Đọc hiểu Làng quê (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu Chúng tôi chẳng còn nhớ nữa Chúng tôi nghỉ ven đường ra mặt trận

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Đêm nay là đêm thứ bao nhiêu

Chúng tôi chẳng còn nhớ nữa

Chúng tôi nghỉ ven đường ra mặt trận

Tiếng dế kêu trong cỏ bơ phờ

Cuối trời dong lên một mảnh trăng đầu tháng

Và bắt đầu tiếng gió thổi tìm cây

 

Và bắt đầu chúng tôi nhớ làng quê

Con đường nhỏ chạy mòn cùng kỷ niệm

Tiếng chó thức vọng về từ ngõ vắng

Bông hoa đèn khe khẽ nở trong mơ

 

Làng quê ơi

Chúng tôi đã sinh ra

Sau những cơn đau của mẹ

Chúng tôi khóc chào đời

Và mặt trời đến đón

Hoa nắng xòe trước cửa mẹ đi ra

 

Chúng tôi lớn ào lên như ngọn gió

Như con sông chảy qua làng mùa mưa

Mặt trời đến với chúng tôi

Mưa gió đến với chúng tôi

Người lớn đến với chúng tôi

Và tất cả

Chúng tôi hét vang lên vì hạnh phúc

Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời...

(Trích Làng quê, Nguyễn Quang Thiều, Những người lính của làng, NXB Quân đội nhân dân, 1996, tr.3 - 4)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định dấu hiệu

Lời giải chi tiết

Dấu hiệu xác định thể thơ tự do của đoạn trích là:

- Các câu thơ không đều về số chữ

- Cấu trúc dòng thơ linh hoạt, không ảnh hưởng bởi quy luật về gieo vần, ngắt nhịp

Giải thích:

Bài thơ không tuân theo quy định chặt chẽ về số tiếng trong mỗi dòng, số dòng, cách gieo vần và ngắt nhịp; các yếu tố này được tổ chức linh hoạt theo mạch cảm xúc của tác giả.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra những hình ảnh của làng quê qua nỗi nhớ của nhân vật trữ tình trong khổ thơ thứ hai của đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ 2 để chỉ ra hình ảnh phù hợp

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh của làng quê được gợi lên qua nỗi nhớ của nhân vật trữ tình trong khổ thơ thứ hai là:

- Con đường nhỏ chạy mòn cùng kỷ niệm.

- Tiếng chó thức vọng về từ ngõ vắng.

- Bông hoa đèn khe khẽ nở trong mơ.

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh, âm thanh thân thuộc của làng quê, gắn với đời sống và kí ức tuổi thơ, qua đó cho thấy nỗi nhớ quê hương da diết của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng của biện pháp lặp cấu trúc trong đoạn thơ:

“Mặt trời đến với chúng tôi 

Mưa gió đến với chúng tôi 

Người lớn đến với chúng tôi 

Và tất cả 

Chúng tôi hét vang lên vì hạnh phúc”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định những từ ngữ, cấu trúc được lặp lại và phân tích tác dụng về nội dung, nghệ thuật. 

Lời giải chi tiết

Biện pháp lặp cấu trúc “Mặt trời đến với chúng tôi / Mưa gió đến với chúng tôi / Người lớn đến với chúng tôi” có tác dụng:

- Về nội dung: lối lặp này nhấn mạnh sự gắn bó mật thiết giữa tuổi thơ và cuộc sống làng quê. Mọi sự vật, hiện tượng, con người dù là thiên nhiên hay xã hội đều đến với trẻ thơ một cách tự nhiên, trọn vẹn, làm nên những năm tháng tuổi thơ phong phú và hạnh phúc.

- Về hình thức nghệ thuật: phép lặp tạo nên nhịp điệu thơ dồn dập, tươi sáng góp phần diễn tả dòng cảm xúc mãnh liệt, đầy sôi nổi giúp câu thơ trở nên giàu nhạc điệu, dễ đi vào lòng người.

Giải thích:

Cấu trúc lặp liên tiếp khiến hàng loạt hình ảnh xuất hiện nối tiếp, như dòng hồi ức ùa về. Câu thơ “Chúng tôi hét vang lên vì hạnh phúc” khép lại chuỗi lặp, làm nổi bật niềm vui sướng, hạnh phúc của những đứa trẻ trước cuộc sống rộng lớn.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nhận xét tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho làng quê được thể hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ thể hiện nỗi nhớ và cách nhân vật trữ tình hồi tưởng về làng quê để nhận xét tình cảm. 

Lời giải chi tiết

Tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho làng quê trong đoạn trích là tình yêu sâu nặng và nỗi nhớ thiết tha. Làng quê hiện lên qua hồi ức là không gian của tuổi thơ bình yên, ấm áp với những hình ảnh thân quen như con đường nhỏ, tiếng chó sủa, hoa đèn nở. Nhân vật trữ tình nhớ về nơi chôn nhau cắt rốn với tất cả sự xúc động và trìu mến. Đó cũng là nơi lưu giữ ký ức, hình thành nên tâm hồn và nhân cách của con người.

Giải thích:

Việc hồi tưởng từ những âm thanh, hình ảnh rất đỗi bình dị đến những kỉ niệm về tuổi thơ cho thấy làng quê đã trở thành một phần trong tâm hồn nhân vật trữ tình. Vì thế, khi xa quê, những kí ức ấy càng trở nên da diết và đáng nhớ.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc. 

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);... 

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ suy ngẫm của tác giả "Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời", anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về của khát vọng của tuổi trẻ trong cuộc sống.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh “chiếc vành nón” và “chân trời”, từ đó liên hệ với khát vọng của tuổi trẻ. 

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “Chiếc vành nón lăn tưởng chạm đến chân trời” gợi ra khát vọng bay xa, khát khao vượt thoát giới hạn của tuổi trẻ. Đó không chỉ là một liên tưởng đầy chất thơ mà còn tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, tinh thần lạc quan và ước mơ không giới hạn. Tuổi trẻ là khoảng thời gian đẹp nhất để con người mơ mộng, khát vọng và dấn thân vì những điều lớn lao. Khát vọng ấy có thể là chinh phục tri thức, xây dựng sự nghiệp, đóng góp cho cộng đồng hay bảo vệ Tổ quốc. Quan trọng hơn cả, đó là niềm tin vào chính mình, vào tương lai, và vào một cuộc đời có ý nghĩa.

Giải thích:

“Chân trời” gợi một không gian rộng lớn, xa xôi, còn “chiếc vành nón” là hình ảnh gần gũi của làng quê. Sự kết hợp ấy gợi liên tưởng đến sức sống, trí tưởng tượng và những ước mơ rộng mở của tuổi trẻ: từ những điều bình dị vẫn có thể hướng tới những chân trời lớn lao.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close