Đọc hiểu Con cò (Chế Lan Viên) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Con còn bế trên tay
Con chưa biết con cò
Nhưng trong lời mẹ hát
Có cánh cò đang bay:
"Con cò bay la
Con cò bay lả
Con cò Cổng Phủ
Con cò Đồng Đăng..."
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CON CÒ
Chế Lan Viên
I Con còn bế trên tay Con chưa biết con cò Nhưng trong lời mẹ hát Có cánh cò đang bay: "Con cò bay la Con cò bay lả Con cò Cổng Phủ Con cò Đồng Đăng..." Cò một mình, cò phải kiếm lấy ăn Con có mẹ, con chơi rồi lại ngủ "Con cò ăn đêm Con cò xa tổ Cò gặp cành mềm Cò sợ xáo măng..." Ngủ yên, ngủ yên, cò ơi, chớ sợ Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng Trong lời ru của mẹ thấm hơi xuân Con chưa biết con cò con vạc Con chưa biết những cành mềm mẹ hát Sữa mẹ nhiều, con ngủ chẳng phân vân
II Ngủ yên, ngủ yên, ngủ yên Cho cò trắng đến làm quen Cò đứng ở quanh nôi Rồi cò vào trong tổ Con ngủ yên thì cò cũng ngủ Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi Mai khôn lớn, con theo cò đi học Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân Lớn lên, lớn lên, lớn lên... Con làm gì? Con làm thi sĩ Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ Trước hiên nhà Và trong hơi mát câu văn
III Dù ở gần con Dù ở xa con Lên rừng xuống bể Cò sẽ tìm con Cò mãi yêu con Con dù lớn vẫn là con của mẹ Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con À ơi! Một con cò thôi Con cò mẹ hát Cũng là cuộc đời Vỗ cánh qua nôi Ngủ đi, ngủ đi! Cho cánh cò, cánh vạc Cho cả sắc trời Đến hát Quanh nôi
(Chế Lan Viên toàn tập, Vũ Thị Thường sưu tập và biên soạn, NXB Văn học, 2002)
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản trên và cho biết việc tác dụng của việc sử dụng thể thơ đó đối với việc thể hiện nội dung, cảm xúc của văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Quan sát số tiếng ở mỗi dòng thơ, cách gieo vần và ngắt nhịp để xác định thể thơ; sau đó nêu tác dụng của thể thơ đối với việc thể hiện nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Văn bản được viết theo thể thơ tự do.
- Tác dụng: Thể thơ tự do giúp tác giả linh hoạt trong cách ngắt nhịp, số tiếng, số dòng thơ; tạo âm hưởng gần gũi như lời ru của mẹ, giúp bộc lộ tự nhiên tình mẫu tử sâu nặng và những suy ngẫm về sự trưởng thành của con.
Giải thích:
Bài thơ không bị gò bó về số tiếng, số dòng hay cách gieo vần. Nhờ đó, lời thơ vừa mềm mại, da diết như lời hát ru, vừa dễ dàng diễn tả dòng cảm xúc thiết tha của người mẹ.
Câu 2
Theo văn bản, điều gì xuất hiện trong lời mẹ hát?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ phần đầu văn bản, xác định chi tiết được nhắc đến trong lời mẹ hát.
Lời giải chi tiết
Trong lời mẹ hát xuất hiện hình ảnh cánh cò (con cò) đang bay cùng những câu ca dao về con cò.
Giải thích:
Ngay ở những câu thơ đầu, tác giả viết: "Nhưng trong lời mẹ hát/ Có cánh cò đang bay". Hình ảnh con cò được đưa vào lời ru qua những câu ca dao quen thuộc, trở thành hình ảnh gắn bó với tuổi thơ của đứa con.
Câu 3
Phân tích tác dụng của biện pháp điệp ngữ trong đoạn thơ sau:
“Ngủ yên, ngủ yên, ngủ yên Cho cò trắng đến làm quen Cò đứng ở quanh nôi Rồi cò vào trong tổ Con ngủ yên thì cò cũng ngủ Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ được lặp lại trong đoạn thơ, sau đó phân tích tác dụng của phép điệp ngữ đối với nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Điệp ngữ: "Ngủ yên, ngủ yên, ngủ yên".
- Tác dụng: Nhấn mạnh lời ru tha thiết, trìu mến của người mẹ; tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, êm ái như tiếng hát ru; đồng thời thể hiện mong ước con có giấc ngủ bình yên trong vòng tay yêu thương và che chở.
Giải thích:
Việc lặp lại ba lần cụm từ "Ngủ yên" khiến âm điệu bài thơ trở nên du dương, sâu lắng, gợi cảm giác bình yên của tuổi thơ. Qua đó, người đọc cảm nhận được tình yêu thương vô bờ của mẹ, mẹ luôn bao bọc, bảo vệ con.
Câu 4
Nêu ý nghĩa của biểu tượng “con cò” trong văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh trung tâm trong bài thơ dựa vào toàn bộ nội dung văn bản.
Lời giải chi tiết
Biểu tượng "con cò" tượng trưng cho lời ru của mẹ, tình mẫu tử thiêng liêng, sự yêu thương, che chở và đồng hành của mẹ trên suốt hành trình trưởng thành của con.
Giải thích:
Ban đầu, con cò xuất hiện trong lời ru của mẹ. Sau đó, con cò theo con từ lúc nằm nôi, đến khi đi học, trưởng thành và suốt cả cuộc đời. Vì vậy, hình ảnh con cò là biểu tượng của tình mẹ luôn nâng đỡ, dõi theo và yêu thương con vô điều kiện.
Câu 5
Từ nội dung của văn bản, anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của lời ru đối với hành trình trưởng thành của mỗi người.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Rút ra thông điệp từ văn bản, kết hợp với suy nghĩ của bản thân.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Lời ru không chỉ đưa con vào giấc ngủ êm đềm mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp nhân cách và truyền cho con những bài học đầu tiên về tình yêu thương, lòng nhân ái. Trong hành trình trưởng thành, lời ru trở thành nguồn động viên, chỗ dựa tinh thần giúp mỗi người thêm vững vàng trước những khó khăn của cuộc sống.
Giải thích:
Qua bài thơ, lời ru mang theo tình mẹ, văn hóa dân gian và những giá trị sống tốt đẹp, góp phần hình thành tâm hồn và nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người từ thuở ấu thơ.
Có một nhà thơ đi mãi vào cánh đồng buổi chiều
Lởm chởm gốc rạ sau mùa cấy gặt
Mùi thơm lúa khoai thân thuộc
Nói gì, hở tiếng reo cỏ may
Mùa thu vừa trở lại?
Nhờ thày dẫn con đi dưới bóng tre làng
Để cả tuổi ấu thơ lung linh miền cổ tích
Giếng nước gặp thần, hiên chùa gặp bụt
Cô tiên ở sân đình cho chiếc túi ba gang ...
Danh sách bình luận