả lời câu hỏi:
Biển mùa này sóng dữ phía Hoàng Sa
Các con mẹ vẫn ngày đêm bám biển
Mẹ Tổ quốc vẫn luôn ở bên ta
Như máu ấm trong màu cờ nước Việt
NHẶT BÌNH YÊN TRONG KHU VƯỜN NĂM THÁNG
(Lương Đình Khoa)
Con muốn về thăm lại mảnh vườn xưa
Nơi yêu thương vương tháng ngày tuổi nhỏ
Bốn phương trời, tìm đâu bình yên thế
Cùng mẹ cha mong ngóng bóng lặng thầm.
MÙA THU CHO CON
Nắng mùa thu như ươm vàng rót mật
Tiếng trống trường rộn rã bước chân vui
Niềm hân hoan trong ánh mắt rạng ngời
Con đến trường học bao điều mới lạ
Danh sách bình luận