content-pc content-tablet content-mobile

Đọc hiểu Hãy đừng là hạt lép (Đoàn Công Lê Huy) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Trên ban công tầng 5 tòa soạn Hoa học trò có chậu cây bồ đề. Một con chim nào đó đã mang hạt đến từ phương xa. Và đôi khi ta nghĩ về sức sống của hạt.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

HÃY ĐỪNG LÀ HẠT LÉP

Trên ban công tầng 5 tòa soạn Hoa học trò có chậu cây bồ đề. Một con chim nào đó đã mang hạt đến từ phương xa. Và đôi khi ta nghĩ về sức sống của hạt.

[...] Hạt tìm đất, bén rễ, qua bao gian nan khó nhọc. Nhờ gió thổi. Nhờ nước cuốn trôi. Nhờ thú rừng chim muông chuyển hạt. Nhờ gió thổi, hạt phải nhẹ và có cánh, như hạt thông vàng. Nhờ nước cuốn, quả phải rỗng như quả dừa. Nhờ chim muông, quả phải mỏng vỏ, có màu sắc mời gọi. Tôi nghĩ đến các em học trò Việt du học xứ người. Cũng tìm đủ mọi cách đáp ứng. Cũng lênh đênh. Cũng côi cút. Cũng trải mình qua những mùa nắng hạ mưa đông.

Tiếng Việt mình sâu sắc. Nhân là con người. Nhân cũng là hạt. Nhân cũng là lòng yêu thương người khác. Nhìn những anh chị bại liệt cũng trở thành hiệp sĩ công nghệ thông tin giúp đời. Biết những người khiếm thị cũng làm được nghề sửa chữa điện tử, để có ích và giúp người. Lòng tự hứa không thể là hạt lép. Chẳng có lý do gì để không là hạt giống tốt cho mùa sau.

Từ đó ta có bài học về nết tốt của hạt: Kiên trì, nhẫn nại, và lòng dũng cảm. Cũng như ta học về hạnh sống hết mình của hạt thóc: Sớm cho mùa vàng, dám chịu xay giã giần sàng. Gạo nuôi người, cám bã nuôi heo, rơm tặng người bạn trâu. Và đến cọng rơm thừa cũng bện thành con cúi giữ lửa suốt đêm trường. Và sưởi ấm cánh đồng mùa đông gió bấc.

Mỗi khi ta cằn cỗi, hãy nhớ ta là hạt. Ta lại nghĩ về khoảng xanh ngoài ban công, cũng như bạn thấy những mầm cây đội lên từ khối bê tông đường nhựa. Để không cho những khiếm khuyết tự bào mòn hay những nỗi buồn tự hủy.

(Đoàn Công Lê Huy, Gửi em, mây trắng, NXB Kim Đồng, 2016)

Câu 1

Theo văn bản, để tìm đất, bén rễ, hạt phải trải qua những gian nan khó nhọc nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm các chi tiết trong đoạn văn miêu tả quá trình hạt tìm đất, bén rễ và những tác động của tự nhiên đối với hạt.

Lời giải chi tiết

- Để tìm đất, bén rễ, hạt phải trải qua những gian nan khó nhọc:

+ Nhờ gió thổi nên hạt phải nhẹ và có cánh

+ Nhờ nước cuốn nên quả phải rỗng

+ Nhờ chim muông chuyển hạt nên quả phải mỏng vỏ, có màu sắc hấp dẫn

+ Phải lênh đênh, côi cút và trải qua nhiều mùa nắng mưa

Giải thích:

Những chi tiết trên cho thấy hạt phải thích nghi với nhiều điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên, trải qua hành trình gian nan mới có thể tìm được đất và bén rễ. Đây cũng là cơ sở để tác giả liên tưởng đến hành trình vượt khó của con người.

Câu 2

Chỉ ra những bài học về nết tốt của hạt được nêu trong văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào câu văn tác giả trực tiếp khái quát “bài học về nết tốt của hạt” và các chi tiết tiếp theo để xác định bài học.

Lời giải chi tiết

- Những bài học về nết tốt của hạt:

+ Kiên trì

+ Nhẫn nại

+ Dũng cảm

+ Sống hết mình, cống hiến cho cuộc đời

Giải thích:

Hạt phải trải qua nhiều gian nan để tìm đất, bén rễ; hạt thóc lại chấp nhận “xay giã giần sàng” để trở thành gạo nuôi người và tiếp tục đem lại ích lợi qua cám, rơm, cọng rơm. Qua đó, tác giả làm nổi bật phẩm chất bền bỉ, can đảm và sống cống hiến.

