Đọc hiểu Tổ quốc nhìn từ biển (Nguyễn Việt Chiến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển
Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa
Ngàn năm trước con theo cha xuống biển
Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
TỔ QUỐC NHÌN TỪ BIỂN
Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển
Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa
Ngàn năm trước con theo cha xuống biển
Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa
Đất Tổ quốc khi chập chờn bóng giặc
Các con nằm thao thức phía Trường Sơn
Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn
Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển
Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng
Sóng lớp lớp đè lên thềm lục địa
Trong hồn người có ngọn sóng nào không.”
(Trích Tổ quốc nhìn từ biển, Nguyễn Việt Chiến *, Tập viết Văn nghệ Quân đội, Hạ Long 4-2009)
Chú thích: (*) Nguyễn Việt Chiến yêu thơ và làm thơ từ rất sớm, có thơ in ở các báo Trung ương từ năm lớp 9 khi đang theo học tại trường Chu Văn An, năm 1969. Nhà thơ từng có 4 năm tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Câu 1
Xác định thể thơ của đoạn trích trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ để xác định thể thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: 8 chữ
Giải thích:
Mỗi dòng thơ trong đoạn trích đều có 8 tiếng, ví dụ: “Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển” (8 tiếng)
Mở rộng
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Truyền thuyết nào được nhắc đến trong đoạn trích trên?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, chú ý những hình ảnh, chi tiết gợi nhắc đến các truyền thuyết dân gian của dân tộc.
Lời giải chi tiết
Truyền thuyết được nhắc là: Con Rồng, cháu Tiên
Giải thích:
Các câu thơ:
- “Ngàn năm trước con theo cha xuống biển”
- “Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa”
- “Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng”
→ gợi nhắc đến truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên, kể về Lạc Long Quân đưa năm mươi người con xuống biển, Âu Cơ đưa năm mươi người con lên núi.
Mở rộng
- Truyền thuyết là thể loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử. Qua đó, truyền thuyết thể hiện nhận thức, tình cảm của tác giả dân gian đối với các nhân vật, sự kiện lịch sử. Đặc điểm của truyền thuyết được thể hiện qua cách xây dựng nhân vật, cốt truyện, sử dụng yếu tố kì ảo, lời kể,…
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu thơ sau:
“Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ và phân tích tác dụng của biện pháp đó đối với việc biểu đạt nội dung, cảm xúc của câu thơ.
Lời giải chi tiết
- Hình ảnh “biển cần lao” được so sánh với “áo mẹ bạc sờn”.
- Tác dụng:
+ Giúp câu thơ được diễn đạt thêm sinh động, hấp dẫn.
+ Làm nổi bật sự vất vả, nhọc nhằn của biển đảo quê hương qua bao năm tháng.
+ Qua đó thể hiện tình yêu thương, niềm xót xa và sự trân trọng của tác giả đối với biển đảo Tổ quốc.
Giải thích:
Tác giả đã mượn hình ảnh quen thuộc “áo mẹ bạc sờn” để liên tưởng đến “biển cần lao”. Cũng như người mẹ tảo tần hi sinh vì con, biển đảo Việt Nam đã trải qua biết bao sóng gió, gian khó nhưng vẫn luôn mang lại nguồn sống cho nhân dân ta. Cách so sánh này giúp câu thơ giàu cảm xúc, khơi gợi trong người đọc tình yêu và ý thức trách nhiệm đối với biển đảo quê hương.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Tình cảm của tác giả được thể hiện trong đoạn trích là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ đoạn thơ, chú ý những từ ngữ, hình ảnh và giọng điệu thể hiện cảm xúc, thái độ của tác giả đối với Tổ quốc và biển đảo.
Lời giải chi tiết
- Tình cảm của tác giả được thể hiện trong đoạn trích là:
+ Tình yêu tha thiết, sâu nặng đối với Tổ quốc và biển đảo quê hương.
+ Niềm tự hào về chủ quyền biển đảo Việt Nam.
+ Sự lo lắng, trăn trở trước những hiểm họa xâm phạm chủ quyền biển đảo.
+ Đồng thời thể hiện ý thức trách nhiệm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của đất nước.
Giải thích:
Qua các hình ảnh về biển đảo cùng những câu thơ giàu tính suy tư, tác giả bộc lộ tình yêu nước sâu sắc, niềm tự hào dân tộc và lời nhắc nhở mỗi người cần có trách nhiệm với biển đảo, chủ quyền của Tổ quốc.
Mở rộng
Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
Từ đoạn trích trên em hãy nêu trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ biển đảo quê hương.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung đoạn thơ, liên hệ thực tế để nêu những việc làm cụ thể thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với việc bảo vệ biển đảo quê hương.
Lời giải chi tiết
- Trách nhiệm trong việc bảo vệ biển đảo quê hương:
+ Tìm hiểu và nâng cao hiểu biết về chủ quyền biển đảo Việt Nam.
+ Bồi dưỡng lòng yêu nước và ý thức tự hào dân tộc.
+ Có ý thức giữ gìn môi trường biển sạch đẹp.
+ Ra sức học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước trong tương lai.
Giải thích:
Đoạn thơ thể hiện tình yêu Tổ quốc, niềm tự hào và sự trăn trở trước vấn đề chủ quyền biển đảo. Vì vậy, mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ biển đảo bằng những hành động thiết thực phù hợp với lứa tuổi.
Mở rộng
Tình yêu quê hương, đất nước và ý thức bảo vệ chủ quyền Tổ quốc là một mạch nguồn lớn trong văn học Việt Nam. Tinh thần ấy được thể hiện qua nhiều tác phẩm như Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn hay bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận. Những tác phẩm này đều góp phần bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và tinh thần bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của dân tộc.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận