Đọc hiểu Khát vọng (Phạm Minh Tuấn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Hãy sống như đời sông để biết yêu nguồn cội
Hãy sống như đời núi vươn tới những tầm cao
Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc đoạn trích dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Hãy sống như đời sông để biết yêu nguồn cội Hãy sống như đời núi vươn tới những tầm cao Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông
Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la? Và sao không là phù sa dâng mỡ màu cho hoa? Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa? Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư?
Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông? Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung? Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc? Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư?
(Trích lời bài hát Khát Vọng, Phạm Minh Tuấn)
Ghi chú:
Phạm Minh Tuấn quê gốc ở vùng đất cách mạng Xuân Trường, Nam Định. Tên tuổi của ông đã trở nên gần gũi, thân quen với người yêu nhạc. Nhạc của ông không kỳ bí, không cao siêu, khó hiểu mà rất gần gũi, dễ hát. Ông thường dùng thơ để phổ nhạc, nên lời nhạc ngắn gọn nhưng súc tích, len lỏi sâu vào tâm hồn người nghe. Cuộc sống là nguồn cảm hứng vô tận trong ông, tình yêu quê hương, đất nước là đề tài quen thuộc với ông.
Bài thơ được sáng tác từ mùa xuân năm 1985, phổ nhạc từ ý bài thơ Nhờ Đảng, tôi biết được của Đặng Viết Lợi. Bài thơ Khát vọng vẫn luôn giữ được sự tươi mới, hừng hực khí thế và đầy tính thời sự. Bài thơ đã đi vào lòng người nghe mấy chục năm qua khiến lòng ta xốn xang, xao xuyến.
Câu 1
Thể thơ được tác giả sử dụng trong đoạn thơ trên là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào số chữ trong mỗi dòng thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: Tự do
Giải thích:
Đoạn thơ có số tiếng ở mỗi dòng không cố định.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Đọc toàn bộ đoạn thơ, chú ý những từ ngữ, hình ảnh được lặp lại và xác định thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ là lời nhắc nhở mỗi chúng ta hãy sống một cuộc đời ý nghĩa, phải sống tích cực, không ngừng vươn lên và tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống để đóng góp cho xã hội và thế giới xung quanh.
Giải thích:
Nội dung trên được thể hiện qua hàng loạt lời kêu gọi: “Hãy sống như”, “Sao không là” cùng những hình ảnh sông, núi, biển, gió, mây, phù sa, mặt trời, hạt giống, đàn chim. Những hình ảnh ấy tượng trưng cho tình yêu nguồn cội, khát vọng vươn cao, sự cống hiến, tình yêu thương và sức sống. Qua đó, tác giả khuyên con người sống có lí tưởng, có khát vọng và biết đóng góp cho cuộc đời.
Mở rộng
Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…
Qua câu “Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông?”, tác giả muốn nhắn nhủ điều gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào ngữ cảnh để xác định
Lời giải chi tiết
Câu thơ “Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông?” tác giả muốn nhắn nhủ: Mỗi người cần phải có khát vọng mãnh liệt, mạnh mẽ, sống phải có trách nhiệm phải làm đổi thay cuộc sống, góp sức mình vào công cuộc xây dựng đất nước.
Giải thích:
Hình ảnh “bão”, “giông” gợi sự mạnh mẽ, dữ dội, tượng trưng cho ý chí, bản lĩnh và tinh thần dám đối diện với khó khăn; còn “ánh lửa đêm đông” gợi hơi ấm, sự sẻ chia và khả năng đem lại niềm tin cho người khác. Vì vậy, câu thơ khuyên chúng ta phải có khát vọng mạnh mẽ; biết biến khát vọng ấy thành hành động, vượt qua thử thách và mang lại những điều tích cực cho cộng đồng.
Câu 4
Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong những câu thơ sau:
"Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội Hãy sống như đời núi vươn tới những tầm cao Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông"
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về biện pháp điệp ngữ
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ: điệp ngữ “Hãy sống như” - Tác dụng: + Điệp ngữ “Hãy sống như” làm cho lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, và nhịp nhàng hơn. + Qua phép tu từ điệp ngữ, tác giả muốn nhắc nhở người đọc về việc sống tích cực, sống có lí tưởng, có ích cho cuộc đời.
+ Mỗi lần lặp lại “Hãy sống như” là một lần tác giả kêu gọi, thúc giục người đọc sống theo những phẩm chất cao đẹp được nhắc đến.
