Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Tiếng chim tu hú (Anh Thơ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Nắng hè đỏ hoa gạo Nước sông Thương trôi nhanh Trên đường quê rảo bước

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TIẾNG CHIM TU HÚ

Nắng hè đỏ hoa gạo

Nước sông Thương trôi nhanh

Trên đường quê rảo bước

Gió nam giỡn lá cành.

Bỗng tiếng chim tu hú

Đưa từ vườn vải xa

Quả bắt đầu chín lự

Ngọt như nỗi nhớ nhà.

Cha già thêm tóc bạc

Chống gậy bước lên đồi

Thương một mùa vải đỏ

Má hồng con đang tươi.

Có chàng qua dạm ngõ

Bỗng khói lửa ngút trời

Con đi đêm súng nổ

Vải rụng bến sông trôi...

Rồi tiếng chim tu hú

Vang suốt những mùa hè

Con đi dài thương nhớ

Mười năm chửa về quê.

Tu hú ơi tu hú

Kêu hoài chi vườn xanh?

Ta còn đi đi nữa

Như dòng sông trôi nhanh

Nhắn với chim tu hú

Cha già vui đợi mong

Mười năm trong khói lửa

Má con dù nhạt hồng

Nhưng bao nhiêu em gái

Đẹp lên mùa vải chín ven sông!

(Theo Thơ Bắc Giang thế kỉ XX, NXB Hội Nhà văn, 2002, tr. 53)

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm các thể thơ đã học.

- Căn cứ vào các đặc điểm hình thức: số chữ mỗi dòng, gieo vần, ngắt nhịp

Lời giải chi tiết

Thể thơ: thơ 5 chữ

Giải thích:

Mỗi dòng thơ có 5 tiếng (5 chữ)

Mở rộng

- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.

- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội

- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng

Link tham khảo: Thơ năm chữ là gì? Một số yếu tố của thơ năm chữ

Câu 2

Chỉ ra âm thanh đặc trưng của bức tranh ngày hè trong văn bản

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kĩ năng đọc hiểu thơ trữ tình.

- Xác định những chi tiết, hình ảnh, âm thanh nổi bật được tác giả nhắc đi nhắc lại trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Bức tranh ngày hè với âm thanh đặc trưng: Tiếng chim tu hú: gọi nhau “gọi bầy”

Giải thích:

Tiếng chim tu hú là âm thanh quen thuộc của mùa hè nơi làng quê Việt Nam. Âm thanh ấy xuất hiện nhiều lần trong bài thơ, gợi không gian mùa hè rộn rã, đồng thời khơi dậy nỗi nhớ quê hương da diết của người con xa quê.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng phép tu từ so sánh trong khổ thơ sau:

"Bỗng tiếng chim tu hú

Đưa từ vườn vải xa

Quả bắt đầu chín lự

Ngọt như nỗi nhớ nhà."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh được so sánh và từ ngữ so sánh, sau đó phân tích tác dụng của phép so sánh trên các phương diện hình ảnh, nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Phép so sánh: Ngọt như nỗi nhớ nhà

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ trở nên sinh động, giàu hình ảnh và cảm xúc.

+ Gợi vị ngọt của quả vải hòa quyện với vị ngọt của tình quê, tình gia đình.

+ Nhấn mạnh nỗi nhớ nhà tha thiết, sâu nặng của người con xa quê trong những năm tháng chiến tranh.

Giải thích:

“Ngọt” vốn dùng để chỉ vị của quả vải nhưng được so sánh với “nỗi nhớ nhà”, khiến nỗi nhớ vốn vô hình trở nên cụ thể, có thể cảm nhận như một dư vị ngọt ngào. Nhờ đó, nỗi nhớ quê hương của người con được diễn tả vừa da diết vừa đằm sâu.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Nêu ý nghĩa nhan đề của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về ý nghĩa nhan đề trong tác phẩm văn học.

- Liên hệ nội dung, hình ảnh trung tâm và cảm xúc chủ đạo của bài thơ.

Lời giải chi tiết

“Tiếng chim tu hú” là một nhan đề gợi cảm, giản dị nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa:

- Nhan đề gợi nhắc âm thanh quen thuộc của làng quê Việt Nam, báo hiệu mùa hè đã đến.

- Tiếng chim tu hú trở thành biểu tượng cho tiếng gọi của quê hương, khơi gợi trong lòng người chiến sĩ nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết.

- Nhan đề mở ra không gian cho những tứ thơ và mạch cảm xúc tuôn trào trong bài thơ.

Giải thích:

Tiếng chim tu hú xuất hiện xuyên suốt bài thơ, gắn với mùa vải chín, dòng sông, người cha và quê nhà. Mỗi lần tiếng chim vang lên lại đánh thức nỗi nhớ trong lòng người con, vì thế hình ảnh này trở thành điểm kết nối giữa cảnh quê và cảm xúc nhớ thương.

Mở rộng

Nhan đề là tên của văn bản, thường do tác giả đặt. Có những nhan đề có ý nghĩa gắn với chủ đề của văn bản, gợi mở cho người đọc nhiều suy nghĩ,…

Link tham khảo: Nhan đề và cách đặt nhan đề văn bản văn học

Câu 5

Tưởng tượng người con “đi dài thương nhớ” sau mười năm trong bài thơ đã trở về quê hương vào mùa tiếng chim tu hú kêu. Anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 8 - 10 dòng) để ghi lại cảm xúc, tâm trạng đang diễn ra trong tâm hồn của người đó.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kĩ năng viết đoạn văn biểu cảm kết hợp tưởng tượng.

- Hóa thân vào nhân vật để diễn tả cảm xúc chân thực, phù hợp với nội dung bài thơ.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Sau mười năm xa quê, tôi trở về đúng mùa tiếng chim tu hú gọi hè. Đứng bên dòng sông Thương, lòng tôi nghẹn ngào xúc động khi nhìn những vườn vải đỏ rực ven sông. Tiếng chim tu hú vẫn vang lên tha thiết như ngày nào, gợi lại bao kỉ niệm tuổi thơ và những tháng ngày xa quê đầy thương nhớ. Tôi xúc động khi thấy cha đã già hơn, mái tóc bạc trắng theo năm tháng nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm vui đoàn tụ. Con đường làng, hàng cây, bến nước tưởng như đã đổi thay mà vẫn thân thuộc biết bao. Tôi chợt thấy những năm tháng chiến tranh gian khổ càng làm tình yêu quê hương thêm sâu nặng. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng quê hương luôn là nơi bình yên nhất để con người trở về sau mọi mất mát và chia xa.

Giải thích:

Đoạn văn được xây dựng từ những chi tiết có trong bài thơ như tiếng chim tu hú, dòng sông Thương, vườn vải, người cha già và mười năm xa quê. Các cảm xúc nghẹn ngào, xúc động, nhớ thương và hạnh phúc khi trở về phù hợp với hoàn cảnh của người con sau một thời gian dài xa cách, qua đó tiếp tục làm nổi bật tình yêu quê hương và tình cảm gia đình trong bài thơ.