Đọc hiểu Lời mẹ dặn (Phùng Quán) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Các cặp từ trái nghĩa được sử dụng là: Yêu - Ghét.

Giải thích:

“Yêu” và “ghét” là hai trạng thái tình cảm đối lập, được lặp lại qua cách nói “yêu thành ghét”, “ghét thành yêu”, qua đó nhấn mạnh thái độ sống thẳng thắn, không giả dối của tác giả.

- “Đường mật công danh” tượng trưng cho những cám dỗ về vật chất, địa vị, tiền tài.

- “Sét nổ trên đầu” tượng trưng cho những hiểm nguy, tai họa, áp lực hay bạo lực đe dọa.

- Hai câu thơ khẳng định bản lĩnh kiên cường, ý chí sắt đá của nhà văn. Người cầm bút chân chính sẽ không bị sa ngã trước cám dỗ vật chất, cũng không chịu khuất phục hay sợ hãi trước cường quyền, bạo lực để đánh mất đi sự trung thực.

Giải thích:

“Không làm ngọt được lưỡi” và “không xô tôi ngã” cho thấy dù đứng trước cám dỗ hay hiểm nguy, tác giả vẫn giữ vững lập trường, không đánh đổi sự chân thật để bảo vệ lợi ích cá nhân.

- Biện pháp tu từ: Nói quá - Hình ảnh "dùng dao viết văn lên đá" thể hiện một quyết tâm phi thường).

- Tác dụng:

+ Làm cho lời thơ trở nên sinh động, giàu sức biểu cảm và có tính hình tượng cao.

+ Khẳng định một thái độ quyết liệt, một thiên chức không thể bị dập tắt: dù có bị tước đoat phương tiện hành nghề, người nghệ sĩ vẫn tìm mọi cách, chấp nhận gian khổ để lên tiếng vì sự thật. Sự thật và lý tưởng của nhà văn là bất tử, như khắc vào đá.

Giải thích:

“Dùng dao viết văn lên đá” là một cách nói phóng đại, bởi viết trên đá bằng dao là điều vô cùng khó khăn. Hình ảnh ấy nhấn mạnh quyết tâm không gì có thể ngăn cản người nghệ sĩ trung thực cất lên tiếng nói của mình.

- Dẫn dắt từ thông điệp "sống chân thật" của bài thơ để khẳng định tầm quan trọng của tính trung thực trong cuộc sống hiện nay.

- Tại sao phải giữ gìn sự trung thực? (Vì cuộc sống hiện đại có rất nhiều cám dỗ, danh lợi, áp lực dễ khiến con người đánh mất mình. Trung thực giúp ta có được niềm tin, sự tôn trọng và làm cho xã hội minh bạch).

- Trách nhiệm cá nhân là gì? (Dũng cảm nói thật, không gian lận trong học tập/thi cử/công việc; không lung lay trước lợi ích ích kỷ; dám đấu tranh bảo vệ lẽ phải).

- Khẳng định lại giá trị của sự trung thực (là thước đo phẩm giá, mang lại sự thanh thản trong tâm hồn).

Đoạn văn tham khảo:

Qua bài thơ Lời mẹ dặn của Phùng Quán, ta nhận thức rằng sự trung thực là cốt lõi làm nên giá trị cao quý của một con người. Trong cuộc sống hiện đại, khi thể diện và lợi ích cá nhân đôi khi che mờ lý trí, việc giữ gìn sự thật lại càng trở nên thách thức hơn bao giờ hết. Chúng ta cần có đủ bản lĩnh để khước từ những "lời ngon ngọt" của sự dối trá và dũng cảm đối mặt với những áp lực để bảo vệ lẽ phải. Trung thực không chỉ là không nói dối, mà còn là trách nhiệm lên tiếng trước cái xấu, cái ác nhằm xây dựng một xã hội minh bạch, tin cậy lẫn nhau. Sống chân thật với chính mình và mọi người chính là cách duy nhất để tâm hồn được thanh thản và giữ trọn vẹn phẩm giá con người.

Giải thích:

Bài thơ đề cao một con người “chân thật trọn đời”, không bị “đường mật công danh” hay sự đe dọa làm thay đổi. Vì vậy, sống trung thực là cách sống bản lĩnh bảo vệ sự thật trong những hoàn cảnh khó khăn.