Đọc hiểu Cuộc chia ly màu đỏ (Nguyễn Mĩ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

– Cụm từ “màu đỏ” được nhắc lại bốn lần trong khổ thơ cuối.

– Mỗi “màu đỏ” hiện lên theo bước chân người ra trận. Cái “màu đỏ” đi hết hành trình của một tứ thơ vận động từ tả thực sang ẩn dụ, từ tình cảm lứa đôi hướng về những tình cảm lớn đối với đất nước.

Giải thích:

Phép điệp ngữ lặp lại 4 lần cụm từ “màu đỏ” tạo hiệu ứng nhấn mạnh, gợi sự vận động của hình tượng thơ

– Những hình ảnh tác giả muốn xây dựng để gợi màu đỏ thị giác là:
+ Mùa đỏ của vườn hoa.
+ Của chiếc áo rực lên như than lửa.
+ Của cánh nhạn lai hồng.
+ Màu hồng ngọc của rạng đông.
– Những hình ảnh không cảm nhận được bằng thị giác là:
+ Tình yêu cô rực cháy.
+ Bức tranh chan chứa sắc màu tình yêu.
+ Cuộc chia tay không mang nét bi thương.
+ Hùng tráng mạnh mẽ đầy tính sử thi.
– Ý nghĩa của những hình ảnh đó là: tượng trưng cho tình yêu nồng cháy.

Giải thích:

Sự kết hợp giữa sắc đỏ thị giác rực rỡ và sắc đỏ tinh thần trừu tượng đã "vật chất hóa" tình yêu và lý tưởng, giúp cái riêng hòa quyện trọn vẹn vào cái chung

Ý nghĩa thông điệp: Như không hề có cuộc chia li là:
– Cuộc chia li không mang nét bi thương, xót xa. Mang cảm hứng lãng mạn.
– Như chưa hề có nghĩa tình yêu đồng hành cùng chàng trai. Động viên tinh thần, không bao giờ rời xa nhau.

Giải thích:

Thông điệp thể hiện tư tưởng vượt lên hoàn cảnh của con người Việt Nam thời chiến: xem việc xa nhau là cống hiến, lấy tình yêu đất nước làm điểm tựa cho tình yêu đôi lứa.

Phương thức biểu đạt: biểu cảm, tự sự, miêu tả

Giải thích:

Nhờ sự kết hợp giữa tự sự và miêu tả, mạch cảm xúc (biểu cảm) của nhà thơ có điểm tựa thực tế sinh động, giúp tiếng lòng trữ tình vang lên tự nhiên và giàu sức lay động.

Nhân vật trữ tình trong bài thơ trên là “tôi”

Giải thích:

Nhân vật “tôi” xưng danh trực tiếp, đứng ở vị trí người chứng kiến cuộc chia ly để ghi lại bức tranh, từ đó nâng lên thành những chiêm nghiệm mang tính khái quát về tình yêu và thời đại.

- Những hình ảnh miêu tả sắc đỏ có trong buổi chia ly: cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ, một cô áo đỏ, chiếc áo đỏ rực như than lửa, những cánh hoa màu đỏ.

- Những hình ảnh miêu tả sắc đỏ trong tường tượng của nhà thơ: tươi như cánh nhạn lai hồng, một rạng đông với màu hồng ngọc, bông hoa chuỗi đỏ tươi, ánh lửa hồng trên bếp.

Giải thích:

Sự chuyển dịch từ sắc đỏ thực tại sang sắc đỏ tưởng tượng thể hiện sự phát triển của tứ thơ: từ một nét vẽ cụ thể ở đời thực nở bung thành không gian tưởng tượng bao la, đi theo bước chân người lính đến mọi miền Tổ quốc.

- So sánh "chiếc áo đỏ rực như than lửa".

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh/ khắc sâu ấn tượng về sắc áo đỏ mà cô gái mặc trong buổi chia tay người chồng đang chuẩn bị lên đường nhập ngũ.

+ Đó cũng là màu đỏ biểu tượng cho tình yêu nồng nàn, sâu sắc mà cô dành cho chồng mình.

+ So sánh làm cho ý thơ trở nên sinh động, gợi cảm, hấp dẫn dễ đi vào lòng người.

- Ẩn dụ: "giọt long lanh nóng bóng sáng ngời" ẩn dụ cho nỗi buồn của người con gái trong buổi chia ly; "bình minh đang hé giữa làn môi - rạng đông đang bừng trên nét mặt" ẩn dụ cho sự động viên, cố vũ, sẵn sàng hy sinh, hiến dâng của cô gái. 

- Tác dụng: 

+ Làm nổi bật lên hình ảnh cô gái trong buổi chia ly: dù những giọt nước mắt có rơi nhưng đôi môi vẫn hé cười như ánh nắng bình minh, nét mặt vẫn rạng ngời như hừng đông. Điều đó có nghĩa là nói buồn chia ly bị lấn át và trở nên nhỏ bé trước tinh thần sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cá nhân cho hạnh phúc lớn lao của dân tộc. Con người trong hoàn cảnh bây giờ họ sẵn sàng hiến dâng và quên đi hạnh phúc lứa đôi để cống hiến cho tổ quốc.

+ Thể hiện thái độ đồng cảm, trân trọng của tác giả dành cho cô gái.

+ Làm cho hình ảnh thơ trở nên gợi cảm, sinh động...

Giải thích:

Các biện pháp tu từ kết hợp nhuần nhuyễn giúp đoạn thơ giàu tính tạo hình và giá trị biểu cảm, biến một khung cảnh tiễn biệt buồn thương thành một tượng đài lãng mạn về tình yêu và lý tưởng.

- Nội dung: có thể trình bày linh hoạt, đảm bảo những ý sau:

+ Tình yêu đôi lứa hòa quyện vào với tình yêu tổ quốc.

Thậm chí khi Tổ quốc cần những chàng trai, cô gái ấy sẵn sàng hy sinh tình yêu và hạnh phúc cá nhân để hiến dâng cho TQ.....

+ Đó là lối sống, lối cư xử đẹp, đáng trân trọng, đáng học hỏi của con người Việt Nam thời chiến.

Giải thích:

Đoạn văn bảo đảm đúng số câu, lập luận chặt chẽ, thể hiện rõ nhận thức về sự hòa quyện giữa cái riêng và cái chung.