Đọc hiểu Xin làm hạt phù sa (Lê Cảnh Nhạc) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Nội dung chính: Khát vọng muốn cống hiến cho đời

Giải thích:

Các hình ảnh “hạt phù sa”, “tiếng chim ca”, “tia nắng”, “hạt mưa rơi” đều là những sự vật nhỏ bé nhưng có vai trò làm cho cuộc sống thêm tốt đẹp. Phù sa bồi đắp đất đai, tiếng chim làm đẹp bầu trời, tia nắng đem lại ánh sáng, hạt mưa giúp sự sống nảy mầm. Việc liên tiếp bày tỏ ước nguyện “ước làm” cho thấy tác giả mong muốn đóng góp một phần nhỏ bé, hữu ích cho cuộc đời.

Hai biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích:

- Điệp ngữ “ước gì” khẳng định khát vọng muốn cống hiến, giúp ích cho cuộc đời

- Ẩn dụ: các hình ảnh “một hạt phù sa”, “tiếng chim ca”, “tia nắng”, “hạt mưa rơi” – cụ thể hoá những cống hiến của nhân vật, làm cho câu thơ trở nên hình tượng hơn

Giải thích:

Cụm từ “Ước làm” được lặp lại ở đầu nhiều dòng thơ, tạo thành một chuỗi những ước nguyện nối tiếp nhau. Sự lặp lại ấy cho thấy khát vọng cống hiến không phải là một ý nghĩ nhất thời mà là mong muốn mãnh liệt, nhất quán của chủ thể trữ tình. Bên cạnh đó, tác giả không nói trực tiếp “muốn cống hiến” mà mượn những hình ảnh như “hạt phù sa”, “tia nắng”, “hạt mưa” để diễn tả những đóng góp tuy nhỏ bé nhưng có ích cho cuộc đời.

Đoạn thơ cho ta liên tưởng đến bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải.

Giải thích:

Trong Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải cũng thể hiện khát vọng được hóa thân và cống hiến một phần nhỏ bé của mình cho cuộc đời, cho đất nước. Hình ảnh “Ta làm con chim hót”; “Ta làm một cành hoa” hay khát vọng “Lặng lẽ dâng cho đời” có điểm tương đồng với ước nguyện trở thành “hạt phù sa”, “tia nắng”, “hạt mưa” trong đoạn thơ. Cả hai đều hướng đến một quan niệm sống đẹp: sống khiêm nhường nhưng có ích, đem phần tốt đẹp của mình góp vào cuộc sống chung.

Thông điệp: Nêu lên khát vọng khiêm nhường trong cuộc sống. Chúng ta tuy còn trẻ, tuy mới bước vào con đường đời, nhưng hãy đóng góp 1 phần nhỏ vào công cuộc đổi mới của đất nước, giúp ích cho đời.

Giải thích:

Những điều tác giả “ước làm” đều không lớn lao: chỉ là “một hạt phù sa”, “một tiếng chim ca”, “tia nắng vàng tươi”, “một hạt mưa rơi”. Tuy nhiên, mỗi sự vật ấy đều đem lại một giá trị nhất định cho cuộc sống. Qua đó, tác giả khẳng định rằng con người không nhất thiết phải làm những điều thật lớn lao mới có thể cống hiến; cống hiến là khi ta biết đem khả năng và những điều tốt đẹp của mình đóng góp cho đời. Ta cũng hãy sống khiêm nhường, nhưng đừng nên quá tự ti, rụt rè.