Giải thích:
Cụm từ “Hãy sống như” xuất hiện liên tiếp ở đầu bốn dòng thơ, giống như một lời kêu gọi, thúc giục con người hãy yêu nguồn cội; có lí tưởng và ước mơ. Vì thế, điệp ngữ làm câu thơ nhịp nhàng và trực tiếp nhấn mạnh quan niệm sống tích cực của tác giả.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Lời thơ gợi cho em những suy nghĩ như thế nào về cuộc sống của chính mình?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nêu suy nghĩ của bản thân
Lời giải chi tiết
- Đoạn thơ gợi trong ta không ít những suy nghĩ về cuộc sống của mình: + Em tự hỏi bản thân rằng mình đã biết yêu nguồn cội của mình chưa? Có khát vọng vươn tới những tầm cao, có cống hiến và yêu thương vô điều kiện chưa? Em đã đối mặt với những thử thách ra sao và và có những ước mơ gì? + Em tự nhận ra rằng cuộc sống của mình đang rất nhàm chán và tẻ nhạt và thiếu trách nhiệm. Đôi lúc em vô ơn với cha mẹ của mình, em sống thiếu mục tiêu, không cố gắng hết mình để biến ước mơ thành hiện thực. + Em nhận ra mình phải cố gắng nhiều hơn nữa để có một cuộc sống có ý nghĩa hơn.
Giải thích:
Trong bài thơ, các hình ảnh: “nguồn cội”, “tầm cao”, “ước vọng”, “hạt giống”, “mặt trời” đều hướng đến những giá trị tích cực trong cuộc sống. Vì thế, bài thơ nhắn nhủ chúng ta sống phải có mục tiêu, biết nỗ lực, yêu thương và cống hiến, chứ không chỉ dừng lại ở việc “sống cho riêng mình”.
Câu 6
Theo em qua đoạn thơ trên, tác giả muốn gửi đến người đọc những bài học gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung rút ra bài học phù hợp
Lời giải chi tiết
Lời bài hát đem đến bài học + Bài học về ước mơ, lý tưởng, khát vọng đẹp cần có ở mỗi người trong cuộc sống. Con người sống phải hết mình, sống có nhiệt huyết, có ước mơ khát vọng. + Dù là ai, ở đâu, làm gì, bản thân cần khắc phục hoàn cảnh, cố gắng vươn lên, đóng góp phần nhỏ bé nhưng tốt đẹp cho cuộc đời chung có như thế cuộc đời của chúng ta mới có ý nghĩa.
Giải thích:
Những bài học trên xuất phát ừ hệ thống hình ảnh trong đoạn thơ. “Sông” nhắc con người nhớ về nguồn cội; “núi” gợi khát vọng vươn tới những tầm cao; “biển” và “ước vọng” gợi một cuộc sống rộng lớn, giàu khát vọng; “phù sa”, “ánh lửa”, “hạt giống”, “đàn chim” lại gợi sự bồi đắp, sưởi ấm, gieo mầm và đánh thức những điều tốt đẹp. Vì vậy, thông điệp cốt lõi của đoạn thơ là: hãy sống có khát vọng, có bản lĩnh, có tình yêu và biết cống hiến để cuộc đời trở nên có ý nghĩa.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: ĐƯỜNG RA MẶT TRẬN (Chính Hữu)
Những buổi vui sao, cả nước lên đường,
Xao xuyến bờ tre, từng hồi trống giục.
Xóm dưới làng trên, con trai con gái
Xôi nắm cơm đùm, ríu rít theo nhau
Súng nhỏ súng to, chiến trường chật chội
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NGÀY XƯA CÓ MẸ (Trích)
Khi con biết đòi ăn
Mẹ là người mớm cho con muỗng cháo
Khi con biết đòi ngủ bằng tiết tấu
Mẹ là người thức hát ru con
Bầu trời trong mắt con ngày một xanh hơn
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: TUỔI THƠ
Tuổi thơ tôi bát ngát cánh đồng
cỏ và lúa, và hoa hoang quả dại
vỏ ốc trắng những luống cày phơi ải
bờ ruộng bùn lấm tấm dấu chân cua
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: EM BÉ TRONG MÙA CỦI KHÔ (Bình Nguyên Trang)
Này em bé thả chân trần trên cỏ
Rong ruổi suốt ngày nhặt giấc mơ rơi
Ngôi nhà em đầy mùi hương và khói
Em kiếm củi gần sưởi ấm chiều mồ côi
Danh sách bình luận