Đọc hiểu Chiều thu quê hương (Huy Cận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản thực hiện các yêu cầu sau:
CHIỀU THU QUÊ HƯƠNG
Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản thực hiện các yêu cầu sau:
CHIỀU THU QUÊ HƯƠNG
Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao,
Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm.
Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!
Tôi bước giữa vườn, bạn với hàng cau
Hút nắng tơ vàng như những đài cao
Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xòe lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xòe cánh ấp con.
Ở trước sân nhà mấy đống gạch son,
Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.
Trời thu trong em bé cười má ửng;
Như cây sai mẹ đứng giữa chùm con.
Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn
Của đất nước đang bồi da thắm thịt.
Gió biển mặn thổi về đây tha thiết;
Những con chim phơi phới cánh, chiều thu
Náo nức như triều, êm ả như ru…
(Huy Cận, Chiều thu quê hương, in trong tập thơ Trời mỗi ngày lại sáng, 1958)
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng (chữ) trong từng câu thơ và quan sát quy luật ngắt nhịp để nhận diện thể thơ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: 8 chữ
Giải thích:
Khi đếm số tiếng ở các dòng thơ trong văn bản, ta thấy các câu thơ đều được cấu tạo bởi đúng 8 tiếng
Mở rộng
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Chú ý đến cách các từ cuối dòng liên kết âm điệu với nhau.
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ được gieo vần liền ở các tiếng: “quá” – “rạ”, “chào” – “sao”. Đây là cách gieo vần chân với các vần “a” và “ao”.
Giải thích:
Vần chân là vần được gieo ở cuối câu thơ nhằm tạo sự liên kết âm điệu.
Mở rộng
- Thơ tám chữ là thể thơ trong đó mỗi dòng thơ có tám chữ (tiếng), thường được sử dụng để diễn đạt tình cảm, miêu tả cảnh vật, hoặc kể chuyện, mang tính nhạc và dễ nhớ.
- Đặc điểm thơ tám chữ:
+ Mỗi dòng thơ có 8 chữ.
+ Không giới hạn số câu trong một bài thơ.
+ Thường gieo vần chân (vần ở cuối câu), nhưng cũng có thể gieo vần ở các vị trí khác trong câu.
+ Nhịp điệu có thể thay đổi, đa dạng, nhưng thường có nhịp 3/3/2, hoặc 4/4
Hãy chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố miêu tả trong việc khắc họa vẻ đẹp quê hương ở đoạn thơ: “Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi. Vồng khoai lang xòe lá ra nằm sưởi, Cùng với gà mẹ xòe cánh ấp con. Ở trước sân nhà mấy đống gạch son.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm các cụm từ miêu tả thiên nhiên và sinh hoạt đời sống trong đoạn thơ.
- Tác dụng: Gợi lên một bức tranh chiều thu quê hương sống động và bình yên. Những hình ảnh này mang đậm nét bình dị, thân thuộc của làng quê Việt Nam, khắc họa vẻ đẹp thanh bình, hiền hòa của cuộc sống sau chiến tranh.
Giải thích:
Yếu tố miêu tả ở đây không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận hình khối, màu sắc hữu hình, mà tác giả còn lồng ghép biện pháp nhân hóa
Mở rộng
Miêu tả là tái hiện sự vật, làm cho sự vật hiện lên sinh động với những chi tiết về hình dáng, kích thước, khối lượng, màu sắc, âm thanh... như nó vốn có trong cuộc sống để người đọc (người nghe) như được nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy... đối tượng miêu tả một cách cụ thể, sinh động
Câu 4
Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh miêu tả cảnh chiều thu quê hương trong 6 dòng thơ đầu.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Rà soát kỹ lưỡng từ câu 1 đến câu 6 của văn bản, bóc tách các danh từ chỉ sự vật cảnh vật, các tính từ chỉ màu sắc, trạng thái và âm thanh tạo nên không gian mùa thu.
Lời giải chi tiết
- Chiều thu trong, lá trúc vờn
- Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
- Tiếng lao xao
- Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao
- Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm
Giải thích:
Hệ thống từ ngữ và hình ảnh trên đã vẽ nên một bức tranh thu vô cùng tinh khôi, trong trẻo và mang đậm nét đặc trưng của làng quê Việt Nam.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Từ hoàn cảnh ra đời của bài thơ, em hiểu như thế nào về ý nghĩa của hai câu thơ: “Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn, Của đất nước đang bồi da thắm thịt?”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ bối cảnh đất nước hòa bình, đang hồi sinh sau chiến tranh.
Lời giải chi tiết
Hai câu thơ thể hiện cảm xúc vui sướng, tự hào của tác giả khi chứng kiến đất nước hồi sinh mạnh mẽ sau những năm tháng chiến tranh gian khổ. Cảnh chiều thu rực rỡ không chỉ tô điểm cho thiên nhiên mà còn là biểu tượng của sự phát triển, ấm no, hạnh phúc của miền Bắc sau khi được giải phóng.
