Chỉ ra ít nhất 2 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn trích.
- Nêu dấu hiệu nhận biết biện pháp tu từ.
Lời giải chi tiết
Học sinh liệt kê được ít nhất hai biện pháp tu từ: so sánh, liệt kê, ẩn dụ, điệp cấu trúc …
+ So sánh: “thắt đáy lưng ong/ như đòn gánh”
+ Điệp cấu trúc: “Có…”
Giải thích:
“như đòn gánh” là dấu hiệu trực tiếp của phép so sánh; từ “có” được lặp lại ở đầu nhiều câu tạo nên điệp cấu trúc. Hàng loạt hình ảnh, địa danh, biểu tượng cũng được nối tiếp nhau, tạo thành phép liệt kê. Các biện pháp này góp phần khắc họa phong phú vẻ đẹp của quê hương, đất nước.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Đoạn thơ dưới đây cho anh/chị nhận thấy những vẻ đẹp nào của đất nước Việt Nam?
"có mẹ âu Cơ đẻ ra trăm trứng
chim lạc bay về trên mặt trống Đông Sơn
có Loa Thành mở ra kho truyền thuyết
những điều ấy trẻ em đều biết
đất nước tôi nghèo
thắt đáy lưng ong
dài như đòn gánh
hai đầu vựa lúa phì nhiêu"
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào các hình ảnh về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên trong đoạn thơ để xác định những vẻ đẹp tiêu biểu của đất nước.
Lời giải chi tiết
Đoạn thơ trên có thể thấy được những vẻ đẹp của đất nước Việt Nam như sau:
- Có lịch sử lâu đời.
- Có nền văn hóa, văn học rực rỡ.
- Có nền nông nghiệp lúa nước màu mỡ, giàu giá trị.
- …
Giải thích:
Những hình ảnh Âu Cơ, chim Lạc, trống Đông Sơn, Loa Thành đều gắn với lịch sử và văn hóa dân tộc, cho thấy Việt Nam có cội nguồn lâu đời. Hình ảnh “hai đầu vựa lúa phì nhiêu” lại làm nổi bật sự màu mỡ của đất đai và tiềm năng nông nghiệp. Vì vậy, dù đất nước còn nghèo, đoạn thơ vẫn cho thấy một Việt Nam giàu truyền thống, giàu bản sắc và giàu tiềm năng.
Câu 4
Từ cách hiểu của anh/chị về hai dòng thơ kết thúc đoạn trích, hãy rút ra bài học về thái độ sống cho bản thân:
"có những nụ cười xinh
sáng từ trong nước mắt"
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải thích ý nghĩa hình ảnh “nụ cười” và “nước mắt”, từ đó rút ra thái độ sống được gợi lên từ hai câu thơ.
Lời giải chi tiết
- Luôn sống vui vẻ, lạc quan.
- Trước khó khăn không gục ngã mà kiên cường đứng lên vượt qua mọi thử thách.
- …
Giải thích:
“Nước mắt” tượng trưng cho những đau khổ, gian khó, còn “nụ cười xinh” tượng trưng cho niềm vui, niềm tin và hi vọng. Hình ảnh “nụ cười” “sáng từ trong nước mắt” cho thấy trong nghịch cảnh, con người vẫn có thể tìm thấy sức mạnh để vượt lên và giữ gìn niềm tin vào cuộc sống.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
"Khi viết 'đất nước tôi nghèo / thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh / hai đầu vựa lúa phì nhiêu', tác giả đã thể hiện niềm tự hào về một đất nước tuy còn nghèo khó nhưng giàu tiềm năng và tài nguyên." Anh/chị đồng tình hay không đồng tình với ý kiến trên? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định quan điểm của tác giả qua các hình ảnh “nghèo”, “thắt đáy lưng ong”, “hai đầu vựa lúa phì nhiêu”, từ đó đánh giá ý kiến và dùng dẫn chứng trong đoạn thơ để lí giải.
Lời giải chi tiết
- Đồng tình. Vì:
+ "Đất nước tôi nghèo" là sự thừa nhận thực tế khó khăn.
+ "Thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh" gợi hình ảnh đất nước thanh mảnh, trải dài, có phần khiêm tốn.
+ "Hai đầu vựa lúa phì nhiêu" chỉ hai vựa lúa lớn (đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ) — đó chính là tiềm năng nông nghiệp to lớn. Giữa cái "nghèo" và "phì nhiêu" là sự đối lập đầy tự hào: tuy nghèo nhưng đất đai màu mỡ, con người chăm chỉ, đất nước có thế mạnh riêng. Tác giả không bi quan mà nhìn thấy vẻ đẹp trong khó khăn, cái nhìn lạc quan, thấm đẫm tình yêu quê hương.
Đoạn văn tham khảo:
Tôi đồng tình với ý kiến trên. Bởi lẽ, khi viết “đất nước tôi nghèo / thắt đáy lưng ong / dài như đòn gánh / hai đầu vựa lúa phì nhiêu”, tác giả đã vừa thẳng thắn thừa nhận thực tế đất nước còn nhiều khó khăn, vừa bộc lộ niềm tự hào về những tiềm năng quý giá của quê hương. Hình ảnh “thắt đáy lưng ong”, “dài như đòn gánh” gợi dáng hình đất nước nhỏ bé, thanh mảnh nhưng giàu sức chịu đựng và bền bỉ. Đặc biệt, hình ảnh “hai đầu vựa lúa phì nhiêu” đã nhấn mạnh sự trù phú của thiên nhiên, gợi liên tưởng đến hai đồng bằng lớn màu mỡ của đất nước. Sự đối lập giữa cái “nghèo” và cái “phì nhiêu” không nhằm than thở hay bi quan mà cho thấy niềm tin lạc quan vào sức sống, tiềm năng phát triển của dân tộc. Qua đó, ta cảm nhận được tình yêu quê hương sâu sắc và niềm tự hào chân thành của tác giả đối với đất nước mình.
Giải thích:
Tác giả không che giấu thực tế “đất nước tôi nghèo”, nhưng ngay sau đó lại nhấn mạnh “hai đầu vựa lúa phì nhiêu”. Điều này cho thấy cái nghèo chỉ là một thực tế ở một giai đoạn, không phải toàn bộ diện mạo đất nước. Đất nước vẫn có đất đai màu mỡ, tài nguyên và những điều kiện để phát triển. Vì vậy, những câu thơ thể hiện cái nhìn chân thực nhưng giàu niềm tin, qua đó bộc lộ tình yêu và niềm tự hào của tác giả.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận