Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Khoảng lặng (Bùi Sim Sim) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Con giờ khóc nghẹn vào trong Bao nhiêu nước mắt lắng lòng... Mẹ ơi! Thiên thu cao mấy tầng trời

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Con giờ khóc nghẹn vào trong

Bao nhiêu nước mắt lắng lòng... Mẹ ơi!

Thiên thu cao mấy tầng trời

Nén hương khẩn mẹ bấy lời cầu mong

Một đời cái vạc, cái nông

Chắt chiu lặn lội những trông được mùa

Khỏa tay gieo hạt ước mơ

Gặt về bao nỗi tơ vò rối ren

Chợ đời lắm những bon chen

Tính toan đong đếm ưu phiền đầy vơi

Giờ xa lăng lắc cõi người

Tiếng mưa vẳng tiếng ru hời mẹ xưa

Khóm trầu xanh thuở đón đưa

Bát cơm dâng mẹ thương trưa nhọc nhằn

Góc vườn cau rụng đầy sân

Bóng ai như bóng mẹ lần về thăm...

(Khoảng lặng, Bùi Sim Sim, in trong Giữa hai chiều quên nhớ, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2003)

Câu 1

Xác định dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình trong bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô và cách chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ để xác định dạng thức xuất hiện.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình xuất hiện trực tiếp qua đại từ “con” - người con đang bày tỏ cảm xúc, suy ngẫm và hồi tưởng về người mẹ đã khuất.

Giải thích:

Đại từ “con” được sử dụng trực tiếp trong lời thơ “Con giờ khóc nghẹn vào trong”, cho thấy chủ thể trữ tình trực tiếp xưng “con” để giãi bày tình cảm với mẹ.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Bài thơ trên viết về đề tài gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định đề tài

Lời giải chi tiết

Bài thơ viết về tình mẫu tử

Giải thích:

Hình ảnh người mẹ xuất hiện xuyên suốt qua những kỉ niệm về cuộc đời tảo tần, sự hy sinh và những lời ru, bữa cơm, khóm trầu, góc vườn; từ đó làm nổi bật tình cảm sâu nặng của người con dành cho mẹ.

Mở rộng

- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.

- Một số ví dụ về đề tài:

+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.

- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống.

Link tham khảo: Đề tài (Từ điển tiếng Việt)

Câu 3

Chỉ ra và phân tích tác dụng của hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường trong hai dòng thơ:

"Khỏa tay gieo hạt ước mơ

Gặt về bao nỗi tơ vò rối ren."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường

Lời giải chi tiết

Hiện tượng được sử dụng: Ẩn dụ kết hợp với việc nhân hóa, đồng thời phá vỡ quy tắc thông thường của ngôn ngữ khi đưa hình ảnh lao động “khoả tay gieo hạt” để nói về hành động nuôi dưỡng ước mơ.

Tác dụng:

- Tái hiện sinh động hình ảnh người mẹ vất vả, lam lũ, dành trọn đời mình cho con cái.

- Câu thơ gợi cảm giác day dứt, nghẹn ngào, bởi những gì mẹ gieo trồng (niềm tin, hy vọng) lại chỉ thu về “bao nỗi tơ vò rối ren” - sự rối bời, trăn trở, lo toan.

- Thể hiện chiều sâu cảm xúc, sự ân hận, tiếc nuối của người con đối với công lao của mẹ.

Giải thích:

“Gieo hạt”, “gặt” vốn dùng trong hoạt động trồng trọt nhưng được chuyển sang diễn tả cuộc đời và ước mơ của con người. Sự kết hợp bất ngờ này giúp những hy sinh, lo toan của mẹ trở nên cụ thể, giàu sức gợi và khiến nỗi thương mẹ của người con thêm da diết.

Mở rộng

Dấu hiệu nhận biết và những hiện tượng phá vỡ quy tắc ngôn ngữ thông thường

- Tách rời các tiếng trong từ.

- Tạo ra những kết hợp từ trái logic nhằm “lạ hoá” đối tượng được nói tới.

- Chuyển từ loại.

- Sử dụng hình thức đảo ngữ để nhấn mạnh một đặc điểm nào đó của đối tượng miêu tả, thể hiện.

- Cung cấp nét nghĩa mới cho từ ngữ nhằm đưa đến phát hiện bất ngờ về đối tượng được đề cập.

- Bổ sung chức năng mới cho dấu câu (khi trình bày văn bản trên giấy).

- Tách các thành phần câu thành những câu độc lập với dụng ý nhấn mạnh hoặc bộc lộ cảm xúc.

- Tỉnh lược thành phần chính của câu.

- Sử dụng câu đặc biệt.

Link tham khảo: Một số hiện tượng phá vỡ nguyên tắc ngôn ngữ

Câu 4

Cảm nhận ngắn gọn về hình ảnh người mẹ được thể hiện trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh, từ ngữ miêu tả cuộc đời và sự hy sinh của mẹ để khái quát vẻ đẹp của nhân vật.

Lời giải chi tiết

Người mẹ hiện lên trong bài thơ là hình ảnh của sự tảo tần, hy sinh, âm thầm lặng lẽ cả đời vì con cái. Mẹ gắn bó với ruộng đồng, chắt chiu từng giọt mồ hôi, vun trồng ước mơ cho con nhưng lại âm thầm gánh chịu bao nỗi nhọc nhằn, ưu phiền. Dù đã khuất, bóng dáng mẹ vẫn như hiện về, ẩn hiện trong từng kỷ niệm - một hình ảnh thiêng liêng, bất tử trong lòng người con.

Giải thích:

Những hình ảnh gắn với lao động, bữa cơm, khóm trầu, góc vườn và tiếng ru đã tái hiện một người mẹ bình dị nhưng giàu tình yêu thương. Sự hy sinh âm thầm của mẹ khiến nỗi nhớ và lòng biết ơn của người con càng trở nên sâu đậm.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Sau khi đọc bài thơ, anh/chị có suy nghĩ gì về công ơn của cha mẹ đối với bản thân mình?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh và sự hy sinh của người mẹ trong bài thơ, liên hệ với nhận thức của bản thân về công ơn cha mẹ.

Lời giải chi tiết

Bài thơ gợi cho em những rung cảm về tình yêu thương, sự hy sinh thầm lặng và cao cả của cha mẹ. Công ơn ấy như trời bể không thể đong đếm được. Đó là những năm tháng vất vả nuôi dưỡng, những hy sinh âm thầm mà không mong báo đáp. Bài thơ nhắc nhở em phải biết trân trọng những điều tưởng chừng giản dị nhất, biết sống hiếu thảo, và không bao giờ để tình thương của cha mẹ trở thành điều tiếc nuối khi đã muộn màng.

Giải thích:

Người mẹ trong bài thơ đã dành cả cuộc đời “chắt chiu lặn lội” vì con, đến khi mất đi vẫn hiện diện trong kí ức của con. Điều đó nhắc nhở mỗi người cần biết ơn cha mẹ và thể hiện lòng biết ơn bằng những hành động yêu thương, quan tâm cụ thể với cha mẹ.