Giải thích:
Bài thơ viết năm 1958 khi miền Bắc bước vào thời kỳ khôi phục kinh tế. Sắc "vàng" ở đây không buồn hiu hắt mà là màu của ấm no, rực rỡ. Cụm từ "bồi da thắm thịt" là ẩn dụ cho việc vết thương chiến tranh đang lành lại, nhường chỗ cho sự trỗi dậy của cuộc sống mới
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ dưới đây mang lại hiệu quả nghệ thuật gì trong việc biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả? “Những con chim phơi phới cánh chiều thu, Náo nức như triều, êm ả như ru…”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định hai phép so sánh và ý nghĩa mà chúng gợi lên.
Lời giải chi tiết
- Làm câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn, giàu cảm xúc.
- So sánh “những con chim phơi phới cánh” với “triều” (dòng nước cuộn trào) gợi lên sự náo nức, sôi động, tràn đầy sức sống.
- So sánh với “ru” (điệu hát ru êm ái) tạo cảm giác nhẹ nhàng, thanh bình.
=> Tác giả bày tỏ niềm hạnh phúc, sự say mê và tình yêu sâu sắc đối với vẻ đẹp bình yên của quê hương trong buổi chiều thu sau hòa bình.
Giải thích:
Việc dùng hai hình ảnh so sánh trái ngược nhau (triều - mạnh mẽ, vồ vập; ru - dịu dàng, lắng đọng) trong cùng một chỉnh thể giúp Huy Cận bắt trọn được bước đi tinh tế của thời gian và không gian thu, đồng thời thể hiện những rung động sâu xa trong tâm hồn mình.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Bài thơ gợi ta nhớ đến những khoảnh khắc bình yên trong cuộc sống. Em hãy chia sẻ một khoảnh khắc như vậy và nêu ý nghĩa của khoảnh khắc đó đối với em?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Hãy kể lại một kỷ niệm cụ thể và cảm nhận của bản thân.
Lời giải chi tiết
Một buổi chiều ngồi bên cửa sổ, ngắm mưa rơi ngoài trời, cảm nhận không gian yên tĩnh và mùi thơm của đất sau mưa. Khoảnh khắc đó giúp em thư giãn, xua tan mọi lo âu, áp lực trong học tập và cuộc sống. Em cảm nhận được sự thanh thản trong tâm hồn và yêu thêm những điều giản dị, nhỏ bé trong cuộc sống thường ngày.
Giải thích:
Sự bình yên không nằm ở những điều xa xôi hay vật chất xa xỉ, mà kết tinh ngay trong những lát cắt mộc mạc nhất của cuộc sống thường nhật. Những khoảnh khắc này đóng vai trò như một "khoảng lặng" cần thiết để mỗi người tái tạo năng lượng tinh thần và tìm lại sự cân bằng sau những âu lo.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Từ tình cảm của tác giả trong bài thơ, em làm gì để thể hiện tình yêu đối với quê hương?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ thực tế bản thân trong tư cách là một học sinh, một công dân trẻ tuổi đang sống trong thời bình để đưa ra những hành động cụ thể, thiết thực nhằm hiện thực hóa tình yêu quê hương đất nước.
Lời giải chi tiết
- Nỗ lực, cố gắng trong học tập để trong tương lai có thể cống hiến sức mình cho đất nước, quê hương.
- Có ý thức bảo vệ độc lập, chủ quyền, sự tự do của dân tộc trên mọi phương diện.
- Tiếp nhận và lưu giữ các giá trị văn hóa truyền thống, phát huy và tuyên truyền đến các thể hệ mai sau.
- Biết ơn và thể hiện lòng biết ơn.
Giải thích:
Tình yêu quê hương không phải là điều gì trừu tượng, xa vời mà bắt nguồn từ chính những hành động nhỏ bé, ý nghĩa hằng ngày
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
: Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
CẠNH MẸ CHA TA LẠI ĐƯỢC VUÔNG TRÒN
(Nguyễn Đình Cường)
Lúc lên đường con hứa với mẹ cha
Nước thống nhất con về xây tổ ấm
Vợ của con phải như là cô tấm
Ông bà vui khi có cháu bế bồng!
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi
NHỚ NGOẠI
Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi
NHỚ NGOẠI
Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.
Đọc bài thơ sau:
HƯƠNG VỊ QUÊ NHÀ
Con bây giờ thèm những bữa canh chua
Mà mẹ nấu trong ngày hè nắng cháy
Vị quê ơi, sao mà ngon đến vậy?
Đi suốt đời vẫn ngọt mãi trong tim ...
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
THÊM MỘT LẦN TỔ QUỐC ĐƯỢC SINH RA
(Tưởng nhớ các chiến sĩ hải quân đã hy sinh ở đảo đá Gạc Ma năm 1988)
Các anh đứng như tượng đài quyết tử
Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra
Dòng máu Việt chảy trong hồn người Việt
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận