Đọc hiểu Thơ Nguyễn Duy | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

“ Bần thần hương huệ thơm đêm Khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

 Bần thần hương huệ thơm đêm

Khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn

Chân nhang lấm láp tro tàn

Xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào?

 

Mẹ ta không có yếm đào

Nón mê thay nón quai thao đội đầu

Rối ren tay bí tay bầu

Váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu bốn mùa

 

Cái cò...sung chát đào chua

Câu ca mẹ hát gió đưa về trời

Ta đi trọn kiếp con người

Cũng không đi hết những lời mẹ ru

 

Bao giờ cho tới mùa thu

Trái hồng trái bưởi đánh đu giữa rằm

Bao giờ cho tới tháng năm

Mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao

Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

(Nguyễn Duy, Thơ Nguyễn Duy, Trần Đăng Khoa tuyển chọn, NXB Giáo dục, 1998)

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Thể thơ ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện tâm trạng, cảm xúc của nhân vật trữ tình?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng, cách gieo vần và nhịp của các dòng thơ để xác định thể thơ. 

Lời giải chi tiết

Bài thơ viết theo thể thơ lục bát.

Giải thích:

Các dòng thơ được tổ chức theo cặp 6 tiếng và 8 tiếng.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Hình ảnh người mẹ được gợi lên qua những chi tiết nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp khắc họa ngoại hình, công việc và cuộc sống của người mẹ. 

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ được gợi lên qua các chi tiết: “nón mê”, “tay bí tay bầu”, “váy nhuộm bùn”, “áo nhuộm nâu”, “câu ca mẹ hát”, “mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao”.

Giải thích:

Những hình ảnh “nón mê”, “váy nhuộm bùn”, “áo nhuộm nâu” gợi người mẹ mộc mạc, nghèo khó, tảo tần, lam lũ. “Câu ca mẹ hát” và hình ảnh mẹ trải chiếu cho con nằm đếm sao lại gợi người mẹ giàu tình yêu thương, luôn chăm chút và che chở cho con.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Anh/ chị hiểu như thế nào về nghĩa của từ “đi” trong câu thơ sau:

“Ta đi trọn kiếp con người/ Cũng không đi hết những lời mẹ ru”?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đặt từ “đi” trong từng câu thơ vào ngữ cảnh để xác định nghĩa của từ. 

Lời giải chi tiết

Nghĩa của từ đi:

- “ Ta đi trọn kiếp con người”: “Đi” nghĩa là sống, trưởng thành, là trải qua trọn kiếp người

- “cũng không đi hết mấy lời mẹ ru”: “Đi” nghĩa là hiểu, cảm nhận.

=> Ta sống trọn kiếp người cũng chưa thấu hiểu, cảm nhận được hết tình yêu thương của mẹ dành cho mình.

Giải thích:

Cách dùng từ “đi” với hai nét nghĩa khác nhau làm nổi bật ý thơ: dù sống hết một đời, con người vẫn khó có thể thấu hiểu và đền đáp hết tình yêu thương, sự hi sinh của mẹ.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 4

Chỉ ra và nêu hiệu quả của phép tu từ trong đoạn thơ sau:

“Bao giờ cho tới mùa thu

Trái hồng trái bưởi đánh đu giữa rằm

Bao giờ cho tới tháng năm

Mẹ ra trải chiếu ta nằm đếm sao”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ ngữ được dùng khác với nghĩa thông thường, sau đó nêu tác dụng đối với hình ảnh và cảm xúc. 

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ nhân hóa: “ Trái hồng trái bưởi đánh đu giữa rằm”. Tác giả nhân cách hóa trái bưởi, trái hồng như hình ảnh những đứa trẻ tinh nghịch, hiếu động chơi trò đánh đu giữa trăng rằm. Câu thơ vì thế gợi hình ảnh rất sinh động, ngộ nghĩnh và gợi cảm xúc tuổi thơ trong trẻo.

Giải thích:

Từ “đánh đu”, vốn là hoạt động của con người, được dùng để miêu tả trái hồng, trái bưởi, khiến hình ảnh những trái cây trong đêm trăng trở nên sinh động, ngộ nghĩnh. Qua đó, câu thơ gợi lại không gian tuổi thơ yên bình, ấm áp bên mẹ, góp phần làm nổi bật nỗi nhớ thương của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 5

Đoạn thơ gợi cho anh/chị những cảm xúc gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào hình ảnh người mẹ, kỉ niệm tuổi thơ và lời thơ trực tiếp bộc lộ tình cảm để xác định cảm xúc chủ đạo. 

Lời giải chi tiết

- Đoạn thơ viết về tình mẫu tử, lòng biết ơn, sự hoài niệm về tuổi thơ bên mẹ.

- Hình ảnh mẹ tảo tần, lam lũ, lời ru con, …

-...

Đoạn văn tham khảo:

Đoạn thơ trên của Nguyễn Duy đã chạm đến góc sâu thẳm nhất trong tâm hồn người đọc, gợi lên nỗi hoài niệm mênh mang và niềm xúc động về tình mẫu tử. Trước hết là sự ngậm ngùi, xót xa khi nhận ra những gian lao, vất vả mà mẹ đã trải qua qua các hình ảnh "nón mê", "váy nhuộm bùn áo nhuộm nâu". Bên cạnh đó, bài thơ thắp lên cảm giác ấm áp và hoài niệm về một thời tuổi thơ yên bình, thiêng liêng gắn liền với tiếng ru ngọt ngào cùng những đêm hè trải chiếu đếm sao bên mẹ. Qua đó, trong lòng mỗi người dâng trào niềm trân trọng, kính yêu và lòng biết ơn vô hạn trước tình yêu thương vô bờ bến của mẹ, một tình yêu bao la mà "đi trọn kiếp con người" ta vẫn không sao đáp đền hết được.

Giải thích:

Sự xót xa, thương mẹ được gợi từ những hình ảnh mẹ “nón mê”, “váy nhuộm bùn”, “áo nhuộm nâu”. Nỗi hoài niệm hiện lên qua “câu ca mẹ hát”, những đêm “trải chiếu”, “đếm sao”. Câu thơ “Cũng không đi hết những lời mẹ ru” thể hiện lòng biết ơn và sự trân trọng trước tình yêu thương bao la của mẹ.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close