Đọc hiểu Sau giờ trực chiến (Vũ Quần Phương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Trong lời ru của mẹ, đất nước hiện ra qua những hình ảnh: Lối ngõ thôn thơm mùi ổi chín; Sau cơn mưa khí trời ngọt lịm; Đêm xanh ngời khi ngôi sao lên; Cánh cò trắng bay ra trận địa; Nước chảy ngoài kia, bờ đê gió thổi; Trăng ngời trên ngọn phi lao, cát trắng

Giải thích:

Đất nước trong lời ru được cụ thể hóa bằng những hình ảnh thiên nhiên, làng quê Bắc Bộ gần gũi, thanh bình nhưng cũng rất kiên cường nơi trận địa, thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa tình yêu gia đình và tình yêu Tổ quốc.

- “Lòng đêm đất nước”: Ẩn dụ cho không gian quê hương, đất nước bao bọc, chở che, đồng thời gợi sự sâu lắng, thiêng liêng của tình yêu nước trong lòng người mẹ => tạo cảm giác ấm áp, gần gũi, nhấn mạnh sự gắn kết giữa cá nhân và đất nước.

- “Cánh cò bay suốt canh khuya”: ẩn dụ cho người mẹ, người lính, hay những con người bền bỉ, hy sinh thầm lặng bảo vệ đất nước qua những đêm dài chiến tranh => tăng tính hàm súc, gợi hình, gợi cảm, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc tình yêu quê hương, đất nước và sự hy sinh thầm lặng của người mẹ trong bối cảnh chiến tranh.

Giải thích:

Phép ẩn dụ làm tăng tính hàm súc cho câu thơ, biến không gian đêm thành một vòng tay che chở lớn và khắc họa sâu sắc hình ảnh người mẹ tảo tần, hy sinh thầm lặng để bảo vệ giấc ngủ của con cùng nền độc lập dân tộc.

Lời mẹ nhắn con mơ theo cánh cò – biểu tượng bình yên, tốt đẹp, gắn với quê hương. “Giấc mơ gần” là những điều giản dị, “giấc mơ xa” là hoài bão lớn, mong con không ngừng phấn đấu, góp phần xây dựng đất nước.

Giải thích:

Câu thơ thể hiện lời nhắn nhủ đứa con hãy luôn nuôi dưỡng những ước mơ trong sáng, từ những điều bình dị, gần gũi trong hiện tại đến những hoài bão hòa bình, tự do cao đẹp ở tương lai.

Bài học: Từ lời mẹ, ta học cách trân trọng gia đình, quê hương – nguồn sức mạnh tinh thần. Sống là nuôi dưỡng ước mơ trong trẻo, hướng thiện, đồng thời cống hiến cho cộng đồng, đất nước. Bài học khích lệ sống ý nghĩa, yêu thương và không ngừng vươn tới mục tiêu cao đẹp.

Giải thích:

Lời tâm sự của mẹ gửi gắm bài học về lối sống cống hiến và lòng biết ơn, nhắc nhở thế hệ trẻ trân trọng nền hòa bình đổi bằng xương máu và biết nỗ lực hành động vì sự phát triển của cộng đồng.

Sự việc khơi nguồn cảm hứng trong bài thơ: Người mẹ trở về hát ru con sau giờ trực chiến.

Giải thích:

Khoảnh khắc người mẹ trở về từ ca trực chiến khốc liệt rồi cất súng, dịu dàng hát ru con bên nôi chính là chất xúc tác mạnh mẽ làm nảy sinh cảm hứng ngợi ca vẻ đẹp con người thời đại và tình mẫu tử.

- Biện pháp tu từ ẩn dụ: "Cánh cò trắng" chỉ người mẹ.

- Tác dụng:

+ Giúp câu thơ sinh động, hấp dẫn, giàu hình ảnh và sức gợi

+ Khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ trong thời chiến tranh. vừa tham gia kháng chiến, vừa bảo vệ, che chở cho con. Qua đó, ta thấy được sự hòa quyện, gắn kết giữa tình yêu nước và tình cảm gia đình.

+ Nhà thơ đã thể hiện sự biết ơn, trần trọng, tự hào trước sự hi sinh và vai trò to lớn của người mẹ.

Giải thích:

Phép ẩn dụ "cánh cò trắng" đã thơ mộng hóa hiện thực chiến tranh, làm nổi bật chân dung người phụ nữ thời chiến: kiên cường trong khói bom nhưng vẫn tràn đầy sự ấm áp, dịu dàng khi trở về với thiên chức làm mẹ

Ý nghĩa của hình ảnh tượng trưng "cánh cò" trong bài thơ:

- Cánh cò là biểu tượng cho người mẹ che chở, yêu thương, nâng đỡ con và sự gắn kết hậu phương với tiền tuyến.

- Cánh cò là hình ảnh về quê hương, gợi lại tuổi thơ bình yên đối lập với thực tại chiến tranh.

- Cánh cò bay xa thể hiện ước mơ, niềm tin vào một tương lai tươi sáng, hòa bình.

- Nhận xét: Việc sử dụng hình ảnh có ý nghĩa tượng trưng khiến câu thơ trở nên hàm súc, cô đọng, giàu sức gợi, có khả năng kích thích liên tưởng, tưởng tượng cho người đọc.

Giải thích:

Cánh cò là một tín hiệu thẩm mỹ đa nghĩa, vừa biểu tượng cho sự tảo tần, che chở của người mẹ, vừa gợi nét thanh bình của quê hương và niềm tin bất diệt vào ngày mai chiến thắng.

- Hình ảnh người phụ nữ trong bài thơ: là người phụ nữ trong thời chiến kiên cường, dũng cảm, giàu đức hi sinh tình yêu con gắn liền với tình yêu quê hương, đất nước.

- Vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội hiện nay: Tiếp nối những vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ trong thời chiến, đồng thời họ còn là những người phụ nữ bản lĩnh, mạnh mẽ, giỏi giang, nhạy bén, tạo ra nhiêu giá trị trong thời đại mới...

Giải thích:

Người phụ nữ Việt Nam ngày nay vừa tiếp nối mạch nguồn truyền thống tốt đẹp (đảm đang, vị tha, yêu nước), vừa tỏa sáng với các phẩm chất của thời đại mới như bản lĩnh, tri thức, tự chủ và năng động.