Đọc hiểu Chân trời (Nguyễn Nhật Ánh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Ở tuổi hai mươi, “chân trời” của tôi là: hình dáng một tà áo mỏng; cánh cổng màu xanh.

- Câu hỏi tu từ: Chân trời ơi - Sao mày xa tít tắp; Mà chân trời, mày ở đâu?

- Tác dụng:

+ Hai câu hỏi bộc lộ nỗi băn khoăn, khắc khoải của “tôi” trước một “chân trời” mơ hồ, xa tít tắp. Đó không chỉ là thắc mắc về vị trí của một đường ranh giới không gian, mà sâu xa hơn là câu hỏi về nơi neo đậu của ước mơ, hạnh phúc và những điều con người khao khát kiếm tìm. Đồng thời, câu hỏi hồn nhiên mà day dứt ấy gợi mở hành trình tìm kiếm chân trời xuyên suốt toàn bài thơ.

+ Tạo giọng điệu đối thoại tự nhiên, gần gũi và làm cho lời thơ trở nên sinh động, giàu biểu cảm.

“Chân trời” là hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng cho những ước mơ, khát vọng và đích đến mà con người không ngừng kiếm tìm trong suốt cuộc đời. Ý nghĩa ấy được cụ thể hóa qua từng chặng đời của nhân vật trữ tình: khi lên năm, chân trời là “nơi con diều bay lạc”, “nơi cha tôi đi làm ăn xứ khác”,.. là ước mong được sum họp; đến tuổi hai mươi, chân trời lại “mang hình dáng một tà áo mỏng”, là “cánh cổng màu xanh”, gắn với tình yêu và những hoài bão tuổi trẻ. Việc nhân vật “đi khắp đất đai xứ sở” mà “vẫn không gặp chân trời” càng cho thấy ước mơ và khát vọng luôn ở phía trước, không ngừng vẫy gọi con người bước tiếp trên hành trình sống.

- Việc xây dựng hình ảnh “chân trời” như một biểu tượng xuyên suốt đã tạo nên mạch liên kết chặt chẽ cho toàn bài thơ, đồng thời làm nổi bật chiều sâu triết lí về hành trình sống. Nhờ đó, bài thơ không chỉ kể câu chuyện trưởng thành mà còn gợi cho người đọc nhiều suy ngẫm lắng đọng về ý nghĩa của việc đi và tìm trong cuộc đời.

- Cả hai ngữ liệu đều gặp nhau ở nhận thức: sau mọi hành trình kiếm tìm chân trời xa xôi, con người cuối cùng nhận ra điều mình khao khát nhất, chân trời mà mình luôn tìm kiếm lại nằm ở những giá trị gần gũi, thân thuộc, thậm chí ngay trong chính bản thân mình. Nếu Nguyễn Nhật Ánh khẳng định “Nơi cuối cùng tôi gặp chính là tôi”, nhấn mạnh hành trình trở về với chính mình, thì Lam cũng viết “cuối cùng nơi muốn đến / lại là nơi đã từng”, gợi sự trở về với điểm xuất phát, với những điều quen thuộc của ký ức và tâm hồn.

- Qua đó, cả hai đoạn thơ đều gửi gắm thông điệp: đi xa không phải để thoát khỏi mình, thoát khỏi “nơi đã từng” mà để hiểu mình hơn và để trân trọng những giá trị vốn luôn ở rất gần.