Đọc hiểu Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

- Tô Hoài chủ yếu khắc họa nhân vật thông qua ý nghĩ và hành động. Điều đáng nói là các ý nghĩ và hành động của Mị đều lặp đi lặp lại, quẩn quanh, nhàm chán. Trong đầu Mị chỉ xuất hiện một ý nghĩ duy nhất: Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa hay không bằng con trâu, con ngựa. Còn hành động, quanh năm suốt tháng Mị vùi đầu vào chuỗi công việc giống nhau. ⇒ Mị hiện lên như một công cụ lao động sống lặng lẽ, cam chịu bị bóc lột, đọa đày về thân xác.

- Với thủ pháp so sánh (Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa) và chi tiết chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay đầy ám ảnh, nhà văn Tô Hoài đã khắc họa đậm nét sự tê liệt về ý thức, về tâm hồn trong Mị. Là con rùa (xuống sông đội đá, lên chùa đội bia - ca dao). ⇒ Mị suốt đời câm lặng, chịu đựng bì đè nén, áp bức, không còn hy vọng, không mong đợi cái gì, chỉ quẩn quanh, bế tắc trong căn buồng âm u như một nhà tù chật hẹp.

Giọng trần thuật của tác giả thể hiện ở lối kể chậm với giọng kể trầm lắng đầy cảm thông, yêu mến => giúp người đọc hòa vào dòng ý nghĩ, hòa với tiếng nói bên trong của nhân vật, vừa bóc lột trực tiếp đời sống nội tâm nhân vật vừa tạo được sự đồng cảm.

- Chuỗi hình ảnh so sánh có sự tăng cấp, từ so sánh ngang bằng (Mị tưởng mình cũng là con trâu, mình cũng là con ngựa…) đến so sánh hơn (Con ngựa, con trâu làm còn có, đêm nó còn được đứng gãi chân, đứng nhai cỏ, đàn bà con gái nhà này thì vùi vào việc làm cả đêm cả ngày.); từ sự đè nén, áp bức về thể xác đến sự chèn áp nặng nề về tinh thần khiến Mị trở thành con người bị tê liệt hoàn toàn về ý thức sống (Mỗi ngày Mị càng không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa.).

- Tác dụng: Nghệ thuật so sánh giúp Mị hiện lên sâu sắc hơn, tưởng như chính Mị là một công cụ lao động sống hoàn toàn không có ý thức về sự sống.

- Chi tiết căn buồng Mị ở có một cái cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay, trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng mang ý nghĩa hiện thực sâu sắc:

+ Khắc họa cuộc sống tù túng, tăm tối, quẩn quanh, bế tắc của Mị.

+ Tố cáo sâu sắc tội ác của chế độ xã hội miền núi Tây bắc Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

- Suy nghĩ của Mị chính là cho ta thấy thái độ cam chịu, chấp nhận, buông xuôi theo số phận.

Đoạn văn tham khảo:

Chi tiết căn buồng Mị ở với chiếc cửa sổ "một lỗ vuông bằng bàn tay", nhìn ra chỉ thấy "trăng trắng" là một hình ảnh mang ý nghĩa hiện thực và biểu tượng sâu sắc. Nó không chỉ khắc họa trần trụi cuộc sống tù túng, tăm tối, quẩn quanh và hoàn toàn bế tắc của người con dâu gạt nợ mà còn là bản cáo trạng đanh thép tố cáo tội ác tàn bạo của chế độ phong kiến miền núi Tây Bắc trước Cách mạng. Đáng sợ hơn, suy nghĩ "cứ chỉ ngồi trong cái lỗ vuông ấy mà trông ra, đến bao giờ chết thì thôi" đã phơi bày sự tê liệt trong ý thức của nhân vật. Đó là thái độ sống cam chịu, chấp nhận buông xuôi và đầu hàng trước số phận nghiệt ngã khi bị tước đoạt đi cả tự do lẫn quyền làm người. Dù vậy, việc giam hãm Mị trong một không gian ngột ngạt như nấm mồ sống ấy lại càng làm nổi bật sức sống tiềm tàng, mãnh liệt sẽ bùng cháy ở giai đoạn sau của tác phẩm.