Câu 3

Theo anh/chị, việc tác giả đưa vào văn bản dẫn chứng về những anh chị bại liệt, những người khiếm thị có tác dụng gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định nội dung của các dẫn chứng và xem chúng làm sáng tỏ bài học, quan điểm nào của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Việc đưa ra dẫn chứng về những anh chị bại liệt, những người khiếm thị có tác dụng:

+ Làm cho nội dung văn bản trở nên chân thực và giàu sức thuyết phục hơn

+ Khẳng định dù có khiếm khuyết hay khó khăn, con người vẫn có thể sống có ích và cống hiến cho xã hội

+ Truyền cảm hứng sống tích cực, ý chí vượt lên nghịch cảnh cho người đọc

Giải thích:

Những người bại liệt vẫn trở thành “hiệp sĩ công nghệ thông tin”, người khiếm thị vẫn làm nghề sửa chữa điện tử để giúp người. Các dẫn chứng này trực tiếp chứng minh rằng khiếm khuyết về thể chất không phải lí do để con người trở thành “hạt lép”; điều quan trọng là biết vượt lên hoàn cảnh và phát huy giá trị của mình.

Mở rộng

Bằng chứng trong văn bản nghị luận là những câu văn, đoạn văn, dòng thơ, chi tiết, hình ảnh,… được dẫn từ tác phẩm văn học; hoặc những tài liệu, trích dẫn liên quan được dùng để làm rõ cho luận điểm.

Một số link tham khảo:

Văn bản nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản nghị luận 

Câu 4

Anh/chị học được điều gì từ hạnh sống hết mình của hạt thóc?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào cách hạt thóc tận dụng mọi phần của mình để đem lại ích lợi, từ đó rút ra bài học về cách sống của con người.

Lời giải chi tiết

- Từ hạnh sống hết mình của hạt thóc, em học được rằng:

+ Con người cần sống có ích, biết cống hiến cho người khác và cho cuộc đời

+ Dù ở hoàn cảnh nào cũng nên phát huy giá trị của bản thân

+ Phải biết hi sinh, sẻ chia và sống trách nhiệm với cộng đồng

+ Sống không vô nghĩa, lãng phí mà luôn nỗ lực đem lại điều tốt đẹp cho cuộc sống

Giải thích:

Hạt thóc từ khi còn là hạt đến khi “xay giã giần sàng” đều đem lại giá trị: gạo nuôi người, cám bã nuôi heo, rơm tặng trâu, cọng rơm bện thành con cúi giữ lửa. Qua hình ảnh ấy, tác giả nhắn nhủ con người hãy tận dụng khả năng của mình để sống có ích và cống hiến, dù chỉ bằng những việc nhỏ bé.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 5

Văn bản trên giúp anh/chị nhận thức được điều gì về giá trị của thử thách đối với hành trình trưởng thành của tuổi trẻ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ hành trình của hạt và những thử thách được nêu trong văn bản, khái quát vai trò của khó khăn đối với sự trưởng thành của tuổi trẻ.

Lời giải chi tiết

- Học sinh có thể có nhiều cách trình bày khác nhau, có thể triển khai theo một số gợi ý sau:

+ Thử thách là điều tất yếu trong hành trình trưởng thành của tuổi trẻ.

+ Khó khăn giúp con người rèn luyện ý chí, nghị lực và bản lĩnh sống.

+ Vượt qua thử thách giúp con người trưởng thành hơn, tự tin hơn và biết trân trọng giá trị cuộc sống.

+ Thử thách cũng là cơ hội để khám phá khả năng của bản thân và hoàn thiện chính mình.

+ Tuổi trẻ cần dũng cảm đối mặt với khó khăn, không nên dễ dàng bỏ cuộc hay sống thụ động.

Đoạn văn tham khảo:

Văn bản giúp em hiểu rằng thử thách có ý nghĩa rất quan trọng đối với hành trình trưởng thành của tuổi trẻ. Trong cuộc sống, không ai có thể trưởng thành mà chưa từng trải qua khó khăn hay thất bại. Chính những thử thách sẽ giúp con người rèn luyện ý chí, nghị lực và bản lĩnh sống. Khi vượt qua khó khăn, chúng ta sẽ trở nên mạnh mẽ, tự tin và biết trân trọng giá trị của bản thân hơn. Vì vậy, tuổi trẻ cần dũng cảm đối diện với thử thách, không ngại gian nan và luôn cố gắng vươn lên trong cuộc sống.

Giải thích:

Bài học này được rút ra trực tiếp từ hành trình của hạt: hạt phải “qua bao gian nan khó nhọc”, “lênh đênh”, “côi cút”, trải qua “những mùa nắng hạ mưa đông” mới có thể bén rễ và phát triển. Qua đó, tác giả cho thấy thử thách có thể là môi trường rèn luyện để con người trở nên kiên trì, nhẫn nại, dũng cảm và trưởng thành hơn.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close