Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Biển (Lâm Thị Mỹ Dạ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Biển trời soi mắt nhau Cho sao về với sóng Biển có trời thêm rộng

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BIỂN

Biển trời soi mắt nhau

Cho sao về với sóng

Biển có trời thêm rộng

Trời xanh cho biển xanh

Mặt trời lên đến đâu

Cũng lên từ phía biển

Nơi ánh sáng bắt đầu

Tỏa triệu vòng yêu mến

Biển ơi! Biển thẳm sâu

Dạt dào mà không nói

Biển ơi cho ta hỏi

Biển mặn từ bao giờ

Nhặt chi con ốc vàng

Sóng xô vào tận bãi

Những cái gì dễ dãi

Có bao giờ bền lâu…

Biển chìm trong đêm thâu

Để chân trời lại rạng

Khát khao điều mới lạ

Ta đẩy thuyền ra khơi

Dù bão giông vất vả

Không quản gì biển ơi!

(Lâm Thị Mĩ Dạ, Biển, www.thivien.net)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính và thể thơ của văn bản trên.

Phương pháp giải

Dựa vào nội dung biểu đạt và số tiếng trong mỗi dòng thơ để xác định.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Thể thơ: Thể thơ 5 chữ (ngũ ngôn).

Giải thích:

Đoạn thơ chủ yếu bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật trữ tình trước biển và cuộc sống; các dòng thơ chủ yếu có năm tiếng.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.

- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội

- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng

Link tham khảo: Thơ năm chữ là gì? Một số yếu tố của thơ năm chữ

Câu 2

Chỉ ra những hình ảnh thiên nhiên xuất hiện trong khổ thơ thứ nhất và thứ hai của văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm các từ ngữ chỉ sự vật, hiện tượng tự nhiên trong hai khổ thơ.

Lời giải chi tiết

Các hình ảnh thiên nhiên xuất hiện bao gồm: Biển, trời, sao, sóng, mặt trời, ánh sáng.

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh trực tiếp xuất hiện trong hai khổ thơ đầu, góp phần tạo nên bức tranh thiên nhiên biển trời rộng lớn, trong trẻo và giàu sức sống.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong khổ thơ đầu:

“Biển trời soi mắt nhau / Cho sao về với sóng / Biển có trời thêm rộng / Trời xanh cho biển xanh”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm cách dùng từ ngữ vốn chỉ hoạt động của con người để miêu tả sự vật, nêu tác dụng trong việc biểu đạt nội dung và hình thức.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp nhân hóa thể hiện qua cụm từ "soi mắt nhau". Biển và trời được miêu tả như hai thực thể sống động, có linh hồn, biết nhìn ngắm và giao cảm với nhau.

- Tác dụng:

+ Làm cho bức tranh thiên nhiên biển trời trở nên sinh động, gần gũi, ấm áp và giàu chất thơ.

+ Gợi sự gắn kết, hòa hợp, nâng đỡ và tôn vinh vẻ đẹp của nhau. Trời xanh giúp biển thêm xanh, biển soi bóng khiến trời thêm rộng lớn. Qua đó ngụ ý về một tình yêu đích thực luôn cần sự đồng điệu, hòa quyện và làm hoàn thiện lẫn nhau.

Giải thích:

“Soi mắt nhau” vốn là hành động của con người nhưng được dùng để miêu tả biển và trời, khiến thiên nhiên như có tâm hồn và có sự giao tiếp, gắn bó với nhau.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 4

Em hiểu thế nào về ý nghĩa hai câu thơ sau:

“Những cái gì dễ dãi / Có bao giờ bền lâu…”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của từ ngữ “dễ dãi” và đặt hai câu thơ trong mạch nội dung của bài.

Lời giải chi tiết

- “Cái dễ dãi” là những thứ có được quá nhanh chóng, hời hợt, không cần nỗ lực, nâng niu hay thử thách.

- “Không bao giờ bền lâu” khẳng định quy luật: những giá trị hời hợt thì dễ đến và cũng dễ đi, không có sự gắn kết bền chặt.

- Muốn có được hạnh phúc đích thực, tình yêu bền vững hay những giá trị cao đẹp trong cuộc sống, con người phải trải qua quá trình vun đắp, thấu hiểu và vượt qua thử thách, chứ không thể chỉ trông chờ vào những điều sẵn có, dễ dàng.

Giải thích:

Đặt trong mạch bài thơ, lời thơ không chỉ nói về những giá trị vật chất dễ có, mà còn gợi một cách sống: muốn có giá trị lâu bền, con người cần biết nỗ lực, kiên trì và vượt qua thử thách.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Việc nhân vật trữ tình chủ động “đẩy thuyền ra khơi” bất chấp “bão giông vất vả” ở khổ thơ cuối thể hiện thái độ sống như thế nào? Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5 - 7 câu) trình bày suy nghĩ của em.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hành động “đẩy thuyền ra khơi” và thái độ trước “bão giông vất vả” để xác định cách sống của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

- Hành động “đẩy thuyền ra khơi” thể hiện tư thế chủ động, lòng dũng cảm muốn khám phá thế giới bao la, theo đuổi “khát khao điều mới lạ”.

- Hình ảnh “bão giông vất vả” tượng trưng cho những khó khăn, thử thách, nghịch cảnh trong cuộc đời.

- Đó là một thái độ sống tích cực, dũng cảm, sẵn sàng dấn thân và đối mặt với thử thách. Nhân vật trữ tình không chọn sự an toàn, phẳng lặng mà chọn hành trình chinh phục ước mơ. Thái độ này truyền cảm hứng cho người đọc về sự kiên cường, ý chí quyết tâm vượt qua giới hạn của bản thân để đạt được những giá trị sống đích thực.

Đoạn văn tham khảo:

Hành động chủ động “đẩy thuyền ra khơi” bất chấp mọi “bão giông vất vả” ở khổ thơ cuối đã khắc họa một thái độ sống đầy bản lĩnh, kiên cường và khát vọng dấn thân của nhân vật trữ tình. Hình ảnh “đẩy thuyền ra khơi” chính là biểu tượng cho tinh thần tự do, chủ động bước ra khỏi vùng an toàn để theo đuổi những chân trời ước mơ và “khát khao điều mới lạ”. Đối diện với “bão giông vất vả” vốn tượng trưng cho những nghịch cảnh, khó khăn khó tránh khỏi của cuộc đời nhân vật trữ tình không hề chùn bước hay chọn lối sống phẳng lặng, an phận. Ngược lại, lời khẳng định “không quản gì biển ơi!” đã thể hiện một ý chí sắt đá, sẵn sàng đón nhận thử thách để tự kiến tạo và định đoạt số phận của chính mình. Thái độ sống dũng cảm này gửi gắm một thông điệp sâu sắc: những giá trị đích thực và hạnh phúc bền vững trong đời chỉ thực sự được kết tinh sau khi ta dũng cảm đi qua giông bão. Khổ thơ vì thế không chỉ là lời tự bạch của tình yêu mà còn là khúc ca truyền cảm hứng mạnh mẽ về tinh thần dám nghĩ, dám làm của con người trước biển đời bao la.

Giải thích:

“Bão giông vất vả” tượng trưng cho những khó khăn, thử thách; còn “đẩy thuyền ra khơi” cho thấy nhân vật trữ tình không né tránh mà chủ động đối mặt với thử thách để thực hiện “khát khao điều mới lạ”.